Ý: Bàn tay mafia trong vụ sập cầu?

Ít nhất 39 người thiệt mạng trong vụ sập cầu gây chấn động tại thành phố Genoa của Ý vào hôm thứ Ba (14.8.2018) khi 45 xe hơi và xe tải rơi xuống đống đổ nát bên dưới với độ cao 45 mét. Bên nhiều nguyên nhân khác, tai nạn này đã nêu lên dấu hỏi về bàn tay của mafia Ý.

Cây cầu trên mang tên Morandi, được ví là là “cầu Brooklyn” của thành phố Genoa, đã khánh thành năm 1967 và từ đó đến nay là tuyến giao thông huyết mạch nối nước Ý với vùng biển miền nam nước Pháp. Thảm họa diễn ra vào khoảng 11h30′ trưa khi một nhịp cầu dài khoảng 80m đã bất ngờ đổ sụp giữa cảnh trời mưa bão. Phần còn lại của cây cầu dường như không bị ảnh hưởng. Tai nạn xảy ra đúng vào dịp nghỉ lễ khi người dân di chuyển tấp nập qua cầu để tới các bãi biển và vùng núi.

Thủ tướng Ý Giuseppe Conte đã đến hiện trường vào buổi tối cùng ngày để thị sát công tác cứu hộ cứu nạn. Cho đến hôm qua (16.8.2018) thì chính phủ Ý đã xác nhận ít nhất 39 người đã thiệt mạng và con số tử vong này này có thể sẽ còn tăng lên sau khi công tác giải cứu, đào bới các đống đổ nát hoàn tất.

Bây giờ mafia Ý không còn lộng hành như xưa nhưng vẫn tiếp tục là một lực lượng khủng bố đáng sợ và hiện chỉ có tờ Globe and Mail phát hành tại Canada nêu vấn đề này ra. Tờ báo đặt câu hỏi về trách nhiệm của mafia, theo đó “Các công ty dính líu đến mafia đã thâm nhập vào kỹ nghệ xây dựng và xi măng suốt nhiều thập niên và nhiều thẩm phán đã kết án các công ty này tội làm dối và khiến chúng không chịu được áp lực cao”.

Trên thực tế thì các tổ chức mafia Ý đã thao túng kỹ nghệ sản xuất bê tông và kỹ nghệ xây dựng đường sá – cầu cống và đã “tối đa hóa” lợi nhuận bằng trò mà báo chí Việt Nam gọi là “rút ruột công trình”.

Nguyên nhân này có thể cộng hưởng với các nguyên nhân khác để dẫn đến thảm họa sập cầu nói trên.

Báo chí Ý đăng tải ý kiến của nhiều nhà chuyên môn, theo đó thì cây cầu đã có những dấu hiệu đáng lo ngại về kết cấu từ lâu và vụ sập cầu xảy ra là thảm kịch đã được báo trước. Trong khi đó Bộ trưởng Giao thông Ý Danilo Toninelli cho biết sẽ xem xét trách nhiệm của bất kỳ ai nếu phát hiện sai sót trong quá trình bảo trì cây cầu.

Hiện tại cơ quan hữu trách Ý vẫn chưa thể công bố nguyên nhân của thảm kịch này mà phải đợi kết quả điều tra chính thức. Trước mắt các chuyên gia đã phân tích một vài yếu tố được cho là tác động tới cây cầu có tuổi thọ hơn 50 năm này.

 

Cầu đã hết hạn tuổi thọ

Cầu được đặt theo tên của nhà thiết kế Riccardo Morandi, khởi công năm 1963 và khánh thành năm 1967. Theo Hiệp hội Kỹ sư cầu cống Ý thì tuổi thọ của những cây cầu được xây từ thập niên 1950 và 1960 chỉ vào khoảng 50 năm, do đó cầu này đã đã hết hạn sử dụng từ năm ngoái.

Mehdi Kashani, phó giáo sư về cơ học kết cấu tại Đại học Southampton của Anh, cho biết các vấn đề liên quan tới bảo trì và áp lực từ các lưu lượng xe di chuyển cũng như gió có thể khiến cấu trúc nhịp cầu bị yếu đi.

Với những cây cầu có tuổi thọ 50 năm như cầu Morandi, việc các kết cấu bị bào mòn theo thời gian có thể dẫn tới sức chống chịu của cầu bị giảm đi và gây ra hiện tượng sập cầu.

Tiến sĩ Geoff Thomas, giảng viên tại Trường Kiến trúc thuộc Đại học Victoria tại New Zealand, cho biết thông thường có hai nguyên nhân khiến một cây cầu như Morandi bị sập: thứ nhất là do sức nặng của các phương tiện lưu thông trên cầu và thứ hai là do kết cấu yếu.

Vụ sập cầu xảy ra đúng vào dịp nghỉ lễ nên lượng xe hơi di chuyện tới các bãi biển và vùng núi tăng cao. Theo Tiến sĩ Thomas, lưu lượng xe cũng tạo thêm sức ép cho cầu Morandi.

Ông phát biểu: “Nguyên nhân lớn nhất khiến cầu xuống cấp là các kết cấu bê tông cốt thép bị bào mòn phần thép bên trong,. Cây cầu bị ảnh hưởng bởi những vấn đề ăn mòn cực kỳ nghiêm trọng liên quan tới công nghệ xây cầu.

Qua thời gian bê thông thường bị bong tróc, nứt nẻ và nếu không tu bổ, nước mưa sẽ thấm vào trong và khiến phần cốt thép bị han rỉ khiến cầu mất khả năng chịu lực.

Theo các chuyên gia Ý thì chi phí nâng cấp và gia cố các cây cầu có tuổi thọ nửa thế kỷ đắt đỏ hơn so với chi phí phá hủy và xây mới và họ đã từng kêu gọi thực hiện chiến dịch thay thế các cây cầu cũ ở Ý bằng những cây cầu mới có tuổi thọ khoảng 100 năm.

 

Cầu có thiết kế sai lầm

Năm 2016 Giáo sư Antonio Brencich, chuyên về kết cấu bê tông tại Đại học Genoa, đã nhận định trong một cuộc phỏng vấn trên Đài truyền hình địa phương rằng “cầu Morandi là một thất bại về kỹ thuật”.

Ông phát biểu: “Cây cầu đó được thiết kế sai lầm. Chẳng chóng thì chầy cũng phải thay nó. Tôi không biết là khi nào. Nhưng sẽ đến lúc chi phí bảo trì còn cao hơn cả tiền thay thế cây cầu mới”.

Giáo sư này cho rằng lúc đó ông Morandi đã áp dụng kỹ thuật xây cầu mà ông từng được cấp bằng sáng chế nhưng kỹ thuật này sau đó tỏ ra thất bại và không được sử dụng.

Chuyên gia thiết kế cầu IsanFirth nhận định: “Cầu Morandi có thiết kế rất bất thường. Thiết kế này tương tự cây cầu Lake Maracaibo cũng do Riccardo Morandi thiết kế và hoàn thành 6 năm trước đó ở Venezuela. Các tháp chữ A dùng để đỡ các sợi cáp bọc bằng bê tông được kết hợp với các trụ đỡ hình chữ V bên dưới đã tạo thành một kết cấu cứng ngắt, vốn không phổ biến trong thiết kế cầu dây cáp”.

 

Bị sét đánh giữa lúc đang tu bổ

Cây cầu đã bị nạn giữa lúc đang được bảo trì.

Cục khí tượng Ý đã thông báo bão vào buổi sáng trước khi xảy ra vụ sập cầu Morandi.

Các nhân chứng cho biết cây cầu này đã có hiện tượng bị nứt sau khi bị sét đánh trúng. Tuy nhiên cơ các chuyên gia cũng cho rằng ảnh hưởng của sét có thể chưa đủ để đánh sập một cây cầu như vậy.

Một số thì cho rằng yếu tố kết hợp giữa việc cơn bão ập đến khiến các chuyên viên phải ngừng việc tu sửa và cú đánh của sét có thể góp phần dẫn đến thảm họa.

Be the first to comment

Leave a Reply