Chính trường Úc Đại Lợi mấy ngày qua

Tình hình chính trường Úc trong vài ngày qua, tính từ sáng Thứ Ba 21/8 đến nay đang rơi vào tình hình vừa bất ổn, vừa hỗn loạn chưa từng thấy.

Sáng Thứ Ba Thủ tướng Malcolm Turnbull vừa dẹp bỏ được cú thách thức quyền Thủ lãnh Liên đảng cầm quyền của đàn em Peter Dutton, nguyên Tổng Trưởng Nội Vụ, với số phiếu chênh lệnh chỉ 8 phiếu (35 cho Dutton so với 43 cho Turnbull) nhưng rồi suốt cả ngày Thứ Tư sang ngày Thứ Năm hầu như tất cả mọi cơ quan truyền thông Úc –từ radio, truyền hình đến báo chí và nhất là các mạng xã hội- tràn ngập tin tức –chính thức có, đồn đại có- và bình luận (cũng như bàn luận) về ai sẽ là người cầm quyền Thủ Tướng Liên đảng trong những ngày còn lại và bao giờ thì dân Úc sẽ đi bầu lại Nghị viện Liên bang?

*

Các cuộc đấu tranh  nội bộ đảng Tự Do đang diễn ra tại Canberra  khiến nhiều người nêu lại câu hỏi đã có nhiều lần trước đây mỗi khi có chuyện “lật đổ thủ lãnh trong nội bộ đảng cầm quyền”.

Tính từ năm 2007 (khi đảng Lao Động do ông Kevin Rudd lãnh đạo đánh bại Liên đảng dưới quyền Thủ tướng Tự Do thâm niên lúc ấy là John Howard qua chiến thắng lớn lao khiến ông Howard mất luôn ghế dân biểu ở đơn vị thành trì kiên cố Bennelong) cho tới nay, dân Úc đã chứng kiến 7 lần thay đổi người cầm đầu chính quyền.

Điều này khiến nhiều người tỏ ý hoài nghi về thể chế Đại nghị của nước Úc và thắc mắc, liệu nước Úc có nên quyết tâm thay đổ để chọn lựa mô thức Cộng Hòa, Tổng thống chế với nhiệm kỳ cầm quyền cố định nhằm bảo đảm tình hình ổn định hơn hay chăng?

Tuy nhiên đó là chuyện còn xa vời và chắc chắn sẽ còn khiến dân Úc bàn cãi, tranh luận nhiều hơn mà chưa thể ước đoán được kết quả.

Quay trở lại với tình hình hiện nay thì chuyện chính trường Úc càng lúc càng có những biến chuyển bất ngờ.

*

Tại sao vị thế Thủ lãnh Liên đảng cầm quyền của ông Malcolm Turnbull bị thách thức?

Chưa đầy một tuần sau khi công bố chủ trương một chính sách năng lượng mới, vị thế của Thủ tướng sự lãnh đạo của Turnbull bị thách thức ngay trong nội bộ từ Tổng trưởng Nội Vụ Peter Dutton.

Chính sách năng lượng mà ông Turnbull đưa ra chủ trương cung cấp nguồn năng lượng rẻ hơn, đáng tin cậy hơn và lượng khí thải được giảm xuống thấp hơn, đã được hưởng ứng trợ rộng rãi – ngay cả trong nội bộ đảng Tự do, như đã có 75% các thượng nghị sĩ, dân biểu Tự Do dưới quyền bỏ phiếu tán thành. Tuy nhiên, những thành viên Tự Do tại quốc hội  không ủng hộ chính sách này đe dọa “đào ngũ” bằng cách sẽ công khai bỏ phiếu chống lại ngay trong Quốc hội. Với tình trạng chênh lệch quá thấp –giữa số dân biều Liên đảng so với đảng Lao Động đối lập và độc lập-  đe dọa dự luật sẽ bị đánh bại nếu có một vài dân biểu Tự Do bỏ hàng ngũ, là nguy cơ có thể dẫn đến việc Chính phủ không kiểm soát được Hạ viện.

Thủ tướng Malcolm Turnbull muốn tránh điều đó bằng mọi giá, nên đã loan báo những thay đổi về chính sách mới này vào ngày Thứ Hai.

Và từ đó dẫn tới sự vận động trong  nội bộ đảng Tự Do của những người bất đồng ý kiến nhằm lật đổ Turnbull. Trong số  đó phải kể đến người thường xuyên chỉ trích mạnh mẽ ông Turnbull nhất là cựu Thủ tướng Tony Abbott (vốn từng bị Turnbull đánh bại một lần trong cuộc tranh quyền hồi năm 2009).

Bên cạnh đó là một nhóm nghị sĩ, dân biểu chủ chốt của đảng Tự Do vốn chủ trương rằng cần phải tập trung chính sách năng lượng vào chủ điểm quan trọng nhất là giảm giá điện bằng mọi giá.

Thế nhưng theo giới phân tích chính trường, vấn đề chính sách năng lượng –hay giảm giá tiền điện- chỉ là lý do bề nổi. Lý do thực sự khiến đảng Tự Do rơi vào tình trạng đấu tranh nội bộ là vì uy tín của đương kim Thủ tướng Malcolm Turnbull càng ngày càng sa sút khiến Liên đảng có nguy cơ bị thảm bại dưới tay phe đối lập Lao Động trong cuộc bầu cử liên bang sắp tới!

Theo hiến pháp, nhiệm kỳ hiện nay của Liên đảng sẽ kết thúc để cử tri bầu lại Quốc Hội và lập ra chính phủ mới là khoảng giữa năm tới 2019.

Thế nhưng theo các kết quả thăm dò dư luận –điển hình như cuộc thăm dò Newspoll- thì liên tiếp trogn 38 kỳ tham khảo, chính quyền Liên đảng đều bị phe đối lập Lao động dẫn trước. Trong cuộc bầu cử bổ sung đơn vị Longman vào tháng 7 vừa rồi, ứng cử viên Liên đảng chỉ chiếm được 30% số phiếu vòng đầu, tức là sụt tới 9%  so với kết quả cuộc bầu cử liên bang năm 2016.

Họ lo ngại rằng, nếu tình trạng tương tự được nhân rộng trong cuộc bầu cử liên bang sắp tới, thì chắc chắn Liên đảng sẽ bị thảm bại!

Phải suy tính có thể làm gì để tạo  cơ hội tốt nhất nhằm giữ vững chiếc ghế của mình, ít nhất 35 dân biểu, nghị sĩ Tự Do đã tập họp quanh nhân vật được đánh giá là khuôn mặt đang lên của đảng, Tổng Trưởng Nội vụ Peter Dutton.

Mặc dù Peter Dutton có thể làm giảm bớt số phiếu cho Liên đảng  ở 2 tiểu bang Victoria và New South Wales, những người ủng hộ ông hy vọng ông ta có thể giành được đủ số đơn vị ở Queensland để bù đắp những tổn thất đó.

*

Tại sao họ lại chọn Peter Dutton?

Dân biểu Peter Dutton được coi là khuôn mặt bảo thủ hàng đầu trong

hàng ngũ Tự Do hiện nay.

Peter Dutton luôn bày chính mình dưới hình ảnh “một chính khách có lập trường cứng rắn, mạnh mẽ về an ninh và duy trì các giá trị truyền thống của Úc.

Là người có tham vọng chính trị rất sớm, gia nhập đoàn thanh niên đảng Tự Do (Young Liberals) năm 1988, khi mới 18 tuổi, sang năm sau, 1989, mới 19 tuổi Dutton đã nhảy ra dự tranh cuộc sơ tuyển ứng viên chính thức của đảng tại đơn vị Dickson, nhưng dĩ nhiên là bị loại quá dễ dàng.

Tốt nghiệp Học viện Cảnh sát Queensland năm 20 tuổi, Dutton lần lượt là 1 Cảnh sát viên trong các đơn vị bài trừ ma túy ở Brisbane trong 9 năm, sau đó chuyển sang Biệt đội bài trừ tệ nạn xâm phạm tình dục và sau đó chuyển lên Ủy hội Đề Hình quốc gia (Australia Crime Commissions).

Năm 1999,  Dutton từ chức, xuất ngành để theo đổi việc kinh doanh. Cùng với cha, Dutton thành lập công ty Dutton Holdings, là doanh nghiệp đã mua và phát triển hệ thống các trung tâm chăm sóc trẻ em trên toàn quốc gọi là ABC Learning.

Đến năm 2001, sau nhiều năm tích cực hoạt động, Dutton được bầu làm dân biểu liên bang, đại diện cử tri đơn vị Dickson, thuộc tiểu bang Queensland. Năm 2004, ông được thăng chức Bộ trưởng Lực lượng lao động và tái thắng cử ở đơn vị Dickson này cho đến nay.

Peter Dutton nổi tiếng là người ăn nói “mạnh dạn” “thẳng thừng” của phe bảo thủ trong đảng Tự Do (như những người ủng hộ tán thưởng) –hoặc là người “phát ngôn bừa bãi, thiếu cân nhắc” thậm chí “hẹp hòi, kỳ thị” (như những người chỉ trích, phản đối).

Hồi tháng Giêng năm nay, khi công luận xôn xao về tình trạng bạo động trên đường phố ở Melbourne, Peter Dutton nói “nhiều người ở Melbourne sợ ra đường vào chiều tối vì tình trạng bạo động do các băng đảng tội phạm của cộng đồng người gốc Phi châu gây ra”.  Về chuyện ngày càng nhiều người Úc tỏ ra cởi mở, chấp nhận việc hợp pháp hóa tình trạng hôn nhân đồng tính, Peter Dutton tuyên bố thẳng “tuyệt đối tin tưởng vào  hình thức hôn nhân truyền thống nghĩa là chỉ có sự kết hợp giữa người nam và người nữ mới là hình thức hôn phối được công nhận”. Peter Dutton đã đả kích mạnh mẽ  khi 20 nhân vật hàng đầu trong giới doanh nghiệp (CEO) Úc ký thư kêu gọi Thủ Tướng Úc và quốc hội hãy ban hành luật cho phép chuyện  hôn nhân đồng tính!

Thế nhưng trong cuộc tham khảo ý kiến công chúng Úc-plebiscite- về chuyện hôn nhân đồng tính năm ngoái, cử tri đơn vị Dickson của chính Dutton đã bỏ phiếu 65,2% ủng hộ chuyện  bình đẳng giới tính trong  hôn nhân khiến Dutton sau đó phải đổi lập trường để bỏ phiếu tại quốc hội đồng ý thay đổi luật hôn nhân này!

Về chuyện di dân nhập cư, Peter Dutton công khai tuyên bố không ủng hộ mức nhận di dân và người  tỵ nạn vào Úc hiện nay! Vì thế năm 2014, Thủ tướng Tony Abbott lúc ấy đã  bổ nhiệm Dutton làm Tổng trưởng Di Trú. Tháng Hai năm nay, Peter Dutton tuyên bố chính phủ Liên đảng đã giảm số người nhập cư tại Úc tới 100.000 người so với mức nhập cư khi chính phủ Lao Động lần cuối cầm quyền và hy vọng là Úc sẽ còn giảm bớt hơn nữa. Theo Peter Dutton, Úc sẽ không ký vào Hiệp ước di dân của Liên Hiệp Quốc vì không đồng ý với bản dự thảo cuối cùng của thỏa thuận theo đó thì “chuyện giam giữ di dân nhập cư chỉ nên được sử dụng như phương thức cuối cùng”.

Về chuyện khí hậu biến đổi, theo Peter Dutton –như nhiều chính khách bảo thủ tại úc, Mỹ và Tậy phương, như Tổng thống Mỹ Donald Trump chẳng hạn- đó là chuyện “khôi hài, chuyện có ít sít ra nhiều” … Năm 2015, Dutton trở thành tâm điểm của một làn sóng đả kích mạnh mẽ trong và ngoài  nước Úc khi một cuộc đối thoại đầy bỡn cợt và khinh mạn giữa ông ta với Thủ tướng (lúc ấy) là Tony Abbott về tình cảnh nhiều đảo quốc vùng Thái Bình Dương đang phải đối mặt với mực nước biển dâng cao vì khí hậu trái đất biến đổi khí hậu.

Riêng đối với người Úc thổ dân bản địa thì Peter Dutton là một trong những khuôn mặt đặc biệt kỳ thị. Họ không bao giờ quên rằng, năm 2008, khi Thủ tướng (Lao Động) lúc đó là Kevin Rudd đưa ra lời xin lỗi chính thức tất cả các thế hệ thổ dân Aborigine bị cưỡng bách rời khỏi gia đình, cộng đồng qua hàng trăm năm liên tiếp (gọi là Stolen generations) thì Peter Dutton là dân biểu duy nhất của Liên đảng công khai bỏ phiếu phản bác!

*

Nội bộ Liên đảng gần như tan vỡ- Dutton sẽ tiếp tục cuộc tranh quyền

Ngay sau khi có kết quả cuộc bỏ phiếu nội bộ (48 cho Turnbull và 35 cho Dutton) Peter Dutton đệ đơn từ chức Tổng trưởng Nội vụ và lập tức tái vận động để đòi Thủ tướng Turnbull cho họp lại nội bộ khối Nghị sĩ dân biểu Tự Do tại quốc hội để thách thức lần thứ nhì!

Trong nỗ lực lật đổ Malcolm Turnbull trong một thách thức thứ nhì,  Peter Dutton nói, nếu là Thủ tướng, ông ta sẽ bãi bỏ khoản thuế GST trên hoá đơn tiền điện (để giảm bớt gánh nặng chi tiêu cho dân Úc), giảm bớt 20-ngàn di dân nhập cư một năm, tăng cường hỗ trợ cho cư dân vùng nông thôn –nhiều nơi đang khốn đốn vì hạn hán- và cho lập 1 Ủy hội điều tra về gía điện!

Cùng với Dutton, một loạt dân biểu nghị sĩ Tự Do cũng đệ đơn rút chân ra khỏi chính phủ.

Đó là: Tổng Trưởng tài chính, Mathias Cormann

Tổng trưởng Thương mại, Steve Ciobo

Tổng trưởng Y tế, Greg Hunt

Bộ Trưởng Nhân dụng  Michaelia Cash

Bộ trưởng Thi Hành pháp luật, Angus Taylor

Tổng trưởng truyền thông, Mitch Fifield

Bộ trưởng Văn hóa Đa nguyên, Alan Tudge

Bộ trưởng dịch vụ nhân sự, Michael Keenan

Thứ trưởng khoa học, Zed Seselja

Thứ trưởng Ngân Khố Michael Sukkar

Thứ trưởng Bộ Thủ tướng, James McGrath

Bộ trưởng Bộ phát triển quốc tế, Concetta Fierravanti-Wells

Trong số này, hồi chuông báo động (hoặc có người gọi là báo tử vị thế Thủ tướng của ông Turnbull) là việc cả 3 nghị sĩ thân tín –vốn được tiếng là trung dung và rất có uy tín trong đảng- là các TNS Mathias Cormann, Michaelia Cash và Mitch Fifield; cuối cùng sáng Thứ Năm 23/8 đã họp báo công khai tuyên bố từ chức vì “tuy không thuộc phe ủng hộ Dutton, nhưng xét thấy không còn thể ủng hộ Malcolm Turnbull được nữa!”.

*

Tin ghi nhận cuối cùng trước khi bài viết này được lên khuôn chuẩn bị đi in là “Nghị viện liên bang, theo yêu cầu của chính phủ Liên bang đã tuyên bố hoãn kỳ họp quốc hội 2 tuần”. Với kết quả bỏ phiếu 70 thuận / 68 chống, quốc hội liên bnag nay ngưng họp cho đến ngày 10/9.

Phe Lao động đối lập đã mạnh mẽ phản đối, cho rằng chính quyền Liên đảng “lạm dụng quyền hạn đẩy nước Úc vào thế hỗn mang chỉ vì chuyện tranh chấp nội bộ” và Thủ lãnh Lao động Bill Shorten tuyên bố “ đảng Lao Động rất sẵn sàng cho một cuộc bầu cử ngay bây giờ để chấn chỉnh lại tình trạng tuột dốc trên đàn không phanh”.

Vào lúc giữa trưa Thứ Năm 23/8, tỷ giá tiền Úc so với Mỹ kim đã tuột xuống mức 1 Úc kim chỉ đổi được 72.9 xu Mỹ, và theo tiên đoán (không lấy gì làm khả quan cho ông Turnbull và Liên đảng) sẽ còn tuột xuống hơn nữa trong những ngày sắp tới nếu tình hình chính trị không được nhanh chóng ổn định!

Phạm Thạch Hồng

Be the first to comment

Leave a Reply