Tác giả: Francesco Guarascio
Dương Lệ Chi biên dịch
12-1-2026
(Reuters) – Ông Tô Lâm, Bí thư Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam, đang tìm cách kết hợp vai trò lãnh đạo Đảng của ông với chức Chủ tịch nước, theo các quan chức và các nguồn tin, trong một bước đi có thể khiến cấu trúc chính trị Việt Nam gần giống hơn với Trung Quốc, nơi Chủ tịch Tập Cận Bình vừa là lãnh đạo Đảng vừa là nguyên thủ quốc gia.
Tuần tới, khoảng 1.600 đại biểu sẽ tập trung ở Hà Nội để khai mạc đại hội Đảng kéo dài một tuần, diễn ra 5 năm một lần nhằm chọn lãnh đạo mới và đặt mục tiêu chính sách cho nhà nước độc đảng.
Ông Lâm, 68 tuổi, đã tìm cách giành cả hai chức danh hàng đầu này tại hội nghị trung ương Đảng hồi tháng 12, tìm kiếm sự chấp thuận ban đầu trước đại hội, theo lời ba người được cung cấp thông tin bởi các đại biểu và ba quan chức am hiểu vấn đề nói với Reuters.
Các nguồn tin cho biết, cuộc họp đã ủng hộ việc ông Lâm tiếp tục giữ chức Tổng Bí thư, nhưng ba người được hỏi lại đưa ra những nhận định khác nhau về việc ông có được ủng hộ trở thành Chủ tịch nước hay không — chức danh hiện mang tính nghi lễ chủ yếu nhưng hiện do quân đội nắm giữ.
Hai người nói rằng ông Lâm nhận được sự ủng hộ, trong khi người thứ ba nói rằng, kết quả vẫn chưa rõ ràng. Tuy vậy, quyết định cuối cùng sẽ do các đại biểu được bầu tại đại hội quyết định.
Ban Bí thư Trung ương Đảng chưa trả lời yêu cầu bình luận.
Việc kết hợp hai chức danh cao nhất trong 5 năm tới sẽ đánh dấu một sự thay đổi đáng kể so với mô hình chia sẻ quyền lực truyền thống ở Việt Nam. Trước đây, chỉ trong những giai đoạn đặc biệt sau khi người đương nhiệm qua đời thì hai chức danh này mới được gộp lại, ví dụ như hồi năm 2024 khi ông Lâm từng giữ cả hai chức vụ này trong khoảng 3 tháng.
Đàm phán chia sẻ quyền lực
Nếu ông Lâm thành công, quân đội – một phe có tiếng nói mạnh trong Đảng – sẽ từ bỏ chức Chủ tịch nước để ông Lâm nắm giữ, đổi lại việc quân đội duy trì quyền hành rộng rãi trong việc thăng chức các sĩ quan cao cấp, theo hai nguồn tin.
Một quan chức nói rằng các lãnh đạo quân đội đang đàm phán để có “các biện pháp bảo đảm” nhằm hạn chế quyền hành của ông Lâm. Bộ Quốc phòng hiện chưa có phản hồi.
Một số dấu hiệu cho thấy đã có những nhượng bộ ban đầu, vài chính sách kinh tế gây tranh cãi theo đuổi trong nhiệm kỳ đầu dưới thời ông Lâm đã bị sửa đổi hoặc gặp trở ngại ngoài dự đoán trước đại hội, bao gồm các vấn đề liên quan tới tăng trưởng tín dụng và một dự án đường sắt cao tốc.
Những người ủng hộ việc gộp hai chức vụ này lập luận rằng, tất cả các nước cộng sản khác — gồm Trung Quốc, Bắc Triều Tiên, Cuba và Lào — đều giao cả hai chức cho một nhà lãnh đạo duy nhất, và cho rằng bước này sẽ củng cố nghị trình cải cách kinh tế của ông Lâm cũng như vị thế của ông khi gặp gỡ các nhà lãnh đạo nước ngoài.
Trong khi đó, những người hoài nghi lo ngại, thay đổi này sẽ trao quá nhiều quyền lực vào tay một cá nhân, nhất là đối với một người được xem là không ngại mạo hiểm và đã mở rộng đáng kể quyền lực của cơ quan an ninh.
Giáo sư Carl Thayer, một chuyên gia cao cấp về Việt Nam tại Học viện Quốc phòng Australia, nói rằng việc nhập hai chức danh là “kết quả tự nhiên của việc tinh gọn cấu trúc chính trị Việt Nam”, lưu ý rằng thực tế ông Lâm đã nắm quyền của Chủ tịch nước thông qua các chuyến đi nước ngoài thường xuyên hồi năm ngoái.
Bắt đầu từ ngày 19 tháng 1, đại hội sẽ kéo dài một tuần để bầu 200 ủy viên Ban Chấp hành Trung ương mới, với một số lượng lớn các gương mặt mới dự kiến tham gia, đặt ra câu hỏi về việc họ có xác nhận các quyết định đã được khoảng 140 đại biểu bỏ phiếu tại cuộc họp hồi tháng 12 vừa qua hay không.
Ban Chấp hành Trung ương sẽ bầu ra Tổng Bí thư và Bộ Chính trị. Ông Lâm từng nói hồi tháng 7 rằng, Bộ Chính trị mới sẽ có 17–19 ủy viên, nhưng con số này sẽ tùy thuộc vào lá phiếu của các đại biểu trên danh sách đề cử sẵn. Bộ Chính trị sau đó sẽ đề cử Chủ tịch nước, Thủ tướng và Chủ tịch Quốc hội, mà các đại biểu Quốc hội phải phê chuẩn.
Bài viết của Francesco Guarascio, do Michael Perry biên tập.