THỂ THAO VÀ TINH THẦN KỲ THỊ

Trong bài viết cách nay với hai tuần với tựa đề “Xứng Đôi Vừa Lứa”, kẻ viết bài này đã ca tụng hai lực sĩ quần vợt hàng đầu hiện nay là Roger Federer của Thụy Sĩ và Serena Williams có thể được xem như là những “tay vợt xuất sắc nhất của muôn đời” (the greatest of all times, GOAT). Dĩ nhiên, trong các môn thể thao, bao giờ cũng có sự phân biệt giữa nam và nữ, do bởi thể lực của hai bên không hoàn toàn giống nhau, với nét đặc biệt là các thành tích của phía nữ không thể nào sánh bằng các thành tích của phía nam. Tuy vậy, anh Federe lại dành cho người bạn của mình khi nói rằng cô Serena là “lực sĩ xuất sắc nhất của muôn đời, chấm hết”, ngụ ý là bao gồm luôn cả nam lẫn nữ.

Điều này cũng dễ hiểu khi đi vào việc so sánh thành tích của cả hai anh chị này, trải dài trong suốt hai thập niên qua đã tạo nên những thành tích sáng chói trên sân quần vợt xuyên qua nhiều thử thách to lớn khiến cho mọi người phải nể phục. Điểm nổi bật nhất của cả hai có lẽ là họ đã tạo nên những thành tích xuất chúng khi giành được những chiếc cúp vô địch thế giới không phải ở lúc tột đỉnh vinh quang sự nghiệp của mình, mà lại là vào những lúc nhiều người tưởng chừng như họ đang bắt đầu đi xuống với sự xuất hiện của nhiều tay vợt tài ba khác.

Thật ra, việc đánh giá một lực sĩ để xem ai là “người xuất sắc nhất của muôn đời” là một đề tài gây nhiều tranh luận sôi nổi nhất và thường không dẫn đến một sự đồng thuận. Bởi lý do đơn giản là các lực sĩ, cầu thủ này đã tranh tài và thi triển tài nghệ xuất chúng của họ vào những thời điểm khác nhau, và đã để lại những ấn tượng khó phai mờ trong ký ức của khán giả mộ điệu cùng thời. Vì thế nên những khán giả đời sau khó lòng cảm nhận được cái ấn tượng tuyệt vời đó cho dù có được xem lại những hình ảnh, đọc lại những bản tin hoặc bài báo tường thuật về các thành tích này để từ đó đưa ra những nhận định so sánh tương đối khách quan.

Riêng đối với kẻ viết bài này, thần tượng của mình trong bộ môn quần vợt có lẽ vẫn là Bjorn Borg của Thụy Điển (với biệt danh là IceBorg, nhại từ chữ Iceberg để nói về bản tính lặng băng khi ra sân đấu để hạ gục đối thủ) với thành tích giành cúp vô địch thế giới liên tiếp trong 5 năm tại hai giải quan trọng là Roland Garros (thường quen gọi là French Open) và Wimbledon. Điều đáng chú ý là hai giải này được diễn ra trên hai sân khác nhau là sân đất nén (clay) tại Pháp và sân cỏ tại Anh. Và lối tưng banh trên hai sân này hoàn toàn khác nhau, do đó những đấu pháp và kỹ thuật trên sân này chưa chắc đã hữu hiệu trên sân khác. Nhưng sau khi thắng vẻ vang tại sân đất nén ở Paris, thì chỉ hai tuần sau đó, Bjorn Borg đã tiến vào sân cỏ ở Wimbledon để tiếp tục thắng giải vô địch trong 5 năm liền, đè bẹp nhiều đối thủ xuất sắc nổi tiếng lúc bấy giờ như Jimmy Connors và John McEnroe.

Về phía nữ, có lẽ tay vợt để lại ấn tượng tốt đẹp nhất chính là Steffi Graf của Đức, cũng giành được chiến thắng vẻ vang khi chỉ mới là một thiếu nữ còn non trẻ để hạ gục được những tay vợt nổi tiếng hàng đầu lúc bấy giờ như Martina Navratilova và Chris Evert, và kéo dài sự nghiệp của mình trong gần hai thập niên để tiếp tục đè bẹp những tay vợt trẻ mới nổi lên sau đó như Martina Hingis và Venus Williams vào lúc cuối sự nghiệp của mình.
Tuy kết quả cuối cùng của Giải Vô Địch Thế Giới tại New York vừa qua, được gọi là giải US Open, đã không diễn ra như mong muốn của kẻ viết bài cũng như nhiều khán giả mộ điệu khác, (khi Roger Federer bị loại ở vòng tứ kết và Serena Williams bị thua ở trận chung kết), nhưng có lẽ cái cảm nhận về “tay vợt xuất sắc nhất của muôn đời” dành cho cả hai cũng không bị phai mờ.

Nhưng điều đáng tiếc hơn nữa có lẽ là chuyện cô Serena Williams, trong thất bại ở trận chung kết năm nay, đã để lại một kinh nghiệm đắng cay cho cô, nhưng đồng thời cũng là một dịp để cho những kẻ không ưa thích cô có dịp đưa ra những lời nhận định chê bai quá nặng nề, chưa kể là còn chứa đựng thêm nhiều hình ảnh và lời nói mang tính kỳ thị sắc tộc rất đáng tiếc.
Điển hình nhất là bài tường thuật và hình vẽ hí hoạ trên tờ Herald Sun ở Úc Đại Lợi để nói về thất bại của Serena Williams với một hình ảnh bóp méo khá nặng nề có mục đích triệt hạ uy tín một cách tàn nhẫn và không cần thiết, và có lẽ cũng không che giấu được tinh thần kỳ thị khá nặng vẫn còn tiêm nhiễm trong đầu óc của tác giả nên mới bật ra thành những hình ảnh và bài viết tường thuật như vậy.

Trước khi nói thêm về tinh thần kỳ thị tiềm ẩn trong việc này, tưởng cũng cần nói thêm qua về diễn tiến của trận đấu để mọi người có thể nhìn lại toàn bộ sự việc và hiểu rõ hơn.
Như thông lệ, các trận đấu hơn thua của phía nữ chỉ diễn ra trong 3 hiệp (sets) thay vì 5 hiệp bên phía nam. Đối thủ của Serena Williams lần này là cô Naomi Osaka, người gốc Nhật lai Phi Châu vì có cha là người Haiti và mẹ là người Nhật nhưng được nuôi dưỡng tại Hoa Kỳ. Osaka là một tay vợt nữ mới lên, nhưng cũng đạt được thành tích xuất sắc, đã từng hạ Serena Williams trước đó một lần, cũng như đã vừa mới thắng giải vô địch tại Indian Wells ở California vào tuần lễ trước đó.

Tuy Osaka đã nói trước đó rằng cô luôn xem Serena Williams như là thần tượng của mình, nhưng khi bước vào trận này, cô đã không bị “khớp cơ” như hầu hết những người khác và chơi rất xuất sắc để thắng được hiệp đầu khá dễ dàng với tỉ số 6/2.

Bước sang hiệp nhì, mọi người đều biết là tình hình sẽ căng thẳng hơn vì Serena Williams vẫn có kinh nghiệm và khả năng để lật ngược thế cờ. Trận đấu ngang ngửa với kết quả 3/3, nhưng đột nhiên trọng tài phạt 1 điểm cảnh cáo vì cho rằng cô được huấn luyện viên Mouratoglou ra dấu tay để cố vấn. Serena bực mình nên nói rằng cô ta không hề ăn gian như vậy, cho dù là anh ta có ra dấu tay.

Sau đó vì bị thua một quả banh và tức giận nên đập vỡ cây vợt cho hả giận (một thói xấu mà nhiều tay vợt nhà nghề thường mắc phải) nên Serena bị phạt thêm 1 điểm cảnh cáo thứ nhì. Serena càng tức giận hơn nữa nên khi đổi sân đã chỉ trích trọng tài, và buông lời mắng ông ta là kẻ cướp vì đã cướp đi thành tích của cô. Với lời nói này, Serena bị phạt thêm điểm cảnh cáo thứ ba vì tội lạm dụng lời nói với trọng tài. Với 3 điểm cảnh cáo liên tiếp, coi như Serena bị xử thua một bàn (game) mà không cần phải tranh tài. Sự kiện này khiến Serena chới với, cho dù cố gắng đi nữa cũng không lật ngược được tình thế, và quan trọng hơn nữa là cô Osaka vẫn giữ bình tĩnh để chơi tiếp tục xuất sắc và giành được thắng lợi sau cùng là 6/4, trở thành tay vợt nữ đầu tiên gốc Nhật giành được chiếc cúp vô địch này.
Sự kiện đã dẫn đến nhiều tranh cãi sau đó giữa hai phía bênh vực cô Serena (nhất là phần lớn số khán giả có mặt tại sân vận động la ó để phản đối trọng tài và ban tổ chức) và chống đối cô khi cho rằng trọng tài làm đúng và cô Serena thua là phải vì quá nóng tính.

Khi nhìn lại sự việc, không ai chối bỏ sự kiện thất bại này là một kinh nghiệm đau thương nhớ đời cho Serena Williams, nhất là cô đã từng trải qua những kinh nghiệm đau thương tương tự trong những lần tranh tài trước đó cũng tại giải US Open này.

Nhưng điều đó cũng không nên khiến những người như tay biếm hoạ Mark Knight của tờ Herald Sun ở Úc Đại Lợi vẽ hình cô Serena với những nét thô kệch như đôi môi vẩu lên và nhảy đong đỏng tóc dựng đứng, cùng với lời chua thêm của trọng tài nói với cô Osaka một cách chế riễu nặng nề là “Can’t you just let her win?”, tạm dịch là “Tại sao cô không để cho cô ấy thắng đi cho rồi?” Ngụ ý của lời châm biếm này là muốn nói rằng chỉ vì thua nên cô Serena mới nổi cơn “tam bành lục tặc” như vậy.

Dĩ nhiên, những người chơi thể thao và thường theo rõi các trận đấu thể thao đều hiểu rõ là trong rất nhiều tình huống căng thẳng như vậy, các lực sĩ và cầu thủ nhiều khi không giữ được bình tĩnh nên đã có những hành động và lời nói nông nổi khiến họ có thể bị lãnh những hậu quả và hình phạt nặng nề để lấy đó làm kinh nghiệm đau thương và học hỏi trong đường dài.

Nhưng không vì thế mà chúng ta không nên lợi dụng cơ hội này để đưa ra những hình ảnh tai hại và bóp méo sự thật như vậy, cho dù là dựa vào lý do đó là hình hí hoạ, với mục đích diễn đạt một sự kiện nào đó dưới cái nhìn châm biếm của người viết.

Và điều đáng trách hơn nữa là qua ngày hôm sau, cho dù là bức hình này đã gặp sự chống đối và lên án của hầu hết mọi người, ban giám đốc tờ Herald Sun quyết định cho đăng lại bức hình này lên trang bìa, cùng với những hình hí hoạ khác, như là một hình thức để biện minh cho việc làm của mình.

MAI LOAN

 

Be the first to comment

Leave a Reply