Nhã Duy
16-3-2026
Nếu Trump từng thô lỗ tấn công và cắt ngang các ký giả khi được hỏi về việc Nga cung cấp tin tình báo cho Iran tấn công vào các mục tiêu quân sự của Mỹ và Do Thái tại các cuộc họp báo, thì trong cuộc phỏng vấn trên đài Fox News hôm ngày thứ Sáu vừa qua, lần đầu tiên Trump công khai xác nhận Nga có cung cấp tin tức cho Iran “chút đỉnh” (a little bit).
Hơn vậy, Trump giải thích rằng vì Mỹ giúp Ukraine nên nếu Putin và Trung Quốc cho rằng việc giúp lại Iran thì là chuyện “công bằng” cũng hợp lý thôi. (Nguyên văn: So he [Putin] says that, and China would say the same thing, you know. It’s like, ‘Hey, they do it, and we do it, in all fairness. They do it, and we do it.’) — Donald Trump on Fox News.
Vậy Nga và Trung Quốc được lợi gì nếu giúp Iran hay trong cuộc chiến Iran hiện nay?
Cái lợi trước mắt của Nga là, Mỹ đã dỡ lệnh cấm vận việc mua dầu của Nga trong vòng 30 ngày nhằm giải quyết cuộc khủng hoảng năng lượng hiện nay. Như vậy, với hàng chục tỉ đô la thu được khi giá dầu thế giới đang ở mức ngất ngưỡng, Nga có thêm tiền để tiếp tục cuộc chiến Ukraine, mặt khác ổn định tài chính vốn thâm hụt do cuộc chiến với Ukraine hiện nay.
Về mặt chiến lược, Nga có thể sử dụng cuộc chiến với Iran để mặc cả với Mỹ về các vấn đề Ukraine. Nếu Mỹ muốn Nga giúp giải quyết cuộc chiến Iran, Mỹ phải thực hiện các điều kiện x, y, z mà Nga đưa ra với Ukraine. Nga bỗng dưng có thêm một quân cờ trong tay về vấn đề Ukraine.
Còn với Trung Quốc thì sao?
Các nguồn tin cho biết, trong vòng 24 tiếng vừa qua, dù eo biển Hormuz bị Iran cấm vận, các tàu dầu của Ấn Độ hay tàu liên đới với Iran chở dầu cho Trung Quốc vẫn đi qua eo biển này.
Trung Quốc từ lâu được hưởng lợi dầu giá rẻ do Iran cung cấp, nhằm đánh đổi việc Trung Quốc cung cấp các nguyên vật liệu, linh kiện và cơ phận điện tử để Iran chế tạo vũ khí và drone. Trung Quốc và Bắc Hàn cũng cung cấp cho Iran một số thiết bị quân sự sử dụng trong cuộc đối đầu với Mỹ và Do Thái hiện nay. Năng lượng thế giới khủng hoảng, Trung Quốc vẫn có được nguồn dầu thô giá rẻ được Iran cung cấp.
Iran còn cho biết, họ chỉ sẽ cho phép các tàu chở dầu giao dịch bằng đồng yuan (Nhân dân tệ) mới được đi qua eo biển Hormuz. Việc này giúp thêm vị thế và ảnh hưởng của đồng yuan, giảm ảnh hưởng đồng đô la và sức mạnh tài chánh của Mỹ trên giao dịch quốc tế (Dedollarization), một chiến lược tài chính mà Trung Quốc đang thực hiện vài năm qua.
Về mặt chính trị, Trung Quốc khá im lặng trước cuộc chiến Iran hiện nay nhưng cuộc chiến này là một bước thắng lợi chiến lược to lớn cho Trung Quốc khi Mỹ tập trung vào Trung Đông. Trong vài đời tổng thống Mỹ vừa qua, trục chiến lược Châu Á-Thái Bình Dương luôn được nhắc đến trên chính trường thế giới nhưng nay đã xoay chiều sang Trung Đông trong vài năm qua, từ sau cuộc chiến giữa Do Thái và quân Hamas tại Palestine, rồi nay đến cuộc chiến Iran và đang có nguy cơ lan rộng trong khu vực.
“Bất chiến tự nhiên thành”, Trung Quốc có thể tiếp tục tung hoành tại eo biển Đài Loan và khu vực Biển Đông nếu Mỹ và phương Tây tiếp tục tập trung giải quyết bài toán Trung Đông. Cuộc chiến kéo dài càng lâu càng có lợi cho Trung Quốc nên họ không ra mặt trực tiếp trong cuộc chiến này.
Những người Việt ủng hộ các hành động quân sự của Hoa Kỳ tại khu vực Mỹ Latin rồi đến cuộc chiến với Iran hiện nay, luôn diễn giải các hành động quân sự, hay bất cứ vấn đề nào mà Donald Trump làm, đều quy về một việc duy nhất là các hành động đó nhằm “diệt Trung Quốc”.
Sự mơ mộng phi thực tế và vô dữ liệu này dường như không hiện diện trên bất cứ những quan sát và nghiên cứu nào từ các chuyên gia quốc tế về vấn đề thời cuộc, ngoại trừ một cộng đồng Việt luôn nhìn thời cuộc bằng cảm xúc.
Tháng Tư này, một khi Donald Trump sang Trung Quốc, với thái độ tung hô và quỵ lụy Tập Cận Bình vốn dĩ, người ta có thể đặt câu hỏi tại sao một tổng thống của một nước Mỹ quyền lực cứ phải sang tận Bắc Kinh để thương lượng? Nó cho những người Việt mơ mộng thêm một cơ hội để hỏi chính họ và hỏi nhau.
Vì với những điều kể trên, lá chủ bài trong tay ai đã rõ.
Nguồn: Tiếng Dân