Nga: sân sau của Giải Túc Cầu Thế Giới 2018

Chưa bao giờ Nga tưng bừng lễ hội bằng mùa Giải Túc Cầu Thế Giới năm nay. Tại 11 thành phố lớn của Nga, đâu đâu cũng vui nhộn với những cuộc liên hoan. Suốt ngày đêm lúc nào đường phố cũng đông nghẹt. Trước khi Giải Túc Cầu Thế Giới khai mạc, nhiều người lo sợ du khách và các “tín đồ” bóng đá từ các nước đến sẽ gặp thái độ thù nghịch của người dân Nga. Nhưng trái với dự đoán, chưa bao giờ người dân Nga tỏ ra thân thiện với du khách cho bằng lúc này. Các ủng hộ viên của đội tuyển quốc gia Nga lúc nào cũng sẵn sàng nâng ly rượu Vodka để làm quen với các ủng hộ viên của các đội tuyển khác. Người ta tưởng du khách từ Nhật Bản, Colombia và Tunisia sẽ không bao giờ dám đặt chân đến Tỉnh Saransk trong mùa Giải Túc Cầu Thế Giới năm nay. Vậy mà không ngờ họ đã được cư dân tại đây lúc nào cũng tỏ ra niềm nở, thân thiện. Trong bộ đồng phục mầu trắng, cảnh sát Nga luôn lịch sự chỉ đường cho du khách và bình thản theo dõi những cuộc vui đôi khi sa đà của dân chúng.

Cách đây vài tháng, cũng chính những viên cảnh sát này cầm gậy săn đuổi và đánh đập những người biểu tình. Cứ tưởng bộ mặt đằng đằng sát khí ấy sẽ không bao giờ thay đổi. Nhưng xem chừng Giải Túc Cầu Thế Giới đã trở thành mùa lễ hội và mọi sự đều được phép!

Để bảo đảm bầu khí lễ hội và liên hoan trong suốt Giải Túc Cầu Thế Giới, các cơ quan truyền thông công cụ của nhà nước Nga cũng ngưng trình chiếu mọi tin tức có nội dung tiêu cực. Các cơ quan khác của nhà nước cũng được lệnh làm như thế. Chẳng hạn bộ nội vụ đã chính thức ra lệnh cho các ban ngành ở địa phương không được thông tin về tội ác.

Tất cả đều được thực hiện với chủ ý: trong hậu trường Túc Cầu thế Giới,  Chính phủ Nga lợi dụng mùa lễ hội của Giải Túc Cầu Thế Giới để thực hiện một loạt những cải tổ và những biện pháp để siết chặt an ninh.

Thật vậy, trong khi người dân Nga đang chú tâm vào các trận thi đấu, Điện Cẩm Linh đã quyết định cho thi hành một trong những cải tổ có thể gây nhiều bất mãn nhất: nâng tuổi về hưu từ 55 lên  63 cho phụ nữ và từ 60 lên 65 đối với đàn ông.

Trong số 83 vùng của Nga, có đến 51 vùng là nơi tuổi thọ trung bình của đàn ông không tới  65. Từ năm 1999 đến năm 2010, các nhà nghiên cứu đã tìm hiểu cuộc sống của khoảng 151.000 người đàn ông Nga tại một số thành phố. Họ đã phỏng vấn họ về thói quen uống rượu của họ. Các nhà nghiên cứu cho biết sau đó có khoảng 8000 người đã qua đời. Nguyên nhân gây cái chết của những người này là rượu. 35 phần trăm những người có nguy cơ chết trước tuổi 55 cho biết trung bình mỗi tuần, mỗi người có thể uống đến 3 lít rượu Vodka trở lên. Nhìn chung, khoảng một phần tư đàn ông Nga chết trước tuổi 55 trong khi tại Hoa Kỳ tỷ lệ này chỉ có khoảng 10 phần trăm.

Như vậy, với cuộc cải tổ về tuổi hưu do Chính phủ Putin đề ra, người đàn ông Nga tại hầu hết các vùng trên đất nước có lẽ không còn hy vọng sống lâu để mà hưu trí nữa! Dĩ nhiên, Tổng thống  Putin biết quá rõ rằng cuộc cải tổ này sẽ tạo ra bất mãn nơi dân chúng. Ông cũng biết rằng cách đây trên 10 năm, ông sẽ không bao giờ dám thực hiện một cuộc cải tổ như thế.

Nhưng kinh tế Nga hiện đang ngày càng  tồi tệ. Chẳng hạn tính đến tháng Năm vừa qua, thu nhập thực sự đã giảm đến 10 phần trăm. Hiện Chính phủ Nga đang cần tiền hơn bao giờ hết. Điện Cẩm Linh hy vọng rằng kể từ năm 2024, cuộc cải tổ về tuổi hưu trí sẽ giúp Nga  tiết kiệm được mỗi năm  khoảng một ngàn tỷ Rubble, tương đương với 15 tỷ Mỹ kim. Vậy thì tại sao không lợi dụng thời cơ thuận tiện là Giải Túc Cầu Thế Giới này để đẩy mạnh cuộc cải tổ? Người dân Nga đang bận “vui chơi” trong mùa này thì còn giờ đâu để mà biểu tình?

Chính phủ Nga nại đến những cuộc cải tổ tương tự tại nhiều nước Âu Châu để biện minh cho cuộc cải tổ của mình. Nhưng nhiều người cho rằng đây là một cuộc so sánh hơi khập khiễng. Trong khi các nước Âu Châu không phải đương đầu với tình trạng bất bình đẳng trong thu nhập của người dân và cũng không phải vất vả chiến đấu với nạn tham nhũng thì tại Nga, đây là 2 căn bệnh hầu như không có thuốc chữa. Thật vậy, con số người Nga phải sống dưới mức nghèo khó ngày càng gia tăng. Hiện có đến 22 triệu người Nga, tức 15 phần trăm dân số đang lâm vào tình trạng nghèo đói như thế, trong khi đó con số tỷ phú thì ngày càng gia tăng: từ 96, con số  tỷ phú Nga đã lên đến 106 và tài sản của họ chiếm đến từ 460 đến 485 tỷ Mỹ kim.

Cuộc cải tổ về tuổi hưu mỗi năm có thể mang lại cho chính phủ 15 tỷ Mỹ kim, trong khi đó mỗi năm lại có đến 30 tỷ Mỹ kim bị thất thóat vì nạn tham nhũng, nhưng chính phủ Nga lại chẳng đưa ra bất cứ biện pháp nào để đối phó với tệ nạn này.

Phe đối lập và các nghiệp đoàn đã lên kế hoạch để tổ chức các cuộc biểu tình phản đối. Lãnh tụ Đối lập, ông Alexei Navalnay, người chỉ mới được trả tự do sau khi bị giam giữ vì tổ chức một cuộc biểu tình không được chính quyền cho phép, cho biết ông sẽ tham gia các cuộc biểu tình. Sự hiện diện của ông Navalny ở nơi công cộng sẽ tiếp tục là một cái gai gây nhức nhối đến độ trong những năm vừa qua, các cơ quan truyền thông công cụ của chính phủ được ra lệnh không được nhắc đến tên của ông. Do đó, thật là một ngạc nhiên lý thú khi cựu huấn luyện viên của đội tuyển quốc gia, ông Leonid Slutsky đã nhắc đến ông Navalny trong một bài bình luận về trận đấu giữa Đức và Mễ Tây Cơ được Kênh số Một của đài truyền hình quốc gia trực tiếp truyền hình.

Sau đó, mọi người đều hiểu tại sao đó là lần cuối cùng ông Slutsky bình luận về các trận thi đấu trên Kênh truyền hình này.

Ngoài việc mượn bầu khí lễ hội của Mùa Giải Túc Cầu Thế Giới năm nay để tiến hành cuộc cải tổ về tuổi hưu trí, Chính phủ Nga cũng lợi dụng dịp này để thắt chặt các biện pháp an ninh. Trước ngày 15 tháng Sáu, tức ngày khai mạc các cuộc thi đấu, Chính phủ Nga đã thực hiện hàng loạt các cuộc bố ráp. Chẳng hạn vào đầu năm nay, Cơ quan An ninh Liên bang Nga gọi tắt là FSB (hậu thân của Cơ quan Mật vụ KGB) đã bắt giữ một số thanh niên thành viên của phong trào Antifa (Phòng trào chống kỳ thị chủng tộc) và tố cáo họ tạo ra “một tổ chức khủng bố” cũng như chuẩn bị lật đổ chính phủ.

Ngày 16 tháng Sáu, trong một phiên tòa,  Dmitry Pchelintsev, một thành viên của phong trào Antifa, tuyên bố rằng anh chỉ còn lại hai các răng trong miệng: tất cả những chiếc răng khác đều đã không cánh mà bay hết khi anh bị tra tấn tại một trung tâm giam giữ.

Những nhà tranh đấu cho nhân quyền nói rằng Cơ quan An ninh Liên bang Nga hiện đang gia tăng các cuộc tra tấn để buộc những người bị tình nghi phải nhận tội. Trong các cuộc tra tấn, Cơ quan An ninh Liên bang Nga sử dụng một số kỹ thuật như tra điện, không cho ngủ, đánh đập, trói tay vào những vị thế gây đau đớn và căng thẳng tột cùng và nhiều phương pháp tàn nhẫn khác.

Trường hợp của Pchelintsev thường được gọi là vụ án “Mạng lưới”, tức âm mưu lật đổ chính quyền. Rất nhiều người khác cũng bị quy cho tội này mặc dù họ không hề là một mối đe dọa đối với xã hội hay chính quyền. Đối với một số người Nga, những trường hợp như thế thường được chuyển lên Cơ quan An ninh Liên bang Nga để họ chứng tỏ hiệu năng của họ và cho thấy họ đã giải quyết được nhiều vụ tội phạm.

Cơ quan An ninh Liên bang Nga cũng muốn lợi dụng những trường hợp như thế để phô trương những thành tích trong hoạt động phản gián của họ. Ngày 19 tháng Sáu, tin tức cho biết Karin Tsurban, Giám đốc của Công ty Điện lực Nga Inter RAO, đã bị bắt giữ vì tội “làm gián điệp cho Lỗ Ma Ni”. Đây là một thứ cáo buộc mà người ta chỉ thấy có trong thời Stalin. Đầu năm nay, tin cũng cho biết Cơ quan An ninh Liên bang Nga đã “chộp”được 397 người hoạt động cho tình báo ngoại quốc tại Nga. Đây là một “thành tích kỷ lục” của Cơ quan An ninh Liên bang Nga!

Cơ quan này cũng đang thực hiện các cuộc bố ráp đối với một số sắc tộc và tôn giáo. Nhiều người thuộc sắc tộc Tatar tại Crimea và các tín đồ của giáo phái Chứng nhân Giêhôva đã bị bắt giữ. Những người tranh đấu cho nhân quyền cho biết trong nhiều trường hợp Cơ quan An ninh Liên bang Nga đã sử dụng tra tấn, đe dọa và bằng chứng giả khi thẩm vấn những người bị bắt giữ.

Giải Túc Cầu Thế Giới được tổ chức tại Nga đã bước vào vòng 16. Bầu khí lễ hội vẫn đang tiếp diễn tại 11 thành phố lớn của Nga. Nhưng sức nóng tỏa ra từ những cuộc vui hoàn toàn tương phản với “mùa đông chính trị” trong đó hầu hết mọi người dân Nga hiện đang ngụp lặn. Tuy nhiên hiện nay rất nhiều người Nga dường như đang bị chứng “vô cảm về nhận thức” cho nên không thể hoặc không muốn nhìn thấy thực tế ấy. Cũng chẳng có gì khiến phải ngạc nhiên về tình trạng này. Từ ngàn năm qua, chế độ độc tài nào cũng dùng các trò giải trí để bịt mắt và xoa dịu tâm trí của người dân.

Giải Túc Cầu Thế Giới và Thế Vận Hội thường là dịp để người dân Nga không những vui chơi mà còn nuôi dưỡng niềm hy vọng. Lần cuối cùng Nga được vào vòng 16 của Giải Túc Cầu Thế Giới là năm 1986, tức dưới thời mồ ma cộng sản Liên Xô. Mới đây trên các trang mạng xã hội, một số người Nga mang thời mồ ma cộng sản Liên Xô ra so sánh với thời “Nga hoàng” Putin. Năm 1980, Thế vận hội Mùa Hè được tổ chức tại Liên Xô đã bị rất nhiều nước tẩy chay, giá dầu xuống, kinh tế Nga bị thiệt hại nặng nề. Trong thập niên đó, Tổng bí thư Mikhail Gorbachev loan báo chính sách “perestroika” và “glasnost” để gọi là “tái cấu trúc” chế độ cộng sản và “cởi mở” kinh tế. Cuộc cải tổ đã dẫn đến sự cáo chung của chủ nghĩa cộng sản tại chính cái nôi khai sinh của nó là Nga.

Nay  Giải Túc Cầu Thế Giới cũng được tổ chức tại Nga và cũng vào giữa lúc Nga bị cả thế giới lên án vì ngang ngược xâm lăng Crimea của Ukraine và không ngừng gây rối loạn cho nước này. Giá dầu đang sút giảm và kinh tế Nga cũng tuột dốc một cách thế thảm.

So sánh Thế vận hội dưới thời Liên Xô hồi thập niên 1980 với Giải Túc Cầu Thế Giới năm nay, một số người Nga hy vọng rằng lịch sử có lẽ cũng sẽ được lập lại. Có lẽ đó là lý do duy nhất để nuôi dưỡng một chút lạc quan về Nga hiện nay chăng.

Đoàn Thi

(nguồn:- https://www.aljazeera.com/indepth/opinion/kremlin-russians-watching-world-cup

-https://www.theguardian.com/world/2014/jan/31/russian-men-losing-years-to-vodka)

 

 

Be the first to comment

Leave a Reply