BỨC TRANH VISA 457, QUỐC TỊCH VÀ MÀU SẮC CHÍNH TRỊ

  • Việc cải tổ sẽ áp dụng khi nào?
  • Số phận của những người đang có visa 457

Mới đây khi tôi đi dự phiên tòa xét về di trú, có một số cô cậu muốn tìm hiểu về luật Di trú xin vô dự thính.

Bà tòa chấp thuận và khuyên nhủ rằng luật Di trú rất phức tạp và hay thay đổi.

Đúng vậy, luật Di trú thay đổi thường xuyên. Một năm thường có những quy định mới vào tháng 4, tháng 7 và tháng 11. Trong khi đó các luật lệ trong các lĩnh vực khác có khi 10 năm vẫn “dậm chân tại chỗ” như luật lệ ly dị.

Vào tháng 4 vừa rồi, chính phủ loan báo bãi bỏ visa 457, loại visa cho phép di dân tới Úc làm việc 4 năm. Sau đó là thay đổi lớn về điều kiện vô quốc tịch Úc.

Người ta cho rằng chủ nhân các công ty lớn đã lạm dụng loại visa 457. Họ coi đây là nguồn cung cấp công nhân rẻ so với dân Úc. Những công nhân từ nước ngoài vô như người Ấn, người Hoa, người Việt Nam không gia nhập nghiệp đoàn. Chủ nhân dễ đặt điều kiện với họ.

Đã có nhiều phàn nàn, khiếu nại về công nhân với visa 457 bị trả lương thấp, sống trong điều kiện khe khắt. Có ông chủ nhân Ấn Độ ép người đồng hương phải ngủ dưới đất và ăn uống thiếu thốn.

Về phía công nhân, họ cố làm sao xoay sở để sau khi tới Úc sẽ tiến tới visa thường trú. Trong cố gắng đó có những gian dối đối với Bộ Di trú như cung cấp giấy tờ giả về nghề nghiệp hay khả năng Anh ngữ.

Trên đây là lý do thực tế, nhưng đằng sau tấm bình phong thực tế, lý do chính trị quan trọng hơn.

Khi tuyên bố bãi bỏ visa 457, Thủ tướng Turnbull nói:

Chúng ta cần bảo đảm rằng việc làm tại Úc phải dành cho cư dân Úc. Điều này là ưu tiên số một. Việc cải tổ này là phải chú ý đến cư dân Úc trước hết, công việc cho người Úc được ưu tiên, và giá trị của đất nước Úc là trên hết.”

Cùng đêm hôm đó, tại Mỹ, Tổng thống Mỹ Donald Trump cũng sửa đổi về visa, khuyến khích chủ nhân Mỹ thuê công nhân Mỹ. Ông nói:

“Với việc làm này chúng ta gởi một thông điệp mạnh mẽ cho cả thế giới biết: Chúng ta bảo vệ công dân Mỹ, bảo vệ công việc cho cư dân Mỹ và sau cùng đặt quốc gia Mỹ lên hàng ưu tiên số một.”

Sự trùng hợp của hai chính trị gia Úc và Mỹ có nguyên nhân của nó.

Hiện nay tại Mỹ và Âu châu, phe bảo thủ chống di dân có vẻ thắng thế. Nguyên nhân vì nạn khủng bố do các phần tử quá khích di dân Hồi giáo gây ra. Ông Trump đã thắng cử trước sự ngạc nhiên của nhiều người.

Ngay sau khi ông Turnbull tuyên bố bãi bỏ visa 457 và thay đổi khó khăn về điều kiện vô quốc tịch, lãnh tụ kỳ thị Pauline Hanson đã viết lên trang Twitter cho rằng việc cải tổ về visa 457 và điều kiện vô quốc tịch là do công vận động của bà ta.

Một cuộc thăm dò sau khi Thủ tướng Turnbull công bố những cải tổ trên cho thấy liên đảng và cá nhân Thủ tướng tăng điểm so với phe Lao Động.

Trước khi có sự cải tổ, lãnh tụ Lao Động Bill Shorter nhiều lần lên tiếng chỉ trích chính phủ không chịu xem xét lại visa 457 để bảo vệ công nhân Úc.

Ông Turnbull đáp lại rằng chính phủ Lao Động dưới thời bà Gillard do ông Shorter tích cực ủng hộ đã thông qua con số kỷ lục về visa 457.

Những sự kiện trên cho thấy việc hủy bỏ visa 457 và thay đổi về điều kiện vô quốc tịch mang đậm màu sắc chính trị.

Những nét chính về việc cải tổ:

Việc cải tổ về visa 457 sẽ áp dụng từ tháng 3 năm 2018.

Những người hiện đang có visa 457 yên tâm, họ vẫn theo những quy định cũ.

Chỉ có một điều sẽ áp dụng ngay đó là việc duyệt xét lại danh sách tay nghề được phép nạp đơn, giảm từ 651 nghề còn 435 nghề (SMH 20-04-2017). Có những nghề gọi nôm na là “vô bổ” như buôn đồ cổ, nuôi dê trong trang trại… sẽ bị loại bỏ.

Việc hủy bỏ visa 457 sẽ được thay thế bằng 2 loại visa:

  • Visa 2 năm gọi là visa tạm trú tay nghề (Temporary Skill Shortage – TSS)
  • Visa 4 năm tạm trú tay nghề

Những thay đổi mới gồm có những đòi hỏi sau đây:

  • Người xin visa phải có ít nhất 2 năm kinh nghiệm trong nghề
  • Mức lương tối thiểu chủ nhân phải trả theo giá thị trường để người công nhân ngoại quốc không hạ thấp lương để cạnh tranh
  • Việc bó buộc chủ nhân phải chứng minh họ không tìm được công nhân tại Úc

Trong thực tế chủ nhân phải đăng quảng cáo công việc. Họ phải chứng minh là sau khi quảng cáo họ không tìm được ai.

Theo bà Joanna Howe, giáo sư Luật tại đại học Adelaide, đây là một lỗ hổng lớn trong đề nghị cải tổ.

Theo bà, chủ nhân chỉ việc đăng quảng cáo, rồi đệ nạp tờ quảng cáo và trình bày rằng họ không kiếm được ai. Bộ Di trú sau đó phải kiểm chứng xem chủ nhân có đạt yêu cầu không, có thật sự không kiếm được ai không. Nhưng làm thế nào để kiểm chứng?

Trước đây chính phủ đã nhờ một chuyên gia về di trú nghiên cứu và đề nghị cải tổ. Chuyên viên này tên là Azarias. Ông Azarias đề nghị bỏ lối quảng cáo (đã có trong hệ thống cũ) và thay thế bằng một lối mới chứng minh thị trường hoàn toàn độc lập. Nhưng chính phủ bỏ qua đề nghị lối chứng minh độc lập, không dựa vào chủ nhân (SMH 19-04-2017, trang 19).

Những người có visa 457 bốn năm có thể xin thường trú sau khi tạm trú 3 năm.

  • Tăng cường việc đòi chủ nhân đóng góp trong việc huấn luyện tay nghề cho cư dân Úc
  • Khả năng Anh ngữ có thể phải cao hơn
  • Bộ Di trú sẽ làm việc với sở thuế để kiểm soát lương bổng

Điều cần nhấn mạnh là những dự định trên chưa thành luật, chưa được áp dụng. Hiện nay dân chúng cần phải chờ đợi. Như nói trên, tháng 03 năm tới 2018, mọi chuyện mới rõ ràng.

Những quy định mới về quốc tịch:

Trước hết theo thông báo của Bộ Di trú, những quy định mới về quốc tịch áp dụng ngay kể từ ngày 20/04/2017.

Ví dụ: những ai nạp đơn xin vô quốc tịch sau ngày 20/04/2017 phải hội đủ điều kiện đã có thường trú 4 năm, thay vì một năm thường trú và ba năm tạm trú.

Tuy nhiên Bộ Di trú có bổ túc rằng những quy định mới (mặc dầu được áp dụng ngay) có thể thay đổi tùy theo quốc hội biểu quyết chấp thuận những quy định trên thành luật (subject to the passage of legislation).

Xin giải thích: hồi tháng 06/2016, Bộ Di trú tuyên bố bãi bỏ các loại visa có tính cách nhân đạo: visa người thân sau cùng, visa nuôi cha mẹ già, visa cha mẹ già không đóng tiền. Thông báo trên có hiệu lực ngay. Vì thế kể từ ngày thông báo hồi tháng 06/2016, Bộ Di trú không nhận đơn xin các loại visa trên.

Tuy nhiên, sau đó Quốc hội không chấp thuận, cơ quan lập pháp này cho rằng các loại visa trên có tính cách nhân đạo, phải được tiếp tục.

Thế là ông Bộ Di trú đành “ngậm bồ hòn làm ngọt”, phải mở lại các loại visa nói trên vào tháng 09/2016.

Sau đây là những thay đổi chính về điều kiện vô quốc tịch:

  1. Bốn năm thường trú:

Những quy định mới đòi hỏi người thường trú phải ở Úc được 4 năm mới có thể nạp đơn.

Như đã trình bày, luật cũ (trước 20/04/2017) đòi hỏi về thường trú chỉ có một năm, cộng với ba năm tạm trú.

Đừng quên rằng mỗi năm độc giả có quyền du lịch Việt Nam hay ngoại quốc 3 tháng mà không bị trừ vào hồ sơ thường trú. Tuy nhiên không thể đi một lúc 12 tháng liên tục trong 4 năm thường trú.

  1. Khả năng Anh ngữ:

Quy định mới đòi hỏi một trình độ Anh ngữ rất cao (competent English). Người xin quốc tịch phải khá thành thạo về cả 4 bộ môn: đọc, nghe, nói và viết trước khi thi quốc tịch.

Chúng ta đang chờ những chỉ dẫn chi tiết xem việc quy định “Competent English” về quốc tịch có giống như trong đòi hỏi của visa tay nghề hay không. Competent English về tay nghề phải đạt 6.0 điểm trong kỳ thi IELTS (International English Language Testing System).

  1. Giá trị truyền thống của Úc – Hội nhập và đóng góp:

Người muốn vô quốc tịch phải trả lời các câu hỏi về giá trị truyền thống của Úc (Autralian value), ví dụ: nước Úc theo truyền thống dân chủ tự do tôn giáo, chống kỳ thị phái tính….

Trong bốn năm thường trú và suốt quá trình định cư tại Úc, ứng viên phải chứng minh có sự hội nhập (integration) và đóng góp (contribution) vào xã hội Úc. Ví dụ: có đi làm đóng thuế hay ăn thất nghiệp dài dài….

Nếu không hội nhập và đóng góp (ví dụ đi làm trả thuế) thì ứng viên khó được ban cấp quốc tịch.

Hiệu quả trong tương lai:

Tôi phỏng đoán có hai hiệu quả chính phủ nhắm tới:

Những ai không chịu học Anh ngữ, không đi làm, lại dính vào cần sa ma túy, sẽ không được cấp quốc tịch.

Vì không có quốc tịch, chỉ là những người thường trú, chính phủ sẽ trục xuất họ về xứ nếu họ can án.

Mới đây tôi có một thanh niên thân chủ. Chú ta dại dột liên hệ đến cần sa. Nhân viên Di trú chờ sẵn ngoài cửa ty cảnh sát. Chú ta vừa bị truy tố (charged), nhân viên di trú đưa ngay vào trại giam di dân Villawood. Tôi phải khiếu nại lên tòa cho chú ta được thả về.

Hiệu quả thứ hai là khuyến khích người thường trú đi làm có đóng thuế. Nếu không đóng thuế (contribution) và ăn thất nghiệp sẽ có thể bị coi là không muốn hội nhập (integration) và không muốn đóng góp.

Biết đâu khi ngân quỹ thiếu hụt, chính phủ có thể nghĩ đến chính sách: chỉ những người có quốc tịch mới được trợ cấp. Tại sao? Chính phủ không sợ mất phiếu của người thường trú, vì chỉ có người có quốc tịch mới được đi bầu.

Xin nhấn mạnh đây chỉ là ý kiến cá nhân của tác giả.

Hiện nay khuynh hướng bảo thủ đang nổi dậy tại Mỹ và Âu châu. Cá nhân ông Thủ Tướng Turnbull là một người ôn hòa, được nhiều người quý mến. Nhưng trước trào lưu thắng thế của phe bảo thủ, chúng phủ của ông phải đưa ra những cải tổ lớn về quốc tịch, visa làm việc của thợ ngoại quốc để hy vọng chính phủ của ông có thể được bầu lại trong lần tranh cử tương lai.

Vì thế, những cải tổ sâu rộng nói trên mang nặng màu sắc chính trị.

 

Luật sư Trần Hữu Trung

 

Be the first to comment

Leave a Reply