Theo tin từ AP, với việc Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình gần đây gặp gỡ nhiều nhà lãnh đạo các quốc gia phương Tây, một số đồng minh truyền thống của Mỹ đang bị chỉ trích vì ưu tiên lợi ích kinh tế ngắn hạn mà bỏ qua sự phối hợp chiến lược chung của khối xuyên Đại Tây Dương.
Canada, Anh và một số quốc gia châu Âu lần lượt thúc đẩy các cuộc tiếp xúc cấp cao và thỏa thuận thương mại với Bắc Kinh, điều này đã được các chính trị gia và chiến lược gia Mỹ coi là dấu hiệu nguy hiểm có thể làm suy yếu lập trường thống nhất của phương Tây đối với Trung Quốc, và làm lung lay niềm tin lâu dài giữa các đồng minh.
Canada tiên phong “phá vỡ” thế trận, Washington bất mãn mạnh mẽ
Thủ tướng Canada Mark Carney đã thăm Bắc Kinh trong tháng này và đạt được thỏa thuận giảm thuế đối với xe điện Trung Quốc, đổi lại Trung Quốc sẽ giảm rào cản nhập khẩu nông sản của Canada. Hành động này được xem là sự thay đổi rõ rệt trong chính sách đối ngoại của Ottawa đối với Trung Quốc, đi ngược lại chiến lược kinh tế và thương mại với Trung Quốc mà Mỹ dẫn dắt.
Trước đó, cựu Thủ tướng Canada Justin Trudeau vẫn duy trì quan điểm của Chính phủ Biden trong việc áp thuế lên tới 100% đối với xe điện Trung Quốc. Tuy nhiên, chuyến đi của ông Carney đã nhanh chóng đảo ngược chính sách này, và bị các chính trị gia Mỹ coi là tín hiệu sai lầm đối với Trung Quốc trong những lĩnh vực quan trọng.
Tổng thống Mỹ Donald Trump đã cảnh báo rằng việc Canada làm sâu sắc thêm quan hệ thương mại với Trung Quốc là “một mối nguy hiểm rất lớn” và nhấn mạnh rằng Canada không thể coi Trung Quốc là giải pháp kinh tế của mình. Một số quan chức trong Nhà Trắng cũng cho biết hành động đơn phương như vậy đang làm suy yếu các đòn bẩy thương lượng của Mỹ trong các cuộc đàm phán với Trung Quốc.
Anh trở lại Bắc Kinh bị chỉ trích vì bỏ qua mối quan hệ đặc biệt Mỹ-Anh
Thủ tướng Anh Keir Starmer đã thăm Trung Quốc trong tuần này, trở thành Thủ tướng Anh đầu tiên thăm Trung Quốc trong 8 năm qua. Hai bên đã công bố việc thúc đẩy “mối quan hệ hợp tác chiến lược” và đạt được một loạt thỏa thuận thương mại và giao lưu nhân sự, bao gồm việc Trung Quốc giảm thuế đối với rượu whisky của Anh và cấp thị thực miễn phí 30 ngày cho công dân Anh.
CNBC cho biết chuyến thăm của ông Starmer được Chính phủ London mô tả là “khôi phục quan hệ thực tế”, nhưng đối với Washington, đây là một động thái diễn ra trong bối cảnh cạnh tranh chiến lược Mỹ-Trung gia tăng, rất dễ bị Bắc Kinh hiểu là sự lơi lỏng trong khối phương Tây.
Nhiều nhà hoạch định chính sách Mỹ cho rằng hành động của Anh diễn ra trong giai đoạn Mỹ đang nỗ lực thắt chặt các hạn chế về công nghệ và đầu tư đối với Trung Quốc, điều này làm suy yếu khả năng của Washington trong việc gây áp lực lên các đồng minh và đồng bộ hóa chiến lược.
Tổng thống Trump công khai cho biết việc Anh làm ăn với Trung Quốc là “rất nguy hiểm”.
Mỹ lo ngại: Các đồng minh hành động độc lập đúng như mong muốn của Bắc Kinh
Nhiều chuyên gia ngoại giao và an ninh của Mỹ đã chỉ ra rằng Bắc Kinh đang tìm cách làm suy yếu chiến lược thống nhất của Mỹ đối với Trung Quốc thông qua việc “lần lượt phá vỡ” các quốc gia phương Tây.
Alicia Garcia Herrero, nhà kinh tế trưởng khu vực Châu Á của Ngân hàng Đầu tư Quốc gia Pháp Natixis, cho biết Trung Quốc muốn duy trì lợi thế tiếp cận thị trường châu Âu, nhưng không muốn có những nhượng bộ thực chất trong việc mở cửa thị trường. Một số quốc gia phương Tây vẫn lựa chọn chấp nhận cấu trúc không cân xứng này để đổi lấy lợi ích kinh tế ngắn hạn.
Các chiến lược gia Mỹ lo ngại rằng nếu Anh, Canada và các đồng minh truyền thống khác tiếp tục áp dụng chính sách đối với Trung Quốc theo kiểu “mỗi người một tính toán”, trong tương lai, Mỹ sẽ gặp khó khăn hơn trong việc phối hợp hành động thống nhất trong các lĩnh vực công nghệ, chuỗi cung ứng, khoáng sản quan trọng và an ninh địa lý.
Thượng nghị sĩ Jeanne Shaheen, thành viên cấp cao của Ủy ban Quan hệ Đối ngoại Thượng viện Mỹ, đã cảnh báo rằng nếu các đồng minh của Mỹ tiếp tục hành động độc lập về vấn đề Trung Quốc, điều này sẽ làm suy yếu khả năng phối hợp chiến lược của phương Tây, và vô tình tạo cơ hội cho Bắc Kinh.
Biện pháp đối phó của Nhà Trắng
Các quan chức từ Hội đồng An ninh Quốc gia (NSC), Bộ Tài chính và Bộ Thương mại Mỹ cho biết Washington đang xem xét lại các điều kiện hợp tác với một số đồng minh trong các lĩnh vực thương mại, công nghệ và an ninh, tập trung vào việc đánh giá liệu các chính sách thương mại và đầu tư của các đồng minh đối với Trung Quốc có làm suy yếu lợi ích chiến lược tổng thể của Mỹ và các đồng minh dẫn đầu hay không. Kết quả của các cuộc đánh giá này sẽ trực tiếp ảnh hưởng đến quyền lợi của các đồng minh trong việc miễn thuế, hợp tác công nghệ, cấp phép xuất khẩu và quyền tiếp cận các ngành công nghiệp quan trọng.
Bộ Thương mại Mỹ đã nhấn mạnh rằng trong tương lai, các hạn chế xuất khẩu và việc sắp xếp chuỗi cung ứng trong các lĩnh vực như vi mạch bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, sản xuất tiên tiến và khoáng sản quan trọng sẽ được phân loại nghiêm ngặt hơn giữa các “đồng minh có sự phối hợp cao” và “các đối tác có lập trường chính sách phân tán”.
Song song đó, các nghị sĩ Cộng hòa và Dân chủ trong Ủy ban Quan hệ Đối ngoại Hạ viện và Thượng viện cũng đang thúc đẩy các công cụ lập pháp yêu cầu chính quyền phải đánh giá xem liệu sự hợp tác của các đồng minh với Trung Quốc có làm suy yếu chiến lược đối phó với Trung Quốc của Mỹ trước khi cấp quyền lợi thương mại và công nghệ.
Các quan chức Mỹ nhấn mạnh rằng các biện pháp này không chỉ là những cảnh báo tượng trưng, mà là những biện pháp nhằm thiết lập cơ chế ràng buộc, ngăn chặn các đồng minh vì lợi ích ngắn hạn mà làm suy yếu vị thế thương lượng và đòn bẩy chiến lược của Mỹ trong cuộc cạnh tranh với Trung Quốc.
Lộ Khắc/ Vision Times