Thời đại kiện cáo

Kiện tụng là một đặc điểm của sinh hoạt của con người. Cổ tích của ta đã có câu truyện Cóc kiện Trời mà nhi đồng nghe kể vô cùng thích thú. Một chú cóc xấu xí mà dám kéo bầu bạn, nào hổ, nào cáo… lên tận thiên đình khiếu nại vì Trời làm đại hạn quá lâu nên sinh linh quá khổ. Đấng Thượng thiên cai quản việc thiên đình và hạ giới, dù thế lực oai trùm vũ trụ, cuối cùng đuối lý và thất bại trong việc dùng quyền lực đàn áp đại diện trần gian “bé nhỏ” nhưng đầy chính nghĩa, đành phải nhượng bộ và phán rằng khi nào ở dưới trần thiếu nước chỉ cần Cóc nghiến răng là Trời sẽ cho đổ mưa ngay. Ngụ ngôn cho thấy mục tiêu kiện tụng chính đáng là đòi công lý.

Tranh tụng vì lẽ phải, để đòi công lý và công bằng là việc cần làm nhưng xã hội ngày nay, nhân danh công bằng có nhiều trường hợp việc kiện tụng bị lợi dụng và lạm dụng hoặc không thiếu trường hợp cán công công lý đã bị tê liệt. Vì thế nhiều khi xảy ra những vụ tranh tụng và xét xử vừa bi vừa hài. Phải chăng đó chính là đặc điểm của thời đại!

Cửa tiệm McDonald bị kiện

Một vụ kiện gây nhiều tranh cãi trong dư luận xảy ra ở Mỹ vào năm 1992, tới nay còn được người nhắc nhở như một giai thoại vui vui. Vụ tranh tụng liên quan tới một hệ thống cửa tiệm thuộc vào loại lớn nhất thế giới: McDonald. Vào năm 1994 vụ kiện đã trở thành một án lệ nổi danh trong luật pháp Âu Mỹ và có tên là “McDonald’s coffee case” hay “the hot coffee lawsuit.”

Câu chuyên như sau: Vào năm 1992, bà Stella Liebeck ở Albuquerque, New Mexico, 79, cùng cháu lái xe ghé tiệm McDonald’s để mua một ly cà phê. Cà phê được trao ngay cho khách hàng đang ngừng xe chờ đợi, đựng trong một ly giấy. Cụ bà ngồi trong xe, loay hoay mở nắp ly giấy để thêm đường, thêm cream, nào ngờ càphê tràn ra đổ vào đùi, vào mông bà cụ. Kết quả cụ bà bị phỏng đùi, phỏng mông, phải vào bệnh viện điều trị tám ngày và tiếp đó phải ghép da, trong hai năm mới bình phục.

Theo cáo trạng thì ly cà phê của McDonald’s trao cho khách hàng quá nóng tới mức 180–190 °F (82–88 °C), một nhiệt độ cao hơn bất cứ ly cà phê cùng loại nào ở các cửa tiệm khác, nên đã gây ra tổn thương cho khách hàng. Dư luận cho rằng do lỗi của khách hàng sơ ý chứ không phải trách nhiệm của cửa tiệm.
Thế mà cụ bà vẫn thắng kiện và McDonald’s trong một vụ kiện tụng lãng xẹt (frivolous litigation) đã phải bồi thường cho cụ bà gần 3 triệu Mỹ kim chỉ vì không muốn kéo dài tranh tụng có hại cho uy tín của thương hiệu và tốn kém tiền bạc.

Vụ kiện quảng cáo quá bốc của công ty Red Bull’s
Nguồn tin của tờ Telegraph, 11 tháng 10, 2014 kể lại, Red Bull là danh hiệu một thứ nước uống nhằm tăng sinh lực cho khách dùng (energy drink) đã từng bị kiện vì quảng cáo quá sự thực. Một khách hàng là ông Benjamin Carethas, trong 11 năm quen uống Red Bull vì tin vào lời quảng cáo là loại nước này sẽ giúp tinh thần và thể xác của ông hưng phấn như chắp cánh bay cao (give you wings). Nhưng sau này ông ta xác định thứ uống này vô tác dụng và chất cà phê trong một lon Red Bull không bằng một ly cà phê của Starbuck mà giá lại cắt cổ hơn nhiều. Từ đó xảy ra vụ kiện tập thể cho rằng Red Bull lừa khách hàng để thụ lợi qua quảng cáo sai sự thực. Vụ kiện, dựa vào luật bảo vệ người tiêu dùng, đã khiến Red Bull phải dàn xếp ngoài tòa để tránh tổn hại danh tiếng về lâu dài và đã chi ra 13 triệu để dàn xếp. Riêng khoản 6,5 triệu dành để trả cho người tiêu dùng (khoảng 1, 4 triệu) đã dùng sản phẩm Red Bull trong khoảng thời gian từ 2002.

Thẩm phán Mỹ đòi bồi thường 54 triệu USD vì chiếc quần thuê giặt
Cho rằng tiệm giặt là đánh tráo chiếc quần dài của mình, vị khách hàng có tên là ông Roy Pearson kiện đòi bồi thường với số tiền gây sốc tại Mỹ.

Từ Đại Hàn, ông Jin Chung cùng vợ Soo Chung và con trai Ki Chung nhập cư Mỹ từ năm 1992 nhằm tìm kiếm sự sung túc và giấc mơ kiểu Mỹ. Sau nhiều năm lao động cần cũ, tiết kiệm, gia đình họ Chung mở cửa tiệm giặt là có tên Happy Cleaners vào năm 1997. Năm 2000, họ mở thêm một cửa tiệm khác với quy mô lớn hơn, đặt tên Custom Cleaners. Tự tin vào kinh nghiệm tích lũy từ nhiều năm kinh doanh, gia đình cần cù này đã treo biển quảng cáo ở tiệm thứ hai có dòng chữ: “Đảm bảo (làm quý khách) hài lòng” và “Trả đồ cùng ngày nhận”.
Ngày 3/5/2005, vì muốn trưng diện trong ngày đầu đi làm ở công việc mới, Roy Pearson, luật sư và thẩm phán tại tòa hành chính Washington DC, đã gửi một chiếc quần dài tại cửa tiệm của gia đình ông Chung để sửa và được hẹn trả vào ngày 5/5. Chiếc quần màu xám với đặc điểm nhận dạng là ba con đỉa quần liền sát nhau ở cả hai bên mặt trước của lưng quần.

Vì một số trục trặc nhỏ, gia đình Chung trả quần cho ông Roy Pearson chậm vài ngày. Khi tới cửa hàng, ông Roy Pearson rất tức giận và không chịu nhận lại chiếc quần được trao trả có mã số trùng khớp biên lai gửi đồ.
Khi gia đình Chung không chấp nhận bồi thường 1.000 USD cho chiếc quần, ông Roy Pearson đã đệ đơn kiện lên tòa án Tối cao quận Columbia.

Ông Roy Pearson đã viện dẫn luật Bảo vệ Quyền lợi người tiêu dùng của quận Columbia và những căn cứ sau. Thứ nhất, gia đình ông Chung định lừa gạt ông, họ đã làm mất chiếc quần và cố trả bằng một chiếc khác. Thứ hai, hai biển hiệu treo trong cửa tiệm là “Đảm bảo sự hài lòng” và “Trả đồ cùng ngày nhận” trong khi thực tế không như vậy.
Trước quan điểm đòi bòi thường này, gia đình Chung quả quyết rằng chiếc quần họ trả thuộc về Pearson và biển hiệu không chứa đựng sự dối trá.

Vụ kiện được tòa thụ lý. Trong phiên điều trần chuẩn bị xét xử, gia đình Chung yêu cầu tòa bãi bỏ vụ kiện, nhưng thẩm phán quyết định phiên tòa vẫn sẽ được tiến hành.

Vụ kiện gây sốc trên toàn nước Mỹ khi vào tháng 3/2007 khi ông Roy Pearson đưa ra yêu cầu đòi bồi thường thiệt hại lên tới 54 triệu USD. Khoản này bao gồm: 500.000 đô phí luật sư (trong khi ông tự đại diện cho mình), 2 triệu đô cho “sự phiền muộn, bất tiện, và stress” do mất quần, 15.000 đô là phí thuê xe vào mỗi cuối tuần để đi giặt ở một cửa tiệm khác xa hơn. 51,5 triệu đô còn lại nhằm giúp đỡ người tiêu dùng gặp chuyện tương tự kiện những cửa hàng có hành vi gian dối.

Luật sư Christopher Manning của gia đình ông Chung lần lượt đưa ra ba khoản tiền tương ứng với các yêu cầu trên là 3.000 USD, 4.600 USD và 12.000 USD và đương nhiên đều bị nguyên đơn gạt đi.
Tại phiên tòa diễn ra vào ngày 12/6/2007. Khi trình bày trước tòa về tâm trạng sau khi bị mất quần, ông Roy Pearson bật khóc dữ dội khiến thẩm phán phải cho tạm hoãn phiên tòa.

Sau đó, tại phiên tòa, ông Roy Pearson không thể chứng minh được chiếc quần kia không phải là của mình. Mọi lập luận ông đưa ra đều bị luật sư Manning “bẻ gãy”. Manning nói rằng một biển hiệu treo trong cửa tiệm chỉ có thể bị coi là gian dối nếu một người bình thường có thể bị lừa khi đọc nội dung. Hơn nữa, không ai coi tấm biển của gia đình Chung là lời hứa hẹn vô điều kiện rằng họ sẽ thỏa mãn được mọi yêu cầu của khách hàng.
Cuối cùng, dưới những câu hỏi sắc bén của Manning, ông Roy Pearson buộc phải thừa nhận rằng khi sự vụ diễn ra, ông này chỉ có vỏn vẹn 1.000-2.000 USD trong tài khoản vì phải chi trả thủ tục ly dị và đang phải nhận trợ cấp thất nghiệp.

Luật sư của gia đình nhập cư Hàn Quốc đã thành công trong việc phác họa hình ảnh ông Roy Pearson trước tòa là một người bất mãn với cuộc sống và ngập trong nợ nần.

Ngày 25/6/2007, thẩm phán đã bác bỏ toàn bộ yêu cầu bồi thường thiệt hại của nguyên đơn vì có đủ căn cứ để cho rằng đã có hành động thiếu thiện chí trong vụ này, đồng thời không có cơ sở để ông này được nhận bồi thường.
Để có tiền trả phí luật sư 80.000 USD, gia đình Chung suýt phải đóng gói đồ đạc quay về Đại Hàn. May mắn thay, Hiệp hội Cải cách Luật Dân sự Mỹ và Viện nghiên cứu Cải cách Pháp luật (Institute for legal Reform) thuộc Phòng Thương mại Mỹ (US Chamber of Commerce) đã góp sức lập ra một trang web để kêu gọi và thu nhận tiền quyên góp từ nhiều nhà hảo tâm lên tới 100.000 Mỹ kim nhằm giúp gia đình này có thể theo đuổi vụ kiện và sống bình thường trở lại.

Dù vậy, gia đình nhà Chung vẫn phải đóng cửa tiệm Custom Cleaners vào tháng 7/2007 vì lý do tinh thần và lợi nhuận giảm sút – hệ lụy sau vụ kiện. Hiện tại, gia đình này chỉ kinh doanh tiệm duy nhất ở thành phố Washington DC.
Còn Roy Pearson, được bổ nhiệm làm thẩm phán tòa hành chính (Office of Administrative Hearings) vào 2005 với nhiệm kỳ 10 năm và mức lương trên 100,000 USD một năm. Giới hữu trách Hội đồng Washington DC cho rằng vụ kiện thể hiện việc “thiếu phẩm chất của người thẩm phán” (a lack of judicial temperament.), nên bãi nhiệm ông này, sau hai năm làm việc.

Pearson khi nào chịu thua, vốn mang bản chất hiếu sự, năm 2008, kháng án lên Tòa Phá án D.C. nhưng thất bại và chỉ chịu bó tay chọn nghề khác trong vụ xử do Tòa Tối cao chủ trì vào năm 2010.

Chu Nguyễn

 

Be the first to comment

Leave a Reply