Nội chiến tại California: Tiểu bang “Tân California”?

California có nền kinh tế lớn nhất nước Mỹ, được mệnh danh là “tiểu bang vàng” (Golden State). Hiện tiểu bang này đang đối mặt với nguy cơ một phong trào ly khai hoàn toàn hợp pháp. Phong trào này nhấn mạnh họ chỉ muốn tách rời khỏi tiểu bang California chứ không ly khai khỏi nước Mỹ, do đó sẽ trở thành tiểu bang thứ 51 mang tên “Tân California”.

Nhóm vận động đã công bố “Tuyên ngôn Độc lập” của Tân California vào đầu tuần này (15.1.2018) trên mạng Internet, và đây là những bước đầu tiên để đặt một nền móng cho một tiểu bang mới.

Sự thể bắt nguồn từ tình trạng thiệt thòi của các quận hạt vùng nông thôn và hẻo lánh. California rộng 410,000 km2 với dân số 38 triệu người, là tiểu bang lớn thứ ba của nước Mỹ với có dân số cao nhất nước, nền kinh tế lớn nhất nước Mỹ và là nền kinh tế lớn thứ 6 trên thế giới. Tiểu bang có 478 thành phố, trong đó phần lớn nằm trong những khu vực đô thị lớn và đến 68% dân số California sống trong hai khu vực đô thị lớn kề cận hai thành phố Los Angeles và San Francisco.

Nền kinh tế Calfifornia mạnh tuy nhiên sự lớn mạnh chỉ tập trung tại các khu vực này, với hai điểm nhấn là kinh đô điện ảnh tại Hollywood tại Los Angeles và thung lũng điện tử San Jose gần San Francisco, nơi tập trung bản doanh của hàng loạt công ty kỹ thuật cao như Google, Apple, Facebook, Intel.

Nền kinh tế lớn dẫn đến các thuế suất lớn và lệ phí đắt đỏ. Trong khi đó thì dù thu nhập thấp, các vùng quê phải chịu chung các mức thuế và lệ phí.

Phong trào ly khai này có những thành viên từ các Hội đồng thành phố của các vùng quê và nhiều ủy ban khác nhau. Ông Robert Paul Preston, Phó chủ tịch của phong trào độc lập, tuyên bố: “Hiện tại California đang bị cai trị bởi những nhà độc tài. Sau nhiều năm đánh thuế quá mức, kiểm soát quả mức cùng nền chính trị độc đảng của California, phần đông trong 58 quận hạt của tiểu bang đã lâm vào tình trạng không thể quản trị khi hàng loạt dịch vụ căn bản bị xuống cấp, trong đó có giáo dục, cảnh sát, hạ tầng và y tế”.

Chiến lược của những nhà vận động New California là sẽ hợp nhất phần lớn các quận nông thôn xa xôi của California, để lại các quận đô thị ven biển cho tiểu bang California hiện tại.

Nhưng khác với các phong trào đòi độc lập và ly khai khác trong quá khứ, nhóm vận động cho Tân California muốn làm điều này theo đúng luật lệ, viện dẫn Khoản 4, Điều 3 của Hiến pháp Mỹ và hợp tác với cơ quan lập pháp của bang để tiến hành.

Trước mắt, họ muốn vận động Thượng Viện thông qua việc tách hai tiểu bang trước khi trình lên nghị quyết này lên Nghị viện tiểu bang.

Bất chấp những trở ngại, nghi ngờ và tất nhiên là cả sự lạc lõng kéo dài, nhóm đòi độc lập cho New California vẫn kiên quyết đoàn kết vì giấc mơ lập nhà nước mới của mình. Ủy ban dự tính sẽ mất từ 10 đến 18 tháng cho việc này.

Phong trào này muốn đưa New Califronia ly khai ra khỏi California tương tự việc West Virginia tách rời khỏi Virginia.

West Virginia còn được biết đến như là The Mountain State (tiểu bang miền núi), đã tách khỏi tiểu bang Virginia trong cuuộc Nội chiến Mỹ và được chấp nhận là thành viên của Liên Bang như là một bang độc lập vào ngày 20.6.1863. Đây cũng là tiểu bang duy nhất hình thành lập trong nội chiến Mỹ.

Đây không phải nỗ lực chia cắt California đầu tiên. Năm 2014, nhà đầu tư Tim Draper đã tìm kiếm chữ ký để chia California thành 6 tiểu bang riêng biệt.

Sau đó, đến cuối năm 2016 khi ông Donald Trump thắng cử, tiếng nói đòi ly khai càng mạnh dần, nhưng là đòi tách California khỏi chính quyền.

California là tiểu bang ủng hộ đảng Dân chủ và chiến thắng của Trump làm cư dân tại đây “chịu không nổi”, đòi tách California ra thành 1 nước gọi là Calexit hay Califrexit, phỏng theo cách gọi Brexit chiến dịch người Anh áp dụng để tách khỏi Liên minh Châu Âu (EU).

Trong thông cáo đăng trên webistte của mình, nhóm chiến dịch Calexit nhấn mạnh: “Với tư cách là nền kinh tế lớn thứ 6 trên thế giới, California có nền kinh tế lớn hơn Pháp và dân số lớn hơn Ba Lan. Từng điểm một, California có lợi thế so sánh và cạnh tranh với các quốc gia chứ không chỉ với từng bang trong nước Mỹ”.

Cùng lúc, một nhóm đã khởi xướng chiến dịch vận động độc lập cho California mang tên Yes California Independence Campaign, ra mắt tại Sacramento ngày hôm 8.11.2016, ngay trong ngày có kết quả Donald Trump thắng cử, đặt đặt mục tiêu giúp California ly khai vào năm 2020.

Còn tiểu bang Texas thì lại tiểu bang có phong trào đòi ly khai thành một quốc gia độc lập âm ỉ từ nhiều năm qua. Dù là tiểu bang có đa số người dân ủng hộ đảng Cộng Hòa, việc ông Trump thắng cử cũng làm khơi dậy “tinh thần Texit”, đòi tách bang này khỏi chính quyền liên bang.

Trên thực tế thì vùng đất này từng là một quốc gia có chủ quyền, nằm giữa Mỹ và México, gọi là “Cộng hòa Texas” tồn tại từ năm 1836 đến năm 1845. Đầu tiên đó là một tỉnh của Mexico nhưng ly khai khỏi Mexico trong cuộc Cách mạng Texaz. Quốc gia này đã tuyên bố chủ quyền trên một vùng đất bao gồm tất cả tiểu bang Texas ngày nay và một phần của các tiểu bang Mỹ khác là New Mexico, Oklahoma, Kansas, Colorado, và Wyoming.

Ngày 28.2.1845 Texas chính thức trở thành một tiểu bang của Mỹ. Một trong những động cơ thúc đẩy cho việc sáp nhập là do Cộng hòa Texas bị mắc nợ quá lớn và Mỹ đồng ý gánh vác nợ. Năm 1852, để trả lại nợ cho Mỹ, một phần lớn lãnh thổ mà Texas tuyên bố chủ quyền bị cắt nhường cho chính phủ liên bang và hiện là một phần của Colorado, Kansas, Oklahoma, New Mexico và Wyoming.

Be the first to comment

Leave a Reply