Ủy ban châu Âu vào ngày thứ Sáu (6/2) đã chính thức ra thông báo (PDF), áp đặt mức thuế chống bán phá giá 79% đối với các sản phẩm đồ dùng bàn ăn và dụng cụ nhà bếp bằng gốm sứ có xuất xứ từ Trung Quốc. Biện pháp mới có thời hạn 5 năm này hoàn toàn thay thế mức thuế suất theo từng doanh nghiệp trước đây dao động từ 13,1% đến 36,1%, đánh dấu việc EU trong quá trình đối phó với hành vi “làm méo mó thị trường” của Đảng Cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ) đã lựa chọn một lập trường cứng rắn mang tính hệ thống hơn.
Siết chặt điều tra “lẩn tránh bằng chuyển đơn hàng”
Lý do then chốt để EU từ bỏ mức thuế riêng lẻ cho từng doanh nghiệp, chuyển sang áp dụng “thuế suất thống nhất toàn lãnh thổ”, là vì trong quá trình điều tra đã phát hiện các doanh nghiệp Trung Quốc phổ biến tồn tại hành vi lẩn tránh.
Ủy ban châu Âu chỉ ra rằng, nhiều doanh nghiệp được hưởng mức thuế thấp sẽ thu mua sản phẩm của các nhà sản xuất khác rồi tái xuất khẩu, mô hình “mua hàng từ nhiều nguồn” và “chuyển đơn hàng xuất khẩu” (channelling) như vậy khiến cơ quan hải quan rất khó truy vết nguồn gốc thực sự của hàng hóa.
Kết quả điều tra cho thấy, các công ty được kiểm tra khi xuất khẩu phần lớn không thể cung cấp các chứng từ sản xuất cần thiết, khiến chế độ thuế suất riêng lẻ gần như không còn khả năng giám sát thực chất. Những hành vi này trong nhiều năm đã liên tục gây tổn hại cho ngành sản xuất gốm sứ châu Âu, dẫn đến hơn 60 doanh nghiệp trên toàn EU phá sản và gần 10.000 việc làm bị mất.
“Việc áp dụng mức thuế suất riêng cho từng doanh nghiệp đã được chứng minh là không khả thi, và sẽ làm suy yếu hiệu quả của biện pháp này.” Ủy ban châu Âu nhấn mạnh.
Phơi bày chiến lược trợ cấp của ĐCSTQ: Chính quyền địa phương can thiệp sâu
Cuộc điều tra của EU tiếp tục phơi bày, ĐCSTQ thông qua chiến lược “cụm công nghiệp” (industrial cluster) do chính quyền chủ đạo phân bổ nguồn lực. Ví dụ, tại Triều Châu (tỉnh Quảng Đông), tỉnh Phúc Kiến và tỉnh Hồ Nam đều đã ban hành các kế hoạch hành động chi tiết, đặt mục tiêu xây dựng những căn cứ sản xuất gốm sứ có quy mô sản lượng đạt tới “cấp nghìn tỷ nhân dân tệ”.
Trong những cụm công nghiệp này, chính quyền địa phương không chỉ điều chỉnh giá nước, điện, khí đốt để hạ thấp chi phí cho doanh nghiệp, mà còn dẫn dắt các định chế tài chính cung cấp vốn, hỗ trợ các “doanh nghiệp đầu đàn” tiến hành mua bán – sáp nhập và mở rộng công suất.
EU xác định rằng, trong một cấu trúc có mức độ can thiệp rất cao của chính phủ như vậy, chi phí sản xuất của ngành gốm sứ Trung Quốc đã không thể phản ánh đúng thực tế thị trường, vì thế buộc phải tham chiếu dữ liệu từ Thổ Nhĩ Kỳ để tái xây dựng “giá trị bình thường”.
Hiệp hội “Công nghiệp Gốm sứ châu Âu” (Cerame‑Unie), đơn vị đại diện các nhà sản xuất châu Âu nộp đơn yêu cầu rà soát, đã hoan nghênh phán quyết này, và nhấn mạnh: “Những biện pháp này có ý nghĩa hết sức quan trọng đối với việc bảo vệ các nhà sản xuất đồ dùng bàn ăn và đồ trang trí, những doanh nghiệp đang trực tiếp tạo việc làm cho hơn 30.000 lao động.”
Đợt tăng thuế gốm sứ lần này chỉ là một lát cắt thu nhỏ của căng thẳng thương mại Trung – Âu. Trong số 63 cuộc điều tra thương mại hiện do EU tiến hành, có đến 47 vụ (khoảng 75%) nhắm vào hàng hóa Trung Quốc. Cùng với việc EU tái cấu trúc cơ chế phòng vệ thương mại mang tính hệ thống, dự kiến cạnh tranh kinh tế và cuộc đấu địa – chính trị giữa Trung Quốc và châu Âu sẽ còn tiếp tục leo thang.
Trí Đạt (theo Epoch Times)