Như Tâm
Từ lợi thế chiến lược giúp ông Trump trở lại Nhà Trắng, nhập cư đang trở thành gánh nặng chính trị, đe dọa cơ hội của đảng Cộng hòa trong bầu cử giữa kỳ.
Nhập cư từ lâu là một trong những nền tảng giúp đảng Cộng hòa giành lợi thế trên chính trường Mỹ. Các thông điệp mạnh tay trấn áp nhập cư trái phép, siết chặt kiểm soát biên giới mà Tổng thống Donald Trump đưa ra khi tranh cử năm 2024 đã góp phần đáng kể giúp ông chiến thắng.
Sau khi trở lại Nhà Trắng, Tổng thống Trump lập tức thực hiện cam kết một cách mạnh tay, triển khai nhiều nguồn lực liên bang tiến hành các chiến dịch truy quét nhập cư quy mô lớn, cho thấy ông rất nghiêm túc với mục tiêu này. Tuy nhiên, cách tiếp cận của ông cũng kéo theo hàng loạt tranh cãi, dẫn đến nhiều vụ kiện nhằm vào Nhà Trắng.
Những diễn biến gần đây, đặc biệt sau các vụ nhân viên thực thi di trú bắn chết người khi làm nhiệm vụ ở Minneapolis, bang Minnesota, đang làm lung lay nền tảng đó. Từ “quân bài tẩy”, vấn đề nhập cư đang chuyển hóa thành một chủ đề gây chia rẽ nội bộ, suy giảm sự ủng hộ từ cử tri, đẩy đảng Cộng hòa vào thế khó trước cuộc bầu cử giữa kỳ diễn ra vào tháng 11.
“Nhập cư từng là lợi thế lớn nhất của Tổng thống, nhưng giờ đã trở thành gánh nặng chính trị”, chiến lược gia đảng Cộng hòa John Feehery nhận định với Reuters.
Cử tri Mỹ trong cuộc bầu cử giữa kỳ sẽ bầu lại toàn bộ Hạ viện và khoảng 1/3 số ghế Thượng viện. Sự kiện này còn được coi là cuộc trưng cầu dân ý về tổng thống Mỹ đương nhiệm, dù tên họ không có trên lá phiếu.
Đảng Cộng hòa đang giữ thế đa số tại lưỡng viện quốc hội, tạo điều kiện thuận lợi để Tổng thống Trump triển khai nghị trình dễ dàng hơn. Tuy nhiên, lợi thế này đang dần rút ngắn, bởi các thống kê cho thấy đảng của tổng thống đương nhiệm thường để mất Hạ viện trong bầu cử giữa kỳ.
Nếu lịch sử lặp lại và đảng Dân chủ giành được thế đa số tại Hạ viện, Tổng thống Trump sẽ gặp cản trở đáng kể trong hai năm cuối nhiệm kỳ, có thể đối mặt các cuộc điều tra và nhiều khả năng là quy trình luận tội.
Các thăm dò dư luận cho thấy đa số cử tri Cộng hòa vẫn ủng hộ mục tiêu trục xuất người nhập cư trái phép của ông Trump, nhưng nhiều người lo ngại trước cách các đặc vụ liên bang thực hiện nhiệm vụ. Việc các sĩ quan liên tiếp bắn chết hai công dân Mỹ Renee Good và Alex Pretti ở Minneapolis vào ngày 7 và 24/1 được coi là “giọt nước tràn ly”.
“Những hình ảnh đó không mang lại điều gì tốt đẹp”, Jose Arango, lãnh đạo đảng Cộng hòa tại hạt Hudson, bang New Jersey, nói với Politico. “Chúng ta đang thua trên mặt trận quan hệ công chúng”.
Theo kết quả khảo sát do Reuters/Ipsos công bố ngày 26/1, chỉ 39% người Mỹ tán thành cách Tổng thống Trump xử lý vấn đề nhập cư, giảm 11 điểm phần trăm so với thăm dò hồi tháng 2/2025. Viện Searchlight, có quan điểm ủng hộ đảng Dân chủ, cho biết 58% cử tri tiềm năng muốn lực lượng Thực thi Di trú và Hải quan (ICE) bị giới hạn quyền lực.
“Chính quyền đã mất khả năng kiểm soát câu chuyện”, Jason Roe, chiến lược gia đảng Cộng hòa chuyên về bầu cử giữa kỳ, nói với AP. “Chúng ta không thể thoát khỏi cái bóng của những gì đang xảy ra ở Minneapolis”.
“Cử tri Dân chủ đang cực kỳ bức xúc và nóng lòng đi bỏ phiếu, trong khi phía Cộng hòa thì không có tâm lý đó, ít nhất là theo các cuộc thăm dò mà tôi thấy”, ông Roe tiếp tục.
Không chỉ làm suy giảm sự ủng hộ từ công chúng, vấn đề nhập cư còn khoét sâu rạn nứt trong nội bộ đảng Cộng hòa. Ngày càng nhiều thượng nghị sĩ Cộng hòa tỏ ra sẵn sàng chấp nhận đề xuất của đảng Dân chủ về việc tách riêng tài trợ cho Bộ An ninh Nội địa (DHS) khỏi dự luật ngân sách để thảo luận thêm.
Thượng nghị sĩ Ted Cruz và Thống đốc Texas Greg Abbott, đều là thành viên đảng Cộng hòa, đã thúc giục Nhà Trắng thay đổi giọng điệu liên quan đến hoạt động truy quét nhập cư của ICE. Chủ tịch Ủy ban An ninh Nội địa Thượng viện Rand Paul cho biết lãnh đạo các cơ quan hành pháp nhập cư nên điều trần trước ủy ban.
Zach Duckworth, nghị sĩ Thượng viện Minnesota, phản đối việc chính quyền liên bang mô tả Pretti là “kẻ khủng bố nội địa” khi xử lý truyền thông. Ông coi đây là “điểm bùng phát” khiến nhiều cử tri trung dung lo ngại về cách phương thức Nhà Trắng hành động trong vấn đề nhập cư.
Chris Madel, ứng viên đảng Cộng hòa cho ghế thống đốc Minnesota, thậm chí rút khỏi cuộc đua vì bất đồng với cách làm việc của các đặc vụ liên bang.
Những thành viên Cộng hòa e dè chỉ trích trực tiếp Tổng thống Trump đã nhắm đến Bộ trưởng DHS Kristi Noem để trút phẫn nộ. Các thượng nghị sĩ Lisa Murkowski, Thom Tillis cho rằng bà Noem nên từ chức. Bà Murkowski kêu gọi đảng Cộng hòa “cần làm rõ và chịu trách nhiệm cho những hỗn loạn vừa xảy ra”. Phe Dân chủ kêu gọi luận tội bà Noem, nhưng không có đủ ghế ở Hạ viện để hành động.
Tổng thống Trump vẫn bảo vệ cấp dưới, khẳng định bà Noem “đang làm rất tốt công việc” và tiếp tục ở lại nội các của ông.
Những phản ứng này phản ánh mâu thuẫn chiến lược của ông Trump và đảng Cộng hòa. Nếu giảm cường độ chiến dịch trấn áp nhập cư, chính quyền liên bang nguy cơ mất đi sự ủng hộ từ cử tri MAGA, nền tảng trung thành nhất với ông Trump. Nhưng nếu tiếp tục duy trì lập trường cứng rắn, đảng Cộng hòa lại mất sự ủng hộ từ cử tri trung dung, độc lập và cộng đồng Latin, những nhóm có vai trò quyết định trong cuộc bầu cử giữa kỳ.
Loạt diễn biến cho thấy nhập cư đang dần trở thành “vũ khí sắc bén” với đảng Dân chủ. “Nhập cư là lĩnh vực Tổng thống Trump thành công nhất. Vậy mà giờ đây các nghị sĩ Cộng hòa lại phải phòng thủ trước vấn đề vốn là thế mạnh của mình”, John McLaughlin, chuyên gia thăm dò dư luận của ông Trump, nói.
Các chiến lược gia Dân chủ cho rằng phản ứng dữ dội của dư luận với chiến dịch trấn áp nhập cư của ông Trump có thể giúp họ có thêm lá phiếu từ cử tri tiến bộ và trung dung trong cuộc bầu cử giữa kỳ.
“Nhập cư cũng từng giúp đảng Dân chủ chiến thắng khi chúng ta thực thi cam kết nghiêm túc”, Adam Jentleson, cựu chánh văn phòng thượng nghị sĩ Dân chủ John Fetterman, nói. “Hào quang sẽ trở lại nếu chúng ta khôn ngoan trong cách xử lý vấn đề này”.
Tuy nhiên, một số chuyên gia cảnh báo rằng phe Dân chủ cũng đối mặt với rủi ro nếu đánh giá sai tâm lý cử tri. Ngược lại, nếu đảng Cộng hòa điều chỉnh được thông điệp và chiến lược, họ vẫn có cơ hội giữ lợi thế.
Một số cựu quan chức và chính trị gia Cộng hòa cho rằng Nhà Trắng cần làm rõ mục tiêu thực thi pháp luật khi truy quét nhập cư, tránh khẳng định rằng tất cả những người bị bắt đều là “tội phạm nguy hiểm”.
“Mục tiêu lúc này là phải giành lại niềm tin của người dân Mỹ. Chúng ta đang thua trên vấn đề mà lẽ ra phải thắng”, Thượng nghị sĩ Tillis nêu quan điểm.
Như Tâm (Theo AP, Politico, Reuters)