Tổng thống Trump cho rằng Iran đã không giữ lời về việc cho phép Mỹ loại bỏ kho uranium làm giàu, cảnh báo thỏa thuận ngừng bắn đang “nguy kịch”.

Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 11/5 nói tại Phòng Bầu dục rằng trong các cuộc đàm phán trước đó, Iran đã nhất trí rằng họ sẽ từ bỏ kho uranium làm giàu, nhưng Mỹ sẽ phải đến thu hồi.

“Điều đầu tiên họ nói là chúng tôi sẽ nhận được nó, nhưng chúng tôi sẽ phải tự mang nó đi”, ông Trump nói về kho uranium làm giàu cấp độ cao bị chôn vùi dưới các địa điểm hạt nhân bị Mỹ không kích hồi tháng 6/2025. “Họ đã đồng ý như vậy hai ngày trước. Nhưng họ sau đó bội ước và không ghi điều đó vào đề xuất thỏa thuận. Họ đồng ý với chúng tôi rồi lại nuốt lời”.

Tổng thống Mỹ trước đó tuyên bố đề xuất thỏa thuận mà Iran gửi cho Mỹ là “không thể chấp nhận được”, dù ông không nêu cụ thể nội dung.

Ông Trump thêm rằng cơ sở hạt nhân Iran đã bị tàn phá đến mức “chỉ có một hoặc hai quốc gia trên thế giới có thể thu hồi được chúng”. Ông thêm rằng ngoài Mỹ, Trung Quốc là quốc gia khác mà Iran cho là có khả năng thu hồi số uranium trên.

Ông chủ Nhà Trắng cũng tuyên bố thỏa thuận ngừng bắn giữa Mỹ và Iran, có hiệu lực từ ngày 8/4, đang “nguy kịch”. Dù khẳng định lệnh ngừng bắn vẫn đang duy trì, ông Trump nói tình trạng của nó hiện tại “yếu ớt đến mức khó tin”.

Cả Iran và Mỹ đều đã nổ súng vào nhau tại eo biển Hormuz kể từ khi lệnh ngừng bắn bắt đầu có hiệu lực.

Iran đang tồn tại hai phe, gồm “phe ôn hòa” và “những kẻ điên rồ”, theo ông Trump. Trong đó, phe ôn hòa đang “khao khát” đạt được thỏa thuận với Mỹ.

“Tôi nghĩ phe ôn hòa được tôn trọng hơn. Còn những kẻ điên rồ thì muốn chiến đấu đến cùng”, ông nói với các phóng viên tại Phòng Bầu dục.

Lãnh đạo Mỹ một lần nữa chỉ trích đề xuất mà Iran đưa ra, đồng thời nói rằng bất kỳ thỏa thuận nào giữa hai quốc gia sẽ yêu cầu Iran cam kết ngừng theo đuổi chương trình hạt nhân.

“Các bạn biết đấy, trong chiến tranh, bạn phải thay đổi, linh hoạt và có nhiều kế hoạch, nhưng bạn phải thực hiện các kế hoạch khác nhau vào những ngày khác nhau”, ông Trump nói. “Tôi có một kế hoạch tuyệt vời, nhưng kế hoạch đó là họ không thể có vũ khí hạt nhân. Và họ đã không nói điều đó trong đề xuất”.

Trong cuộc trả lời phỏng vấn riêng với Fox News, ông Trump nói đang cân nhắc việc nối lại chiến dịch “Dự án Tự do” nhằm hộ tống dầu và các tàu vận tải thương mại khác qua eo biển Hormuz. Tuy nhiên, ông hiện chưa đưa ra quyết định cuối cùng.

Trước đó, phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Iran Esmail Baghaei cho rằng dự thảo thỏa thuận hòa bình mà họ đưa ra là “hợp lý và hào phóng”. “Chúng tôi không đòi hỏi sự nhượng bộ nào. Thứ duy nhất chúng tôi đòi hỏi là quyền hợp pháp của mình”, Baghaei nói.

Thanh Tâm (Theo CNN, AFP)

Iran tuyên bố đề xuất hòa bình của mình ‘hợp lý, hào phóng’

Iran cho rằng dự thảo thỏa thuận hòa bình mà họ đưa ra là “hợp lý và hào phóng”, phản bác tuyên bố của Tổng thống Trump rằng đề xuất này “không phù hợp”.

“Chúng tôi không đòi hỏi sự nhượng bộ nào. Thứ duy nhất chúng tôi đòi hỏi là quyền hợp pháp của mình”, phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Iran Esmail Baghaei cho biết trong cuộc họp báo thường kỳ hôm nay, đề cập đến đề xuất chấm dứt xung đột mà nước này vừa chuyển cho Mỹ.

Phát biểu được Baghaei đưa ra sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump viết trên mạng xã hội Truth Social rằng ông “vừa đọc phản hồi từ ‘đại diện Iran'” về đề xuất hòa bình của Mỹ, tuyên bố “không thể chấp nhận được văn bản này”, song không nêu chi tiết về nội dung.

Ông Trump trong cuộc phỏng vấn với trang tin Axios sau đó cho biết “tôi không thích bức thư của Iran, nó hoàn toàn không phù hợp, tôi không thích cách họ phản hồi”, đồng thời cáo buộc Iran “gây bất ổn cho nhiều quốc gia trong 47 năm”.

“Đề xuất của chúng tôi về đảm bảo an toàn hàng hải qua eo biển Hormuz có vô lý không?”, ông Baghaei đặt câu hỏi, phản bác lại tuyên bố của ông Trump. “Nỗ lực thiết lập hòa bình và an ninh trên toàn khu vực là thiếu trách nhiệm sao?”.

Ông lưu ý rằng đề xuất của Iran tập trung vào việc chấm dứt chiến tranh trên toàn khu vực, ngăn chặn các cuộc tấn công vào tàu thuyền Iran và đảm bảo giải phóng tài sản của nước này đã bị đóng băng trong nhiều năm qua.

“Mọi điều khoản chúng tôi đưa ra trong đề xuất đều hợp lý, hào phóng, nhằm mang lại lợi ích cho khu vực và toàn thế giới”, ông nói thêm, nhấn mạnh đây không thể bị coi là những yêu cầu quá đáng hay thiếu trách nhiệm.

Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran cho rằng mọi vấn đề do Iran nêu ra lẽ ra phải được đưa ra thảo luận. Tuy nhiên, ông cáo buộc Mỹ “tiếp tục khăng khăng đưa ra những yêu cầu vô lý”.

Khi được hỏi về thông tin rằng cả Iran và Mỹ đều thiếu ý chí tiếp tục đàm phán, ông Baqaei cho biết ưu tiên hiện tại của Tehran là chấm dứt chiến tranh trên mọi mặt trận, bao gồm cả ở Lebanon, đảm bảo an ninh tại eo biển Hormuz và ngăn chặn các hành động thù địch cũng như việc phong tỏa tàu thuyền. Ông mô tả những ưu tiên này là “có trách nhiệm và hợp lý” trong bối cảnh hiện nay.

Bình luận về tương lai đàm phán Iran – Mỹ và khả năng chiến sự tái bùng phát, ông Baqaei tuyên bố Iran sẵn sàng chiến đấu bất cứ khi nào cần thiết, nhưng cũng sẽ tận dụng các kênh ngoại giao bất cứ khi nào thấy hiệu quả để bảo vệ lợi ích quốc gia.

Trong cuộc phỏng vấn với Axios, ông Trump cho biết đã nói chuyện với Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu về phản ứng của Iran, cũng như một số vấn đề khác.

“Đây là một cuộc điện đàm rất thành công, quan hệ của chúng tôi tốt”, ông Trump nói về ông Netanyahu. “Các cuộc đàm phán với Iran là vấn đề của riêng tôi, không phải là của mọi người”.

Giới chức Iran cho biết thông qua phản hồi mới gửi, nước này bác bỏ đề xuất của Mỹ mà họ coi là “yêu cầu đầu hàng”. Tổng thống Masoud Pezeshkian tuyên bố “Iran sẽ không bao giờ cúi đầu trước đối phương, nếu đối thoại hay đàm phán diễn ra, đó không phải hành động đầu hàng hay lùi bước”.

Hãng thông tấn Tasnim của Iran dẫn lời một nguồn tin cho biết phản ứng của ông Trump với đề xuất hòa bình “không quan trọng” với Tehran.

“Không ai ở Iran soạn thảo đề xuất để làm hài lòng ông Trump”, người này nói. “Nhóm đàm phán chỉ đưa ra những gì phù hợp với quyền lợi của người dân Iran và điều này sẽ tốt hơn nếu ông Trump không hài lòng”.

Đài truyền hình nhà nước Iran IRIB cho biết trong đề xuất của mình, Iran muốn bồi thường thiệt hại do xung đột và nhấn mạnh chủ quyền đối với eo biển Hormuz. Bên cạnh đó, nước này kêu gọi Mỹ chấm dứt chiến dịch phong tỏa hàng hải, đảm bảo không có thêm các cuộc tấn công, gỡ bỏ những biện pháp trừng phạt và hủy lệnh cấm bán dầu do Washington áp đặt với Tehran.

Wall Street Journal cho biết Iran còn bác yêu cầu của Mỹ liên quan đến chương trình hạt nhân và kho uranium đã làm giàu. Iran cho biết họ muốn tổ chức đàm phán riêng biệt, đề nghị pha loãng một phần uranium đã làm giàu và chuyển phần còn lại cho quốc gia thứ ba. Số uranium này sẽ được trả lại nếu Mỹ rút khỏi bất cứ thỏa thuận cuối cùng nào.

Mỹ – Israel ngày 28/2 bắt đầu chiến dịch tấn công Iran, giao tranh dừng lại sau lệnh ngừng bắn vào ngày 8/4 để Washington và Tehran đàm phán. Iran vẫn duy trì kiểm soát chặt chẽ eo biển Hormuz, còn Mỹ áp lệnh phong tỏa các cảng Iran để đáp trả.

Nguyễn Tiến (Theo AFP, AP, Axios, CNBC)