Yêu Ghét Trump và Bầu Cử Giữa Kỳ của Mỹ

“Đừng nghe những gì Trump nói, mà hãy nhìn những gì Trump làm”, một người bạn cao tuổi ở California đã bình luận như vậy khi ông ta trao đổi về cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ ở Mỹ ngày 06/11/2018.

Tất cả 435 ghế Dân biểu Hạ viện, 33 Thượng nghị sỹ (1/3 Tổng số 100 Nghị sỹ), 36 Thống đốc Tiểu bang và 3 Thống đốc vùng lãnh thổ (territory Governors) của hai đảng Dân chủ, Cộng hòa và Độc lập sẽ được chọn trong cuộc bầu cử này.

Ông bạn thời sự vùng có đông người Việt cư ngụ nhất ở Mỹ nói thách đố như thế khi ông muốn mượn câu nói lịch sử của cựu Tổng thống VNCH Nguyễn Văn Thiệu (đừng nghe những gì Cộng sản nói mà hãy nhìn kỹ những gì Cộng sản làm), để đánh giá vai trò của Tổng thống Donald Trump trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ của ông.

KHÔNG KHÍ TRANH CỬ 

Cuộc tranh cử đang đi vào tuần lễ cuối cùng của giai đoạn vận động sôi nổi nhất. Mỗi ngày, người dân nhận được hàng chục emails vận động quyên tiền của các phe phái, nhân danh đảng hay của các tổ chức đứng sau, nổi tiếng nhất là các PACs (Political Action Committees).

Không biết đúng hay sai, phe đảng Cộng hòa (CH) đang kêu ầm ĩ lên là quyên được quá ít tiền, chỉ bằng ½ tiền của đảng Dân chủ (DC), vì các tỷ phú Dân Chủ đã chi tiền rộng rãi vận động giới truyền thông và cho các ứng cử viên của mình, để nhất định “chiếm đa số, ít nhất là Hạ viện”. Nổi bật trong số các nhà Tỷ phú đã chi hàng chục triệu Dollars ủng hộ ứng cử viên Dân chủ là các ông George Soros, Tom Steyer và nguyên Thị trưởng Thành phố New York, Michael Bloomberg. Ông Bloomberg, chủ nhân Công ty thông tin Tài chính Bloomberg, có khối tài sản trị giá gần 60 tỷ dollars, là một chính khách hay thay đổi đảng tịch từ Dân chủ qua Cộng Hòa rồi Độc lập, cuối cùng lại trở vế với đảng Dân Chủ trước tháng 10/2018. Ông đã bỏ ra 80 triệu Dollars ủng hộ đảng Dân chủ trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ lần này.

Trong nhiệm kỳ 2016-2018 của Hạ Viện, phe Cộng Hòa đa số có 235 ghế, trong khi Dân chủ thiểu số với 193 ghế và 7 ghế trống vì lý do qua đời hay các lý do khác.

Tại Thượng viện, phe Cộng Hòa đa số chiếm 51 ghế trong khi Dân chủ có 49 ghế (bao gồm cả 2 Nghị sỹ Độc lập luôn luôn bỏ phiếu theo phe Dân chủ).

Trong những ngày cuối của cuộc vận động, cả hai đảng Cộng hòa và Dân chủ đều tung hết chưởng lực để dành phiếu. Phe Dân chủ tung ra cựu Tổng thống Barrack Obama, cựu Phó Tổng thống Joe Biden và nguyên ứng viên Tổng thống năm 2016, bà cựu Ngoại trưởng Hillary Clinton để chống lại các cuộc vận động cho đảng Cộng hòa của Tổng thống Trump và Phó Tổng thống Mike Pence

Vài cuộc thăm dò tranh cử (“polls”) mới nhất cho thấy giới dân Mỹ gốc Á phần lớn ủng hộ đảng Dân Chủ, nhưng nổi bật là trong số cử tri gốc Á, đa số người gốc Việt lại ủng hộ TT Trump.

Tuy nhiên không có phân tích cụ thể nào giải thích tình trạng này. Một bài viết của Richard Wood trên báo Los Angeles Times ngày 26/09/2018 chỉ phỏng đoán số người Việt ủng hộ ông Trump nói riêng và đảng Cộng hòa nói chung là thành phần lớn tuổi, đã phải rời Việt Nam sang tị nạn ở Mỹ. Hơn nữa đảng Cộng hóa có truyền thống “diều hâu” (hawkish) chống Cộng sản nên những người Việt chống Cộng coi Cộng hòa là đồng minh của mình.

THÍCH TRUMP HAY GHÉT TRUMP?

Vì vậy một lần nữa, từ thời tranh cử TT Mỹ tháng 11/2016, chính trị Mỹ lại được quan tâm và bàn tán sôi nổi không riêng với cử tri Mỹ gốc Việt và ngay cả người dân Việt Nam ở bên kia bờ đại dương.

Trong bài này, tác giả muốn mời bạn đọc theo dõi chuyện thời sự nóng bỏng “Thích Trump hay Ghét Trump” đang gây tranh cãi trong cộng đồng người Việt ở Mỹ, bắt nguồn từ chuyện của mỗi gia đình để xem họ sẽ quyết định lá phiếu ra sao, bầu cho Cộng hòa hay Dân chủ?

Cá nhân chúng tôi (người viết bài này) đã lên tiếng ủng hộ chính sách của liên danh Trump-Pence ngay từ thời tranh cử Tổng thống vào tháng 6/2016 qua một số bài viết trên mạng truyền thông VOA hay BBC, hay trong vài bài báo in ở quê nhà theo dõi tuyển cử Mỹ.

Tác giả cố gắng khách quan để duyệt lại những việc chính mà liên danh Trump-Pence đã thực hiện so với chương trình tranh cử của họ. Chúng tôi muốn tóm tắt cả thành công lẫn thất bại để đưa ra vài ý kiến cá nhân về cuộc bầu cử sắp tới.

Vậy cử tri Việt ở Mỹ đang nghĩ gì ? Đồng bào ta ở bên nhà đã đánh giá về ông Trump như thế nào, và tầm ảnh hưởng của Chính quyền Cộng hòa Trump với tương lai VN sẽ ra sao ?

Nhưng quan trọng hơn, Việt Nam nên chọn đường nào để tồn tại với ưu thế quốc tế trong bối cảnh chính trị Mỹ -Trung Cộng ?

CHUYỆN RIÊNG – CHUYỆN CÔNG 

Trước hết xin nói chút chuyện riêng : Người viết đã bị “đánh tơi tả” từ thời viết những bài khen cương lĩnh chính sách (policy agenda) của ứng cử viên Trump, cho tới sau này lúc viết giải thích hay bình luận các chính sách kinh tế của đảng Cộng hòa, nhất là Luật Giảm Thuế 2018.

Từ ngay trong gia đình, có cả ông anh ngày thường thân thiết chơi bài uống rượu, nay tranh luận sôi nổi chỉ tay vào mặt thằng em bảo là “thằng ngu”—khiến gia đình phải khuyên can vào các dịp ăn giỗ, nên tránh chuyện chính trị, không phải là về VN, mà là chuyện Mỹ chuyện Trump!

Trên máy tính, vài bạn đồng môn trung học cũng chế riễu qua Emails gọi mình là kẻ “cuồng Trump” một cách khó hiểu! Không lạ gì khi các ông tướng này suốt ngày chê bai Trump thậm tệ, không chỉ cá tính phong cách Trump mà cả các chính sách của đảng Cộng hòa dù đúng. Họ coi ông Trump là “moron” (khùng) , “idiot” và tiện mồm chê luôn những người khen chính sách Trump hay những việc ông đã làm được. Có anh bạn thân cao hứng còn viết “là trung thần với Trump cũng phải biết chọn “Chúa” mà phò”.

May thay, trong mấy ngày rồi lúc đang băn khoăn xem có nên viết thêm bài này không, cũng anh bạn này lại gửi thư viết câu chân tình: “Không cùng chung một quan điểm giữa bạn bè là chuyện rất bình thường, như đói ăn, khát uống. Ngay trong gia đình bất đồng về một vấn đề, đặc biệt chính trị và tôn giáo, cũng không có gì lạ. Chuyện trở thành lạ và “cằn cỗi” là nếu bạn bè ai cũng rập khuôn một lối suy tư.” Vì những lời này của anh bạn đã khiến tác giả viết ngay bài này.

Vậy, từ Góc Nhìn của Một Người Mỹ gốc Việt, chuyện “Ghét Trump hay ‘Cuồng’ Trump” khác nhau chỗ nào ?

Qua nhiều diễn đàn và truyền thông, lý do chính gây ra nhiều chuyện là cá nhân và phong cách của Donald Trump không hợp ý với nhiều người. Lối tuyên bố bừa bãi ít suy nghĩ trước và hay “Tuýt” mỗi sáng dậy sớm trên Twitter của ông về những chuyện không hợp với cương vị một Tổng thống cũng đã làm cho nhiều người bực mình. Nhiều bới móc cá nhân khác còn nhắm vào đời sống tình dục của ông hàng trên chục năm trước, cả lúc chưa vợ hay có vợ cũng bị đem ra phơi bầy.

Nhưng xét cho cùng theo tôi thì đây là cá tính và thuộc phạm vi đời sống cá nhân của một người đã 73 tuổi, trải qua nhiều kinh nghiệm và ngay cả “lầm lỗi” trong mắt phán xét của người khác. Ông nói nhiều và cũng hay tuyên bố “ẩu” , hay có thể đã có những hành động “sai trái” thuộc về cá tính, mà ta có thể chấp nhận hay loại bỏ khi bầu phiếu.

Những chuyện ông đã làm, nếu có, đều thuộc về thời gian trước khi sống ở Nhà Trắng. Nhưng khi ông Trump bị moi móc, chế riễu thì cũng có thắc mắc: Có ai đã lên tiếng nặng nề như thế khi họ phê bình hai vị Tổng thống Dân chủ nổi tiếng là John F. Kennedy và Bill Clinton, những người cũng đã phạm nhiều “lầm lỗi” tình cảm cá nhân ngay lúc hai ông sống cùng gia đình trong ngôi nhà nổi tiếng Bạch ốc đó ?

Thành ra, tôi có thể không chú ý quá đáng về các khía cạnh cá nhân này. Tôi nghĩ dư luận nên nghe chính bà Melania Trump, mới đây đã thẳng thắn trả lời báo chí về những chuyện này:

“Tôi yêu ông Trump và bỏ ngoài tai các chuyện đàm tiếu không quan trọng, vì tôi còn nhiều chuyện có ý nghĩa phải làm.”

Người viết cảm phục Bà vì những lời này, và nghĩ chỉ có bà là người có thẩm quyền nhất để nói về đời sống riêng tư của chồng bà. Thiết nghĩ lời bà trần tình có thể đã giúp “đóng bớt lại” các bới móc hay chỉ trích đối với ông Trump.

Thành tích quan trọng nhất: Chính sách kinh tế hai năm qua ra sao?

Nhưng là một người Mỹ gốc Việt, tôi muốn chú ý hơn về chính sách kinh tế và các thực hiện của TT Trump từ ngày thắng cử đến bây giờ. Theo tôi thì đây mới nên là lý do chính để “ghét” hay “cuồng” Trump. Nếu hợp với cương lĩnh chính sách của ông Trump trong mong mỏi và dự báo của một công dân Mỹ như tôi, tại sao tôi không ủng hộ?

Phải công bình nhận là TT Trump đã cố gắng trong thời gian kỷ lục thực hiện gần như tất cả các điều đã hứa lúc tranh cử ([1]), nhất là về phương diện kinh tế. Thay vì nhắc lại hết ở đây những điều tác giả đã viết trước đây trên đài VOA hay BBC Tiếng Việt, hay đã được thảo luận quá đầy đủ trên nhiều báo và kênh truyền thông, chúng tôi chỉ muốn nêu ra những điểm nổi bật về tác động lên nền kinh tế Mỹ đang tăng trưởng mạnh của chương trình giảm thuế vô tiền khoáng hậu, và duyệt lại kết quả và nêu ra các điểm chưa được ưng ý cần thay đổi.

Chính sách giảm thuế này cũng gây nhiều chống đối chính trị, và nhiều người ghét Trump vì cho là Luật Giảm Thuế chỉ làm lợi cho các công ty lớn hay giới “nhà giàu”. Nhưng kết quả kinh tế Mỹ sau 20 tháng qua, theo ý chủ quan của tác giả, đã phủ nhận điều này!

Tăng trưởng cao, việc làm tốt lương tăng, nhưng thiếu hụt ngân sách lại lên cao.

Mỹ đang có mức thất nghiệp thấp nhất từ 18 năm (3.7%) cùng lương bổng tăng trong các doanh nghiệp, và tăng trưởng GDP vượt 4,1% trong quý 2 và 3,5% trong quý 3 năm nay, đã đưa thị trường chứng khoán lên mức cao kỷ lục gần đụng mức 27,000 của DJ index (trước khi tụt 7% xuống dưới mức 24,700 hôm 26/10). Công ăn việc làm tốt, niềm tin người tiêu thụ cao, và nhiều hãng Mỹ có kế hoạch quay về Mỹ như dự kiến của luật giảm thuế doanh nghiệp, mạnh bạo đưa thuế từ 35% xuống 21%.

Tuy nhiên, điểm chính chưa được hài lòng là mức thu hụt ngân sách Mỹ năm nay (10/2017- 09/2018) lại gia tăng so với năm ngoái 2016-17, trái ngược với chiều hướng trong quá khứ là khi tăng trưởng ở mức cao thì mức thất thu ngân sách xuống thấp hay có khi lại có cả thặng dư ngân sách (như hai năm cuối nhiệm kỳ TT Clinton của đảng DC).

 

Kết quả này làm nổi bật lo ngại từ đầu của giới chính trị Washington D.C. cũng như nhiều chuyên gia là vì mức giảm thuế quá lớn, độ tăng trưởng kinh tế dù lên cao trong năm đầu 2018 cũng khó bù nổi các gia tăng chi tiêu của Chính phủ Trump trong ba địa hạt chính: chi tiêu quân sự; tiền lãi trả nợ của chính phủ; và các chi phí cao về phúc lợi xã hội (entitlement payments) vẫn tiếp tục phải duy trì.

Theo tôi, trong hai năm còn lại, chính quyền Trump phải xiết chặt các chi tiêu này nếu muốn giảm mạnh thu hụt ngân sách như đã hứa hẹn, cùng với tăng trưởng nhanh là chỉ tiêu chính sách cốt lõi của ông. Đây sẽ là điều khó làm nếu đảng Dân chủ tái chiếm Hạ viện hay cả hai viện sau kỳ bầu cử ngày 06/11/2018.

Thành tích đáng kể thứ hai: gây áp lực thương mại thế giới, và nhất là gây thương chiến lấn lướt với Trung Quốc (TQ) ([2]).

Điều mà người viết chủ quan cho rằng trong lịch sử nhiều thời TT Mỹ, chỉ có TT Trump mới dám gây cuộc chiến thương mại mạnh mẽ như vậy, với nhiều đối tác cả đồng minh và đối nghịch, để tái lập công bằng cho cán cân thương mại Mỹ sau nhiều thập niên “nhường nhịn” để thế giới chấp nhận tự do mậu dịch và các nước khác lấn tới lợi dụng chính sách này. Nay là lúc, theo ông Trump, phải làm “Hoa kỳ Mạnh Trở Lại”.

Từ việc tăng thuế sơ khởi trên các hàng nhập nhôm và thép để thử “nắn gân” cả các “bạn hàng” và địch thủ chính là TQ, Mỹ đã đạt được các chiến thắng thương mại quan trọng song phương (với Nhật, Hàn, các nước khối EU…) hay đa phương duyệt lại (NAFTA) với Canada và Mexico, để từ đó lại tạo thành một liên minh quan trọng thắt chặt vòng vây thương mại với TQ qua việc áp thuế “tariffs” cao trên 250 tỷ đô hàng nhập hiện nay từ TQ; và còn dọa áp thuế lên nốt 276 tỷ đô hàng nhập còn lại từ nước này. Thêm vào đó, là giai đoạn 2 của cuộc chiến, với áp lực tài chính tiền tệ, khiến tiền CNY mất 9% trong 6 tháng qua, chứng khoán Tàu giảm trên 25%, và khối dự trữ ngoại hối mất đi trên 1,200 tỷ đô.

XIẾT CHẶT THẾ CỜ VÂY 

Trong một bài trước đây, người viết đã đề cập đến thế “Cờ Vây” nổi tiếng của chính người Tàu, mà nay Mỹ lại đang áp dụng để gây áp lực lên nền kinh tế TQ.

Trong hai tháng qua, Mỹ còn xiết chặt thêm vòng vây này:

– Tăng cường các biện pháp chính trị để cô lập TQ: các tuyên bố mạnh mẽ của TT Trump ở LHQ và Phó TT Pence ở Hudson Institute, chống lại các nước theo CNXH còn sót lại đang “gây tai họa cho thế giới”…;

– QH Mỹ tăng ngân sách quốc phòng cho việc tuần hành tự do vùng duyên hải quanh TQ, các “động binh” đa dạng khác của hải quân Mỹ ở vùng Biển Đông;

– Công khai tuyên bố ủng hộ các chủ quyền chính thức của Việt Nam trong vùng này, chống lại ý đồ xâm lăng bành trướng của TQ qua “Đường Lưỡi Bò”…; và

– Tăng cường liên minh mới Ấn độ- Thái bình dương và khuyến khích nhiều nước bỏ rơi Chiến lược đầy tham vọng “Vành Đai Con Đường” của TQ– nhằm cho vay đầu tư cơ sở hạ tầng ở các nước Đông Á, Tây Á và Nam Á liên kết thành vành đai mà TQ ở vị trí “lõi”;

– QH Mỹ ra luật giám sát chặt các đầu tư Tàu vào các hãng Mỹ, cũng như giới hạn việc cấp “visas” cho các sinh viên TQ học xong muốn ở lại làm việc trong các hãng thuộc khu vực nhạy cảm, để ngăn chặn việc ăn cắp công nghệ trước đây thả lỏng;

– Hai động thái mới nhất trong tháng 10/2018, là hủy bỏ Luật Bưu chính thế giới cũ hoàn toàn có lợi cho TQ được hưởng giá cước chuyên chở rẻ mạt cho hàng xuất đi toàn thế giới; và việc Mỹ đơn phương rút ra khỏi Hiệp ước kiểm soát chế tạo vũ khí hạt nhân với Nga, nhằm đích chính là để tự do sản xuất các vũ khí tầm ngắn và trung, tạo đe dọa trực tiếp với TQ.

Vậy từ Góc Nhìn Người Mỹ Gốc Việt: VN sẽ chịu ảnh hưởng ra sao và cần làm gì?

Nhìn lại thành tích trên, sau mới gần 2 năm thực hiện, TT Trump đã cho người viết ý nghĩ mình đã không “chọn sai” trong kỳ bầu cử tháng 11/2016, gồm cả chọn TT-Phó TT và ủng hộ lưỡng viện QH Mỹ thuộc đảng Cộng hòa.

Dù không “cuồng Trump” hay “mê Trump” nhưng người viết muốn ủng hộ tích cực“policy agenda” của ông vì nó : 1) Phù hợp với ý nguyện của tôi cho một chính phủ Mỹ mạnh cả về kinh tế và quân sự. 2) Để từ đó theo đuổi chính sách “chặn Tàu” bành trướng, mà tôi hằng mong đợi cho sự sống còn của quê hương cũ Việt Nam của tôi.

Với cuộc bầu cử Mỹ giữa kỳ sẽ diễn ra rất gần (ngày 6/11/2018), người viết hy vọng đảng Cộng hòa vẫn giữ được đa số ghế tại lưỡng viện Quốc hội để duy trì quyền lực cho chính quyền Trump và thế mạnh của Hoa kỳ trên thế giới, ngõ hầu ngăn chặn hiểm họa xâm lăng bành trướng của TQ ở Biển Đông với VN.

Dù chính sách nhập cư mới của ông Trump có thể còn gây bất mãn, chương trình Obamacare có thể bị thử rút lại lần nữa, hay vài chương trình phúc lợi xã hội có thể bị cắt thêm nữa ở những tiểu bang đông người gốc Việt như California hay Texas, các tai hại này, theo tôi, còn ít hơn cái hại “động trời” nhất là nếu Hạ viện Mỹ vào tay đảng DC, nhiều dân biểu DC sẽ cố gắng dốc toàn lực đòi “luận tội” (“impeach”) TT Trump hay ít nhất làm suy yếu ông, trong tư thế thành một Tổng thống “Vịt què” (“lameduck President”), như người Mỹ vẫn gọi một vị Tổng thống không có sự ủng hộ của QH trong 2 năm sau của nhiệm kỳ mình.

Không chỉ ở Mỹ, ngay ở quê nhà, sự ủng hộ của dân VN cho TT Trump cũng mãnh liệt do cùng những lý do chính trị và quân sự nêu trên. Như một người quen viết từ Saigon, nhắc lại một câu quen thuộc cũ, “nếu đi được, cả những cột đèn cũng muốn biết đi, sang Mỹ để bầu cho đảng CH thắng lợi ngày 6/11 tới, duy trì thế mạnh cho ông Trump được làm luôn TT Mỹ cả nhiệm kỳ 2 tới sau năm 2020!”.

Có người muốn hỏi tại sao, câu trả lời là: “Nếu ông Trump còn là TT và đảng CH vẫn nắm QH, thì Trung Quốc sẽ tiếp tục bị suy yếu, không thể giở trò gì với Việt Nam. Và nếu dân Việt tin tưởng có Mỹ đứng sau lưng, họ sẽ không bao giờ chịu khuất phục giặc Tàu như lịch sử ngàn năm đã chứng minh. -/-

Phạm Đỗ Chí

Chú thích 

[1]Xin xem bài “Kinh tế Mỹ “sẽ tăng tốc sau giảm thuế”, BBC, 05/12/2017, https://www.bbc.com/vietnamese/forum-42224849; hay bài “Đảng Cộng hòa Mỹ và Giấc Mơ Giảm Thuế”, BBC, 19/12/2017

https://www.bbc.com/vietnamese/business-42417668?fbclid=IwAR218-wOBpduuCkIRUHpLPI81PfnFnTXgM2J0TtofdFajyyw6rr0woB1bNo

[2] Xin xem thêm “Hoa kỳ và thế trận Cờ Vây đối với Trung Quốc”, BBC, 15/10/2018, https://www.bbc.com/vietnamese/forum-45862058

 

Be the first to comment

Leave a Reply