Trân Văn (Người Việt)
9-3-2026
Vừa có khoảng 50,000 thanh niên Việt Nam nhập ngũ! Cuối tuần vừa qua, tại các “lễ giao nhận quân” diễn ra trên khắp Việt Nam, thiên hạ tiếp tục phải nghe nhiều tuyên bố đã được lặp đi, lặp lại trong nhiều thập niên, đại loại “toàn đảng, toàn dân, toàn quân” phải “xây dựng và bảo vệ vững chắc tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa” bằng “nền quốc phòng toàn dân”. Thi hành nghĩa vụ quân sự chính là thực hiện “giữ nước từ khi nước chưa nguy,” bảo vệ tổ quốc “từ sớm, từ xa”…
Giống như các thế hệ đi trước, 50,000 thanh niên vừa nhập ngũ sẽ phải phục vụ quân đội ít nhất là hai năm. Trong hai năm đó, ngoài việc tập nghiêm, nghỉ, đi đều, phần lớn thời gian trong quân ngũ sẽ được dành cho nuôi heo, trồng rau,… Nếu ai đó cảm thấy khó tin thì cứ dành khoảng mươi phút tìm kiếm trên Internet hẳn sẽ thấy rất nhiều hình ảnh, video clip ghi lại cảnh lính trẻ mặc quân phục đứng bán rau bên đường hay giữa chợ và hệ thống tuyên truyền ở Cộng Hòa XHCN Việt Nam khẳng định đó là điểm “ưu việt” của… quân đội nhân dân.
Thỉnh thoảng, thanh niên thi hành nghĩa vụ quân sự cũng có cơ hội được tham gia những việc thật sự thiết thực như tham gia cứu giúp nạn nhân thiên tai song thường thì công ích chỉ xoay quanh những việc kiểu như dùng… chổi chà quét bụi ở phi đạo vừa hoàn tất để đón chuyến bay đầu tiên đáp xuống phi trường Long Thành mà nhiều tờ báo trong hệ thống truyền thông chính thức ở Việt Nam đăng tải cách nay vài tháng!
Bởi có không ít người nghi ngại về năng lực thực chiến của quân đội nhân dân Việt Nam nên trong vài năm gần đây, hệ thống truyền thông chính thức, đặc biệt là những cơ quan truyền thông thuộc lực lượng vũ trang bắt đầu giới thiệu khá nhiều những thông tin, hình ảnh liên quan đến việc tập luyện nhằm “sẵn sàng chiến đấu.”
Hãy tìm xem những thông tin và hình ảnh ấy thì tự nhiên sẽ nhận ra, vào lúc này – tiền bán thế kỷ 21 nhưng trang bị cho quân nhân các đơn vị chính quy vẫn như cách nay năm bảy thập niên, nghĩa là vẫn không có gì nên gặp mưa vẫn phải che thân bằng vải nhựa, ngay cả những thứ rất nhỏ, rất vụn vặt như nút bảo vệ tai, ốp bảo vệ khuỷu tay, bảo vệ đầu gối cũng chẳng có, cho nên mới có những cảnh, một người tập dùng đại liên thì những người còn lại bịt tai chống ồn! Đó là chưa kể rất nhiều cuộc “diễn tập” từ địa phương đến trung ương, vận chuyển thương binh, quân cụ, quân dụng vẫn còn sử dụng… xe thồ.
Không chỉ truyền hình quốc phòng, truyền hình quốc gia cũng rất vô tư giới thiệu các cuộc thi sử dụng cối, pháo,… giữa các quân khu, quân đoàn, đại đơn vị cấp sư đoàn. Trong những cuộc thi ấy, hệ thống truyền thông không tiếc lời ca ngợi khả năng tác xạ của các “đội tuyển” (bắn trúng mục tiêu cách vài trăm mét, vài ngàn mét) song nếu tinh ý, hẳn sẽ thấy 100% “tuyển thủ” là… sĩ quan. Khi xảy ra chiến tranh, tìm đâu cho đủ sĩ quan, lập đủ “đội tuyển” đáp ứng nhu cầu chiến trường?
***
Sau khi liên quân Mỹ-Israel tấn công Iran, một số người Việt nhắc lại một số chuyện “trời ơi” liên quan đến một số “tinh hoa” của quân đội nhân dân Việt Nam. Chuyện gần nhất liên quan đến Trung Tá Lê Thị Hằng, giám đốc Trung Tâm C4, Viện Hàng Không Vũ Trụ Viettel. Năm ngoái, nữ trung tá này được mời báo cáo tại “Đại Hội Thi Đua Quyết Thắng Toàn Quân lần thứ 11” vì đã làm việc miệt mài trong tám năm, nghiên cứu thành công đầu dẫn cho hỏa tiễn đối hạm tầm trung.
Bà trung tá kể rằng, khi bắt đầu, cả nhóm chưa có ai từng làm việc trong lĩnh vực hỏa tiễn, không tài liệu hoàn chỉnh, không cơ sở hạ tầng thử nghiệm, đối tác ngoại quốc không hợp tác, không biết đầu tự dẫn là gì. Sau một thời gian dài làm việc xuyên đêm, chảy máu cam cũng chỉ kịp lấy giấy cầm máu rồi tiếp tục làm bà và cộng sự đã tận dụng mọi thứ, kể cả bếp ga mini, nồi nhôm gia dụng, tìm ra – phát triển công nghệ hàn nhúng (công nghệ hàn trong lĩnh vực hàng không…).
Rất nhiều người sử dụng mạng xã hội đã phân tích “bản báo công” vừa đề cập. Họ chứng minh, công nghệ hàn nhúng đã định hình từ thập niên 1950. Các phòng thí nghiệm tại Việt Nam không thiếu thốn, lạc hậu tới mức phải dùng bếp ga mini và nồi nhôm gia dụng. Bếp ga mini và nồi nhôm gia dụng không thể cung cấp nhiệt độ ổn định, không có cơ chế đo lường chính xác, nồi nhôm gia dụng có thể lẫn tạp chất, tạo ra những phản ứng không an toàn.
Đầu tự dẫn (seeker) – radar dẫn đường hỏa tiễn – vốn hết sức phức tạp, yêu cầu rất cao trong xử lý tín hiệu, chống nhiễu điện tử và tích hợp với động cơ. Các quốc gia có nền tảng khoa học tiên tiến như Mỹ, Nga,… phải tập hợp hàng trăm chuyên gia đa ngành, chi hàng tỷ Mỹ kim và làm việc ròng rã hàng thập niên để chế tạo một dòng đầu tự dẫn. Nhóm của bà Hằng chỉ có bảy người, đi từ không biết gì đến việc hoàn toàn “tự chủ” tạo ra ba dòng đầu dẫn hỏa tiễn sau tám năm là chuyện hoang đường.
Tuy nhiên chẳng ai có thể cản được chuyện bà Hằng trở thành “Anh Hùng Các Lực Lượng Vũ Trang” và được vinh danh! Thiên hạ chỉ không rõ bà Hằng sẽ là “anh hùng” trong bao lâu.
Năm 2020, hệ thống công quyền và hệ thống truyền thông chính thức tại Việt Nam từng vinh danh Thượng Tá Hồ Anh Sơn – Phó giám đốc Viện Nghiên Cứu Y Dược thuộc Học Viện Quân Y Việt Nam – vì làm việc không ngưng nghỉ trong cả tháng để chế tạo thành công bộ thử nghiệm COVID-19, giúp Việt Nam “tự chủ” về công nghệ xét nghiệm. Ông Sơn trở thành một loại “anh hùng” cho đến năm 2022. Ông Sơn cùng với hàng loạt “anh hùng” bị bắt do thông đồng với Phan Quốc Việt – Giám đốc công ty Việt Á, nhận vài tỷ đồng từ Phan Quốc Việt để hợp thức hóa bộ thử nghiệm COVID-19 không rõ nguồn gốc, giúp Phan Quốc Việt kê giá, phân phối bộ thử nghiệm COVID-19 chiếm đoạt hàng ngàn tỷ đồng. Chung cuộc, “anh hùng” Hồ Anh Sơn bị phạt bảy năm tù.
Cuộc chiến giữa Nga và Ukraine, gần đây là cuộc chiến giữa liên quân Mỹ và Israel với Iran cho thấy xung đột vũ trang đã khác rất xa so với cách nay vài năm. Thắng-thua trên chiến trường giờ phụ thuộc rất nhiều vào sự phối hợp và khai thác thành tựu của trí tuệ nhân tạo (AI), chiến tranh điện tử (electronic warfare – EW), không gian mạng, hệ thống tự động.
Trong chiến tranh hiện đại, con người trở thành đối tượng dễ tổn thương nhất, tiêu hao gắn chặt với công nghệ. Khả năng thích ứng và thay đổi kém sẽ là thảm họa không chỉ cho một đội quân mà còn cho cả một dân tộc, một xứ sở.
Rất đáng ngại khi cách thức tổ chức và hoạt động của Quân Đội Nhân Dân Việt Nam vẫn như thế, tệ hơn là vẫn tiếp tục tô hồng, che giấu nhược điểm, tạo ra ảo tưởng và điều đó đồng nghĩa với việc hy sinh vô ích, nhanh chóng kiệt quệ nếu xảy ra xung đột. Tuyên truyền không chỉ mài mòn “vững chắc” mà còn duy trì lạc hậu, chẳng khác gì chuẩn bị “tự sát tập thể”! [kn]