Tình Hữu Nghị Trump-Putin

Vào giữa lúc Tòa Bạch Ốc đang chuẩn bị cho cuộc gặp gỡ của Tổng thống Donald Trump và Chủ tịch Bắc Hàn Kim Jong Un vào tháng Năm tới đây, thì mới đây lại có tin tổng thống Mỹ cũng sẽ có một cuộc gặp gỡ với Tổng thống Nga Vladimir Putin tại Tòa Bạch Ốc. Tin này không phải do Tòa Bạch Ốc công bố mà lại được Chính phủ Nga loan báo. Thật vậy, hôm thứ Hai 2 tháng Tư vừa qua, một viên chức cấp cao của Bộ Ngoại giao Nga là ông Yury Ushakov đã nói với các ký giả tại Mạc Tư Khoa rằng Tổng thống Trump đã gọi điện thoại và chính thức mời Tổng thống Putin viếng thăm Tòa Bạch Ốc. Về phần mình, phát ngôn viên Tòa Bạch Ốc, bà Sarah Sanders cũng đã xác nhận rằng hôm 20 tháng Ba vừa qua, khi gọi điện thoại chúc mừng ông Putin liền sau khi ông này đắc cử tổng thống trong nhiệm kỳ thứ 4, Tổng thống Trump cho biết 2 bên đã thảo luận về một cuộc gặp gỡ có thể sẽ diễn ra “trong một tương lai không xa”. Nếu cuộc gặp gỡ xảy ra thì đây quả là một biến cố bất thường, bởi vì nó diễn ra trong bối cảnh của mối bang giao đầy căng thẳng giữa Nga và các nước Tây Phương cũng như giữa Nga và Mỹ, sau khi cùng với gần 30 nước khác, Hoa Kỳ đã trục xuất 60 nhà ngoại giao Nga và Nga cũng đã trả đũa bằng việc trục xuất các nhà ngoại giao Tây Phương, kể cả Hoa Kỳ.

Thế giới đã không hiểu được nước cờ của Tổng thống Trump khi ông mau mắn nhận lời mời của Chủ tịch Kim Jong Un để hai bên gặp gỡ nhau. Thế giới cũng sẽ điên đầu khi ông trải thảm đỏ cho một nhà độc tài đang có quan hệ căng thẳng với Hoa Kỳ  đến viếng thăm Tòa Bạch Ốc.

Khi Putin trở lại Tòa Bạch Ốc

 Mặc dù chính phủ Nga loan báo rằng Tổng thống Putin được tổng thống Trump mời viếng thăm Tòa Bạch Ốc, Chính phủ Mỹ đã không hề xác nhận địa điểm của cuộc gặp gỡ giữa 2 nhà lãnh đạo. Nếu cuộc gặp gỡ diễn ra trong Tòa Bạch Ốc thì đây không phải là lần đầu tiên ông Putin được dành cho một vinh dự lớn lao như thế. Thật vậy, năm 2005, ông đã được Tổng thống George W. Bush mời đến Tòa Bạch Ốc và được vị tổng thống thứ 43 của Hoa Kỳ gọi là “bạn tôi”. Ngoài ra, “người bạn” của Tổng thống Bush  cũng được ông mời đến cả dinh cơ của gia đình Bush tại Maine, Tiểu bang New England, miền đông bắc Hoa Kỳ. Dưới thời Tổng thống Bush, quan hệ Nga-Mỹ vẫn còn tốt đẹp. Trong lần gặp gỡ đầu tiên với ông Putin, Tổng thống Bush tuyên bố: “Đây là một ngày mới trong lịch sử lâu dài của mối quan hệ Nga-Mỹ. Đây là một ngày của tiến bộ và hy vọng”. Tổng thống Bush luôn nhấn mạnh đến tầm quan trọng của sự hợp tác giữa hai quốc gia. Khi được các ký giả hỏi liệu ông Putin có phải là một người đáng tin không, Tổng thống Bush khẳng định: “Ông ta là một người yêu nước, thành thật và thẳng thắn. Ông là người yêu thương gia đình. Chúng tôi chia sẻ nhiều giá trị giống nhau”. Cựu thống đốc tiểu bang Texas nhấn mạnh: “Tôi đã không mời ông ta đến trang trại của tôi nếu tôi không tin tưởng ông”.

Nhưng niềm hy vọng về một mối bang giao tốt đẹp giữa Hoa Kỳ và Nga đã tan thành mây khói dưới thời Tổng thống Barack Obama. Quan hệ giữa hai nước bắt đầu căng thẳng vào năm 2013 khi Nga dành quyền tỵ nạn cho một nhân viên NSA đào tẩu là ông Edward Snowden. Một năm sau, Nga lại đưa quân sang xâm chiếm Crimea của Ukraine. Và bốn tháng sau đó, những thành phần ly khai tại miền Đông Ukraine, được Nga yểm trợ, đã bắn hạ một chiếc máy bay dân dụng của hãng hàng không KLM. Những diễn biến này đã khiến cho Hoa Kỳ lãnh đạo một liên minh gồm các nước Tây Phương mở một loạt những cuộc trừng phạt kinh tế chống lại Nga.

Bên lề các cuộc họp thượng đỉnh, Tổng thống Barack Obama có gặp gỡ ông Putin, nhưng không hề ngỏ ý mời ông này viếng thăm Tòa Bạch Ốc bao giờ.

Một hành động không bình thường

 Trong quan hệ với Nga và nhất là với Tổng thống Putin, Tổng thống Trump dường như thích làm những hành động khác thường. Dạo tháng Năm năm 2017 vừa qua, ông đã khiến cho thế giới phải ngạc nhiên khi đích thân gặp gỡ với đương kim Bộ trưởng Ngoại giao Nga, ông Sergei Lavrov và đại sứ Nga tại Mỹ lúc đó là ông Sergei Kislyak. Trong cuộc gặp gỡ ông đã chia sẻ tin tình báo có liên quan đến cuộc chiến chống khủng bố do Israel cung cấp.

Nhưng gây nhiều tranh cãi nhất chính là việc ông gọi điện thoại để chúc mừng ông Putin khi ông này đắc cử thêm một nhiệm kỳ tổng thống trong một cuộc bầu cử mà thế giới chỉ xem như một trò hề trong một chế độ độc tài.

Điều khiến cho thế giới phải ngạc nhiên là cú phôn chỉ diễn ra vài ngày sau khi Chính phủ Hoa Kỳ gia tăng các biện pháp trừng phạt Nga vì đã can thiệp vào cuộc bầu cử tổng thống năm 2016. Ngoài ra Chính phủ Hoa Kỳ cũng vừa mới tham gia vào việc trục xuất các nhà ngoại giao Nga vì việc Nga đầu độc một cựu điệp viên và con gái ông này tại Anh Quốc.

Trước khi ông Trump nhắc điện thoại gọi ông Putin, các cố vấn trong Tòa Bạch Ốc đã nhắc nhở ông là hãy cẩn thận “Đừng chúc mừng ông ta” (Do not congratulate him). Nhưng tổng thống Trump đã không màng đến lời nhắc nhở ấy.

Cả thế giới đã ngạc nhiên về hành động của ông. Trong nước, không thiếu những tiếng nói đã mạnh mẽ lên án hành động ấy. Riêng Thượng nghị sĩ John McCain đã gọi những lời chúc mừng của Tổng thống Trump dành cho ông Putin là một sỉ vả đối với mọi công dân Nga. Thượng nghị sĩ thuộc Đảng Cộng Hòa này nói: “Một vị tổng thống Mỹ không lãnh đạo Thế giới Tự Do bằng cách chúc mừng những nhà độc tài khi họ đắc cử trong những cuộc bầu cử trá hình. Và khi làm như thế đối với Vladimir Putin, Tổng thống Trump đã nhục mạ tất cả mọi công dân Nga là những người bị tước đoạt quyền được bỏ phiếu trong một cuộc bầu cử tự do và công bằng để quyết định tương lai của xứ sở. Trong số những công dân ấy cũng phải kể đến vô số những người Nga yêu nước đã liều mạng để phản đối và chống lại chế độ của Putin”.

Tổng thống Trump đã hành động một cách bất thường không những vì đã gọi điện thoại chúc mừng một nhà độc tài, mà còn mời cả nhà độc tài này viếng thăm Tòa Bạch Ốc. Hầu hết những người đã từng hoạt động trong ngành ngoại giao của Mỹ đều cho rằng mời ông Putin đến Tòa Bạch Ốc trong giai đoạn này là một hành động liều lĩnh. Liều lĩnh chẳng kém gì bất thần nhận lời mời họp thượng đỉnh với nhà độc tài Kim Jong Un mà không hề tham khảo ý kiến của các cố vấn, của các đồng minh của Mỹ hay ngay cả Trung Cộng.

Michael McFaul, Đại sứ Mỹ tại Nga dưới thời Tổng thống Obama cho rằng Hoa Kỳ chỉ nên họp thượng đỉnh với Nga nếu chắc chắn đạt được một mục tiêu cụ thể về an ninh quốc gia. Theo ông, Hoa Kỳ lại càng không nên có một cuộc gặp gỡ như thế nếu chỉ để “giải thích những bông đùa, nhất là với một người vừa mới có những thành tích (bất hảo) như tổng thống Putin”.

Với kinh nghiệm ngoại giao lâu năm, ông McFaul nói rằng “thông thường, những cuộc họp thượng đỉnh trong Tòa Bạch Ốc chỉ dành cho những biến cố lớn khi Hoa Kỳ và Nga đạt được những thành quả tích cực”. Hiện nay chưa thấy Tổng thống Trump và ông Putin có đang làm việc với nhau để đạt được thành quả nào không. Vậy thì họp để làm gì?

Dĩ nhiên, ông Putin sẽ mở cờ trong bụng nếu được họp thượng đỉnh với ông Trump trong Tòa Bạch Ốc. Đang bị các nước Tây Phương cô lập vì đầu độc một cựu điệp viên ngay trên đất Anh, ông Putin còn mong gì hơn là tìm được một đồng minh ngay trong Tòa Bạch Ốc.

Về phần các nước đồng minh của Hoa Kỳ, những lời chúc mừng qua điện thoại được Tổng thống Trump gởi đến ông Putin và lời mời viếng thăm Tòa Bạch Ốc khiến các nước này thất vọng không ít, bởi vì trong giai đoạn khủng hoảng hiện nay họ vẫn  tưởng Hoa Kỳ là chỗ dựa vững chắc để đương đầu với Nga.

Một tình hữu nghị bất thường

 Trong quan hệ với Nga, như thế giới vẫn đoán trước, Tổng thống Trump luôn tỏ ra khó tiên đoán. Hôm thứ Ba 3 tháng Tư vừa qua, trong cuộc gặp gỡ với các nhà lãnh đạo của 3 nước Vùng Vịnh Baltic là Latvia, Estonia và Lituania, ông đã cam kết bảo vệ biên giới của 3 nước thành viên của Liên Âu này, nhưng không hề đá động đến mối đe dọa của Nga.

Về Nga và Tổng thống Putin, lúc nào người ta cũng thấy có 2 ông Trump: một bên là Chính phủ  Trump và một bên là cá nhân Tổng thống Trump.

Chính phủ do Tổng thống Trump lãnh đạo tố cáo việc Nga sử dụng hơi độc để đầu độc một cựu điệp viên và con gái ông trên đất Anh. Nhưng cá nhân Tổng thống Trump thì lại giữ thinh lặng.

Chính phủ Trump lên án việc Nga giết người vô tội vạ tại Syria. Còn cá nhân Tổng thống Trump thì im thin thít.

Chính phủ Trump trừng phạt các tin tặc Nga xen vào cuộc bầu cử tổng thống năm 2016. Tổng thống Trump thì lại cho rằng có thể Trung Cộng hay “nhiều người khác” mới là những người can thiệp vào cuộc bầu cử của Mỹ.

Chính phủ Trump lên án việc Nga đe dọa Hoa Kỳ và cả thế giới bằng một loạt những vũ khí nguyên tử mới. Tổng thống Trump vẫn im re.

Trong khi cộng đồng tình báo Mỹ khẳng định rằng Nga tìm cách giúp ứng cử viên Trump thắng cử, Tổng thống Trump nhấn mạnh rằng Nga chống lại việc ông lên làm tổng thống, bởi vì ông là “một người rất thích dùng quân sự” (a big military person).

Cố vấn an ninh quốc gia là ông H.R. McMaster gọi bằng chứng  của việc Nga xen vào cuộc bầu cử Mỹ là “không thể chối cãi được”,  thì ngày hôm sau, Tổng thống Trump lên mạng Twitter để phản bác điều này. Có phải vì dám tuyên bố như thế mà ông McMaster đã bị sa thải không?

Trong khi Chính phủ Trump bảo đảm với khối Minh Ước Bắc Đại Tây Dương NATO rằng Hoa Kỳ luôn đứng sau lưng họ để đương đầu với mối đe dọa của Nga, thì cá nhân Tổng thống Trump lại không ngừng yêu cầu các nước trong khối này phải đóng tiền nhiều hơn để tự vệ.

Trong những “im lặng” của Tổng thống Trump, có lẽ đáng lo ngại hơn cả là thái độ của ông trước việc ông Putin loan báo tung ra một loạt những vũ khí nguyên tử mới có khả năng “bay tới mục tiêu như một thiên thạch” và có thể tiêu diệt khả năng phòng vệ của Hoa Kỳ. Trong một băng hình minh họa cho sức mạnh của vũ khí nguyên tử của Nga, người ta thấy một trong những hỏa tiễn  bay thẳng đến Florida, rớt ngay trong một vùng sát trung tâm nghỉ mát Mar-a-Lago.

Dạo tháng Hai vừa qua, khi nhà lãnh đạo Bắc Hàn Kim Jung Un đe dọa tấn công Hoa Kỳ bằng vũ khí hạt nhân, Tổng thống Trump đã giận dữ “tuýt” lại ngay: “Ta cũng có một nút bấm vào vũ khí nguyên tử và nút bấm của ta lớn hơn và mạnh hơn của hắn nhiều”. Vậy mà trước lời đe dọa của ông Putin, Tổng thống Putin đã không đưa ra một lời tuyên bố công khai nào.

Sự im lặng của Tổng thống Trump đối với ông Putin quả là một điều bất thường và khó hiểu. John Brennan, người đã từng giữ chức giám đốc Cơ quan Tình báo CIA dưới thời Tổng thống Obama cho rằng Nga đang nắm một số bí mật về ông Trump. Ông Brennan giải thích: “Sự kiện ông (Tổng thống Trump) có thái độ “ninh nọt” đối với ông Putin, nghĩa là không nói bất cứ điều gì tiêu cực về ông ta, theo tôi, cho thấy ông ta (Putin) đang có trong tay một điều đáng sợ và điều đáng sợ đó rất nghiêm trọng”.

Nếu quả thật ông Putin đang có trong tay “một điều đáng sợ” về Tổng thống Trump, thì không chỉ tổng thống thứ 45 của Hoa Kỳ lo sợ, mà cả thế giới cũng phải lo sợ với ông.

Đoàn Thi

 

 

 

 

 

Be the first to comment

Leave a Reply