Canada và cuộc thương chiến Mỹ-Hoa

Cuộc thương chiến Mỹ-Trung Cộng trong hai tuần qua đã có một vài biến chuyển hứa hẹn sẽ còn nhiều gay cấn!

Ngày 1/12, cũng là ngày họp Hội nghị thượng đỉnh Hoa Kỳ – Trung Cộng, Giám đốc Tài chính –kiêm Phó Chủ tịch Hội đồng quản trị tập đoàn Huawei tên Mạnh Vãn Chu, năm nay 46 tuổi đã bị chính quyền Canada bắt giữ khi bà ta ghé lại Vancouver, trên đường bay từ Hong Kong đến Mexico.

Mạnh Vãn Chu là ai?

Sinh năm 1972, Mạnh Vãn Chu (Meng Wanzhou) hiện là Giám đốc tài chính của Huawei,tập đoàn hàng đầu Trung Cộng về công nghệ viễn thông vô tuyến, điện thoại tinh khôn và nhiều loại trang bị cho công nghệ điện toán thế hệ 5G có trụ sở chính tại Thâm Quyến, Quảng Đông và có chi nhánh ở hơn 170 quốc gia trên thế giới.

Mạnh Vãn Chu cũng là một trong số những phó Chủ tịch Hội đồng Quản trị của tập đoàn Huawei này.

Là con gái của người sáng lập Huawei Nhậm Chính Phi, tin tức đồn đại nói “Mạnh Văn Chu sẽ là người thay thế cha làm Chủ tịch HĐQT tập đoàn trong tương lai”.

Nhậm Chính Phi, gốc là 1 sĩ quan trong ngành công nghệ quốc phòng, và là đảng viên Cộng sản từ 1958.

Sau khi giải ngũ, Nhậm Chính Phi lập ra công ty Huawei.

Năm 2005, Nhậm được tạp chí Times chọn là một trong 500 người có ảnh hưởng nhất thế giới, có tài sản vào khoảng 3 tỷ rưỡi Mỹ kim. Báo chí Hong Kong từng loan tin “Nhậm Chính Phi là người thường xuyên ra vào chốn cung đình” ở Bắc Kinh, từng tháp tùng Tập Cận Bình trong chuyến công du Anh Quốc cuối năm 2015.

Mạnh Vãn Chu đã đổi sang họ mẹ trước khi Nhậm Chính Phi lấy vợ khác. (Tuy nhiên theo các nguồn tin quốc tế thì nhiều con cháu những kẻ có thế lực ở Trung Cộng khi đi kinh doanh hoặc xuất ngoại lại dùng họ mẹ để giữ sự kín đáo).

Mạnh Vãn Chu có bằng thạc sĩ đại học công nghệ Hoa Trung ở Vũ Hán.

Năm 1992 Mạnh bắt đầu đi làm ở Ngân hàng Kiến thiết Trung Quốc (China Construction Bank) nhưng chỉ một năm sau vào làm ở Huawei, công ty của cha.

Các vai trò từng trải qua của Mạnh Vãn Chu thuộc khu vực ngân hàng, quản lý vốn và kế toán.

Năm 2003, Mạnh được trao nhiệm vụ thống nhất các bộ phận tài chính của Huawei trên toàn cầu và tiêu chuẩn hóa các thủ tục kế toán và IT. Từ năm 2005, Mạnh nhận trách nhiệm lập ra 3 khối dịch vụ của Huawei trên toàn cầu, và hoàn tất trung tâm chi trả, thanh toán quốc tế của tập đoàn này đặt tại Thâm Quyến.

Sang năm 2007, nhiệm vụ của Mạnh Vãn Chu là chỉ đạo hệ thống tài chính tích hợp trong một dự án chung 8 năm của Huawei với IBM.

Tin Mạnh Vãn Chu bị bắt làm cổ phiếu của Huawei bị sụt giảm ngay lập tức nhất là khi cuộc thương chiến Mỹ – Trung Cộng vẫn còn đang là vấn đề lớn của Bắc Kinh hiện nay.

Vụ bắt giữ Mạnh Vãn Chu xảy ra khi Hoa Kỳ đang mở một số vụ kiện nhằm vào Huawei với những cáo buộc như trộm cắp an ninh mạng và vi phạm lệnh cấm vận đối với Iran.

Hồi đâu năm nay, chính phủ Mỹ đã cấm các công ty Hoa Kỳ xuất cảng linh kiện, hàng hóa cho công ty viễn thông ZTE của Trung Cộng vì ZTE vi phạm lệnh trừng phạt đối với Iran.

Sau đó, Mỹ thay lệnh cấm bằng cách phạt tiền và đòi hỏi phải thay đổi cơ chế quản trị của ZTE.

Bộ trưởng Ngân khố Hoa Kỳ đã tuyên bố “Mỹ sẽ “mạnh tay” với bất cứ công ty nào “trốn tránh lệnh cấm vận” với Iran.

Mạnh Vãn Chu đáp chuyến bay từ Hong Kong đến Vancouver vào giữa trưa ngày 1/12 và dự trù tạm nghỉ tại đây theo quy chế quá cảnh (transit) chờ tiếp tục bay đến Mexico.

Vancouver, thành phố lớn nhất tỉnh bang British Columbia của Canada là nơi tập trung đông đảo người Hoa di dân ồ ạt sang đây trước năm 1997 (tức là thời điểm Hong Kong bị Anh trao trả cho Trung Cộng sau khi chấm dứt thời hạn thuê 99 năm do triều đình nhà Thanh ký trước kia). Từ đó, Vancouver cũng trở thành nơi thu hút giới nhà giàu mới tại Trung Cộng vì họ có thể mua nhà, cho con đi du học và thỉnh thoảng ghé thăm để nghỉ ngơi.

Đây không phải là lần đầu tiên Mạnh Vãn Chu đến Vancouver. Bà ta thường tới thành phố duyên hải của Canada này vào mùa hè, khi các con đang du học cũng đến đó nghỉ hè. Lần Mạnh đến Vancouver gần đây nhất là tháng 8 vừa qua để gặp con cái.

Lần này, vào ngày 1/12, khi Mạnh vừa xuống khỏi phi cơ thì bị Cảnh sát Canada đọc lệnh bắt giữ theo yêu cầu của chính phủ Hoa Kỳ vì Mỹ bị nghi ngờ vi phạm lệnh cấm vận thương mại mà Mỹ áp đặt với Iran và sẽ bị tạm giam chờ ngày bị dẫn độ sang Hoa Kỳ.

Bản cáo trạng trước Tòa tại phiên điều trần ngày 7/12 cho biết trát bắt giữ Mạnh được tòa án quận Đông New York của Hoa Kỳ ban hành từ ngày 22/8/2018, sau khi có những dấu hiệu cho thấy Mạnh Vãn Chu dính líu tới âm mưu lừa gạt các tổ chức tài chính để tiến hành giao dịch với Iran, vi phạm lệnh cấm vận của Hoa Kỳ.

Theo cáo trạng, từ năm 2009 tới 2014, tập đoàn Huawei mà Mạnh là Giám đốc Tài chính đã sử dụng công ty Skycom Tech ở Hong Kong (thực chất là 1 công ty vệ tinh của Huawei) để giao dịch và làm ăn với các công ty viễn thông Iran, trực tiếp vi phạm lệnh cấm vận của Mỹ.

Năm 2013, sau khi hãng thông tấn Reuters loan tin cho thấy Skycom vi phạm lệnh cấm vận bằng cách đưa các trang bị máy tính do Mỹ sản xuất vào Iran, một vài ngân hàng Hoa Kỳ và quốc tế đã yêu cầu Huawei minh xác cáo buộc này. Đích thân Mạnh Vãn Chu khi đó đã thu xếp một buổi thuyết trình với giới lãnh đạo của HSBC, tổ chức tài chính toàn cầu có trụ sở ở London và nhiều chi nhánh ở Mỹ. đây HSBC đã nhiều lần gặp rắc rối với nhà chức trách Hoa Kỳ vì các quy định chống rửa tiền, HSBC ên thận trọng hơn và mướn công ty tư vấn quốc tế Exiger giám sát việc tuân thủ luật pháp Hoa Kỳ.

Trong buổi thuyết trình với đại diện HSBC, Mạnh khẳng định mọi hoạt động của Huawei ở Iran đều tuân thủ quy định về lệnh cấm vận của Hoa Kỳ. Mạnh giải thích rằng quan hệ giữa Huawei với Skycom chỉ là một phần của hoạt động kinh doanh bình thường và Huawei đã bán toàn bộ cổ phần từng có tại Skycom.

Tuy nhiên, chính các thanh tra giám sát của Exiger tại HSBC đã phát giác những giao dịch đáng ngờ với Iran liên quan đến Huawei và báo cáo với Bộ Tư pháp Hoa Kỳ. Bộ Tư Pháp Mỹ đã mở cuộc điều tra nhắm vào Huawei, tương tự những gì đã làm với ZTE, một tập đoàn công nghệ lớn khác của Trung Cộng.

Trong khoảng từ 2014-2016 và đầu năm 2017, Mạnh thường xuyên tới Hoa Kỳ để thăm con trai 16 tuổi đang học tại một trường trung học ở Boston, tiểu bang Massachusetts. Nhưng đến tháng 4/2017, khi Huawei nhận thấy đã trở thành đối tượng điều tra của Mỹ, Mạnh không còn nhập cảnh vào Hoa Kỳ thăm con nữa mà chỉ tới Vancouver gặp con ở đó.

Công tố viên thuộc Bộ Tư pháp Canada cáo buộc buổi thuyết trình của Mạnh với đại diện ngân hàng HSBC là hành vi lừa gạt một tổ chức tài chính, tội danh theo luật Hoa Kỳ có thể khiến bà ta phải ngồi tù tới 30 năm nếu bị kết án. Bộ Tư Pháp Hoa Kỳ cho rằng trái với tuyên bố của Vãn Chu, Huawei điều hành Skycom như một “công ty con phi chính thức” và luôn tìm cách che giấu mối liên kết này.

Các tài liệu của Skycom cho thấy công ty mua lại Skycom vào năm 2009 cũng chịu sự kiểm soát của Huawei ít nhất đến năm 2014.

Huawei bị buộc tội cung cấp hỗ trợ kỹ thuật cho Iran và các nước khác vi phạm lệnh cấm vận của Mỹ đối với Iran.

*

Huawei là một doanh nghiệp trong ngành công nghệ thông tin điện toán và kỹ thuật số được nhà nước Trung Cộng hỗ trợ “xuất cảng” ra ngoại quốc.

Huawei (Hoa Vi) là một trong số những nhà sản xuất điện thoại thông minh và thiết bị mạng internet lớn nhất thế giới hiện nay. Về mặt kỹ thuật số và internet, Hoa Vi là ‘vũ khí’ mạnh của Trung Cộng trong tham vọng giảm bớt sự phụ thuộc vào kỹ thuật ngoại quốc và tự phát triển sản phẩm ngay trong nước.

Trung Cộng đã đầu tư hàng trăm tỷ Mỹ kim vào kế hoạch “Made in China 2025”, với mục tiêu sẽ đứng hàng đầu thế giới trong các ngành công nghiệp như người máy thông minh (robot), xe hơi điện và chip điện tử cho máy tính. Bên cạnh đó, mục tiêu ưu tiên của Trung Cộng là hoàn thiện và tung ra thị trường sản phẩm cho mạng vô tuyến thế hệ thứ 5 (5G) – với tập đoàn Huawei là “đầu tàu”.

Trong khi đó, Hoa Kỳ đã khẳng định rõ ràng sẽ đẩy lui sự phát triển của công nghệ Trung Cộng để tiếp tục chiếm vị trí dẫn đầu toàn thế giới.

Nhà nước và hệ thống truyền thông chính thức của Trung Cộng khi lên tiếng phản đối vụ bắt giữ Mạnh Vãn Chu đã nói rằng “Mỹ đang tìm mọi cách để cản trở sự phát triển của Huawei trên thế giới vì Huawei là công ty công nghệ rất dẫn đầu của Trung Cộng, đã đầu tư mạnh vào việc nghiên cứu, phát triển và quảng bá thiết bị 5G.

1 chuyên viên về công nghệ điện toán và vô tuyến nói rằng “ hiện Huawei là công ty duy nhất trên thế giới có thể sản xuất tất cả các thiết bị cần thiết cho mạng 5G, (thí dụ như các trạm cơ sở, trung tâm dữ liệu, ăng-ten, thiết bị cầm tay) và lắp đặt “ở mọi quy mô và chi phí có thể”.

Tập Cận Bình đã tuyên bố muốn Trung Cộng thống lĩnh thị trường 5G toàn cầu” thế giới tuy nhiên, nếu Huawei muốn thành công trong việc xây dựng mạng lưới 5G, thì tập đoàn này buộc vẫn phải nhờ đến Mỹ.

Trong số 92 nhà cung cấp chính cho Huawei, có 33 công ty Mỹ,gồm hãng sản xuất chip điện toán Intel, Qualcomm, Micron, các hãng nhu liệu như Microsoft và Oracle.

Vụ bắt giữ giám đốc tài chính của Huawei tại Canada sẽ gây tổn hại nặng nề đến kế hoạch khai triển mạng 5G của Trung Cộng, vì nếu Mỹ quyết định cấm vận Huawei thì hoặc thời điểm ra mắt của mạng 5G bị trì hoãn, còn không thì quy mô của hệ thống mạng này sẽ bị suy giảm đáng kể. Nói tóm lại, khi Hoa Kỳ ban lệnh cấm vận Huawei thì hoạt động kinh doanh của công ty này sẽ bị khựng lại”.

Hiện nay, Huawei đã và đang gặp nhiều rắc rối trong việc khai triển kỹ thuật mạng 5G vì càng ngày càng có thêm nhiều nước lo ngại về nguy cơ trang bị 5G của Huawei đe dọa tới an ninh quốc gia. Chính phủ Úc và Tân Tây Lan đã quyết định cấm dùng trang bị của Huawei trong hệ thống mạng của mình. Thêm vào đó, tập đoàn BT của Anh cũng vừa thông báo sẽ không sử dụng trang bị của Huawei trong hệ thống mạng vô tuyến 5G vì lo ngại về khả năng rò rỉ thông tin.

*

Tài liệu đệ trình tại tòa án Canada cho thấy Mạnh Vãn Chu có cả thảy 7 sổ thông hành gồm 4 thông hành Trung Cộng, và 3 thông hành do chính quyền đặc khu Hong Kong cấp. Bộ Tư pháp Hoa Kỳ đã khuyến cáo Tòa án Canada rằng “Mạnh Vãn Chu rất có thể bỏ trốn nếu được tại ngoại”.

Ngay sau khi có tin Mạnh Vãn Chu bị bắt giữ, nhà cầm quyền Trung Cộng đã nổi giận đòi Canada phải lập tức trả tự do cho công dân của mình và kèm theo lời hăm dọa “chính quyền Canada hoặc phải trả tự do ngay lập tức cho giám đốc tài chính Hoa Vi, hoặc sẽ gánh những hậu quả nghiêm trọng.

Các đồng minh của Canada như Mỹ, Úc, New Zealand cáo buộc

Huawei là con bài của nhà nước Trung Cộng và có hoạt động dọ thám mạng. Phó chủ tịch Ủy Ban Âu châu phụ trách công nghệ hôm 07/12/2018, đã báo động về nguy cơ an ninh mạng tại Âu Châu Âu liên quan đến những sản phẩm của Hoa Vi cũng như của các công ty Trung Quốc khác.

Theo viên chức này, các thiết bị của Huawei được sử dụng như là con ngựa gỗ thành Troie cho các gián điệp. Andrus Ansip nhắc đến ví dụ như các cổng hậu của phần mềm. Những cổng đó cho phép xâm nhập vào trong toàn bộ các dữ liệu của một thiết bị qua chương trình bí mật cài đặt trong các nhu liệu của nó.

Hoa Kỳ đã cấm dùng thiết bị Huawei cho các mạng viễn thông, cảnh báo về các rủi ro an ninh, và kêu gọi chính phủ các nước trên thế giới hãy ra lệnh cấm tương tự.

Quyết định của Mỹ cấm sử dụng thiết bị của Huawei trong hạ tầng viễn thông dựa trên lý do an ninh đã được New Zealand, Úc và Nhật Bản noi theo.

Mối quan hệ gắn bó giữa Huawei với nhà nước Trung Cộng mấy năm gần đây đã bị cơ quan tình báo các nước chú ý vì lo ngại nguy cơ Bắc Kinh hoạt động gián điệp thông qua các thiết bị của Huawei.

Cựu Giám Đốc Tình báo Anh quốc, Ward Eock, đã nói: “Huawei về cơ bản bị chính phủ Trung Quốc kiểm soát”. Trong Liên minh tình báo 5 nước Five Eyes thì các nước Mỹ và Australia đều đã cấm sử dụng thiết bị 5G của Huawei; chính phủ New Zealand từ chối để công ty điện tín nước này sử dụng kỹ thuật 5G của Huawei; Tập đoàn Điện tín Anh (BT Group plc) đầu tháng 12 đã tuyên bố loại bỏ các thiết bị của Huawei ra khỏi hạ tầng các mạng 3G và 4G, tới đây mạng 5G cũng sẽ không sử dụng kỹ thuật của Huawei.

Cựu Giám đốc CIA Michael Hayden nói với tạp chí Australian Financial Review rằng “có nhiều bằng chứng cho thấy Huawei đã giúp chính phủ Trung Cộng tiến hành hoạt động gián điệp. Giới chức cao cấp của 6 cơ quan tình báo lớn của Hoa Kỳ gồm Cục Tình báo trung ương (CIA), Cục Điều tra Liên bang (FBI) và Cục An ninh quốc gia (NSA)… đều đã khuyến cáo “không sử dụng sản phẩm của Huawei”.

Báo chí Úc hồi gần đây cũng loan tin giới chức Úc đã nhận được báo cáo về việc các điệp viên Trung Cộng dùng Huawei để thâm nhập vào các mạng của nước ngoài.

*

Hôm Thứ Tư 12/12, Mạnh Vãn Chu đã được Tòa án Canada cho phép tại ngoại hậu tra với những điều kiện bắt buộc như đóng tiền thế chân khoảng 10 triệu rưỡi Gia kim, phải giao nộp toàn bộ sổ thông hành, chỉ được cư trú ở 1 địa chỉ, phải đeo còng điện tử thương trực vào cổ chân (để được giám sát liên tục!) và bị giới nghiêm, cấm rời khỏi nhà vào buổi tối, cấm xuất hiện, bén mạng tại các phi trường, bến tàu …”

Trong khi trường hợp Mạnh Vãn Chu chưa có gì cho thấy sẽ có giải pháp “êm đẹp” cả thì Tổng thống Mỹ Donald Trump nói “Nếu cần phải can thiệp vào trường hợp Mạnh Vãn Chu để có cải tiến trong tiến trình thương thảo với Bắc Kinh thì ông ta sẽ sẵn sàng làm ngay, miễn là đem lại lợi ích cho nước Mỹ”.

Cùng lúc, 1 cựu nhân viên ngoại giao Canada, vốn đã sống tại Hoa lục liên tục hơn 2 năm qua làm việc cho một tổ chức thiện nguyện phi vụ lợi đã bị nhà cầm quyền bắt giữ và đem giam ở chỗ kín, không ai biết tung tích.

Ai cũng tin rằng Bắc Kinh đang giở trò trả đũa để tạo áp lực với Canada và hiện còn quá sớm để có thể phỏng đoán tập và Trump ai cao tay hơn ai!

 

 Phạm Thạch Hồng

Be the first to comment

Leave a Reply