Thụy My (RFA)
11-2-2026
Bản án 20 năm tù đối với ông trùm truyền thông 78 tuổi Jimmy Lai gần như là án chung thân, khép lại mọi hy vọng về đối lập Hồng Kông.
Bản án tử chính trị cho ông Lê Trí Anh
Tất cả các nhật báo Pháp ngày 10/02/2026 đều có bài viết về sự kiện nhà đấu tranh nổi tiếng của Hồng Kông, ông Lê Trí Anh, 78 tuổi, bị kết án 20 năm tù giam vì cáo buộc “thông đồng với các thế lực nước ngoài”.
Đây là bản án nặng chưa từng thấy tại Hồng Kông trong khuôn khổ “luật an ninh quốc gia” do Trung Quốc áp đặt sau các đợt biểu tình khổng lồ làm rung chuyển đặc khu năm 2019. Tám người khác trong đó có sáu là cựu lãnh đạo nhật báo Apple Daily – bị đóng cửa năm 2021 – cũng lãnh án từ 6 đến 10 năm tù.
Le Figaro nhận xét, ông Lê Trí Anh sẽ gần 100 tuổi nếu một ngày nào đó tìm lại được tự do ở Hồng Kông. Les Echos coi đây là án chung thân, trong phiên tòa chỉ kéo dài chưa đầy 10 phút để khép lại một vụ án mà theo với thời gian đã trở thành biểu tượng của bàn tay sắt Bắc Kinh siết chặt lại Hồng Kông. Hy vọng gần như đã tắt từ năm ngoái cho số phận của người công dân Anh – sinh tại Hoa lục, di tản sang Hồng Kông khi mới 12 tuổi, làm giàu trong lãnh vực thời trang và truyền thông.
Bản án còn là cú đòn cho Anh quốc, vào lúc Luân Đôn tìm cách sưởi ấm lại mối quan hệ với Bắc Kinh. Vào tháng Giêng, thủ tướng Keir Starmer đã nêu ra trường hợp ông Lê Trí Anh với Tập Cận Bình trong chuyến thăm Hoa lục. Tổng thống Mỹ Donald Trump cũng cho biết đã trao đổi với ông Tập tháng 10 năm ngoái. Nhưng Bắc Kinh vẫn coi là “chuyện nội bộ”, ông Lê Trí Anh là công dân Trung Quốc dù gia đình khẳng định ông chỉ sở hữu duy nhất hộ chiếu Anh.
Trong phòng xử, bà Theresa Lai, vợ của bị cáo, cựu hồng y Giuse Trần Nhật Quân (Joseph Zen), các nhà ngoại giao Hoa Kỳ và châu Âu tỏ ra bất lực. Nhà nghiên cứu Jean-Pierre Cabestan của Asia Centre nói với Le Figaro: “Ông Lê Trí Anh trả giá thay cho những người khác. Bản án nặng nề này là lời cảnh báo cho tất cả những ai muốn thay đổi chế độ chính trị ở Hồng Kông. Điều này chứng tỏ đảng lo sợ mọi diễn biến hòa bình hướng về dân chủ, muốn giết chết từ trong trứng mọi toan tính”.
“Ủy ban ái quốc” và sự cáo chung của mô hình “nhất quốc lưỡng chế”
Trả lời phỏng vấn Libération, chuyên gia Marc Julienne của IFRI nhấn mạnh, bản án 20 năm tù cho ông Lê Trí Anh chẳng khác nào bản án tử. Luật an ninh quốc gia được Bắc Kinh thông qua trong khi đây là thẩm quyền của Hội đồng Lập pháp, tức Quốc hội Hồng Kông, như vậy theo Hiến pháp Hồng Kông là vi hiến. Và luật này hết sức mơ hồ, trao cho an ninh Trung Quốc quyền hành rộng rãi, đứng trên luật pháp của đặc khu.
Hồng Kông thuộc về Anh quốc cho đến năm 1997, sau đó theo nguyên tắc nhất quốc lưỡng chế, có hệ thống thuế khóa, hải quan, pháp luật riêng, văn hóa cũng khác biệt. Một sự chuyển đổi chính trị diễn ra về hướng dân chủ, chính trong bối cảnh đó mà báo chí tự do chỉ trích chính quyền phát triển, một nền báo chí mà ông Lê Trí Anh và tờ Apple Daily của ông là đại diện.
Liệu đây có phải là bước ngoặt trong việc đàn áp Hồng Kông hay không? Theo ông Marc Julienne, đây là sự tiếp diễn chuỗi đàn áp của chế độ toàn trị. Bản án được tuyên sau phiên xử kéo dài hai năm, và ông chủ Apple Daily bị bắt từ năm năm trước. Trường hợp Lê Trí Anh được nói đến nhiều vì ông là chủ một tờ báo lớn và có hệ thống quan hệ quốc tế rộng rãi. Nhưng thực tế từ hai tháng qua đã có một số lớn nhà đấu tranh dân chủ trẻ tuổi lần lượt phải ra tòa và bị kết án, một số đang ngồi tù.
Trong khi đó, Bắc Kinh đã cải cách hệ thống bầu cử, thành lập một loại “ủy ban thẩm định lòng ái quốc”. Các ứng cử viên muốn tranh cử phải được ủy ban này đánh giá sự gắn bó với mẫu quốc, tất nhiên là với các tiêu chí do Bắc Kinh ấn định. Giờ đây không thể còn đối lập ở Hồng Kông.
Lê Trí Anh là nhân vật quan trọng cuối cùng bị kết án, và phán quyết này là chiếc đinh cuối đóng vào quan tài dân chủ Hồng Kông.