Nguyễn Quốc Khải
1-2-2026
Tôi vừa đọc bài “Trump: Tôi Trên Hết” của nhà báo Lê Diễn Đức”. Ông góp ý với bình luận gia người Mỹ nổi tiếng, đã ba lần đoạt giải Pulitzer, Thomas Loren Friedman về bài viết của ông vừa phổ biến trên báo New York Times “Trump’s Politics Are Not America First. They’re Me First.” Hai bài này tạo cho tôi cảm hứng để đào sâu hơn về chủ đề “Trump phục vụ lợi ích cá nhân hay nước mỹ trước hết?”
TRUMP PHỤC VỤ LỢI ÍCH CÁ NHÂN TRƯỚC HẾT
Friedman trong bài báo bình luận nói trên đã nêu đoạn văn mà Trump đã viết cho Thủ tướng Na Uy, Jonas Gahr Store, tuyên bố rằng một trong những lý do ông thúc đẩy việc mua lại hoặc dùng vũ lực chiếm Greenland là vì ông không được trao giải Nobel Hòa bình.
Trump viết nguyên văn như sau: “Xét rằng quốc gia của ông đã quyết định không trao cho tôi giải Nobel Hòa bình vì đã chấm dứt 8 cuộc chiến tranh, tôi không còn cảm thấy có nghĩa vụ phải chỉ nghĩ đến hòa bình nữa, mặc dù hòa bình sẽ luôn là ưu tiên hàng đầu, nhưng giờ đây tôi có thể nghĩ đến những gì tốt và phù hợp cho Hợp Chủng Quốc Hoa Kỳ”.
Friedman nhận định “Lời lẽ trên đây không thể hiện tinh thần ‘Nước Mỹ trên hết’. Chúng thể hiện tinh thần ‘Tôi trên hết’. Chúng thể hiện tinh thần Tôi, Donald Trump, sẵn sàng chiếm lấy Greenland, với cái giá là phá vỡ liên minh NATO gần 77 năm tuổi, bởi vì Ủy Ban Nobel đã không trao giải thưởng hòa bình cho tôi năm ngoái”.
Đúng vậy. Trump đã đặt cái tôi của mình trên cả an ninh quốc gia và quyền lợi của nước Mỹ. Friedman đặt câu hỏi “Liệu nước Mỹ hiện đang bị cai trị bởi một vị vua điên?”
Một câu chuyện “cái tôi” tương tự đã xảy ra sáu năm trước đây. Chính quyền Trump đã giữ lại gần 400 triệu đô la viện trợ quân sự cho Ukraine trong 55 ngày vào mùa hè năm 2019, từ đầu tháng 7 cho đến khi khoản viện trợ này được giải ngân vào ngày 11-9-2019. Việc đóng băng viện trợ này, nhằm gây áp lực buộc Ukraine điều tra Joe Biden. Luật sư của Trump, Rudy Giuliani, được Trump chỉ định là người đi đầu trong nỗ lực thu thập thông tin bất lợi về Biden từ Ukraine.
Theo Center for Public Integrity, khoản viện trợ được giải ngân sau áp lực từ cả hai đảng trong Quốc Hội và ngay trước khi cuộc điều tra luận tội được khởi xướng. Vụ này đã dẫn đến cuộc luận tội đầu tiên đối với Donald Trump vì lạm dụng quyền lực và cản trở Quốc Hội vào tháng 12 năm 2019. Điều này cho thấy Trump không ngần ngại hy sinh quyền lợi của đất nước và đồng minh, bao gồm Ukraine và Liên Hiệp Âu Châu, để phục vụ cho lợi ích cá nhân. Những hành động tiếp theo đây của Trump cho thấy một thói quen lặp đi lặp lại của ông ta.
Nhiều nhà quan sát quốc tế cho rằng Trump lấy danh nghĩa chống ma túy để tấn công bất hợp pháp các tàu bè của Venezuela trong hải phận quốc tế và gửi binh lính Mỹ xâm phạm lãnh thổ và bắt cóc Tổng Thống Nicolás Maduro của nước này. Nhưng chủ đích gây chấn động của Trump có thể cốt để dân Mỹ tạm quên hồ sơ Epstein, không phải để phục vụ lợi ích quốc gia.
Sau chiến dịch quân sự và việc lật đổ Nicolás Maduro, chính quyền Trump đã công bố một thỏa thuận năng lượng nhằm bán hàng triệu thùng dầu của Venezuela vốn trước đây bị cấm vận. Giao dịch đầu tiên được định giá khoảng 500 triệu đô la.Toàn bộ số tiền thu được từ việc bán hàng được giữ trong các trương mục do Mỹ kiểm soát tại một số ngân hàng ngoại quốc, không phải ở trong nước Mỹ. Một trong những tài khoản chính được đặt tại Qatar.
Thỏa thuận này đã vấp phải sự chỉ trích từ các nhà lập pháp và chuyên gia chống tham nhũng vì thiếu kiểm toán độc lập và sự giám sát của Quốc Hội. Họ cho rằng số tiền này có khả năng trở thành “quỹ đen” của Donald Trump.
Sau khi vụ Greenland và Venezuela tạm yên, Trump đã có ngay những vụ bạo loạn ở Minnesota thế vào. Không ngờ ICE giết hai người dân vô tội thành phố Minneapolis gây bất mãn trong dân chúng, đang làm tổn hại đáng kể cho chính quyền Trump. Những chứng cớ video ghi lại rõ ràng vụ bắn chết Renee Nicole Good và Alex Pretti khiến những lời đổ tội sai lầm cho nạn nhân của chính quyền ban đầu bị lật tẩy. Uy tín của chính quyền Trump xuống thấp chưa từng thấy.
Theo các báo cáo gần đây, sau vụ nổ súng gây chết người đối với Alex Pretti, viên chức tuần tra biên giới Gregory Bovino đã bị cách chức khỏi vị trí lãnh đạo chiến dịch trấn áp ở Minnesota và thay thế bởi ông trùm phụ trách biên giới Tom Homan. Vào thời điểm này, Chính quyền Trump đang xem xét việc giảm bớt số lượng nhân viên ICE tại Minnesota.
Thay vì “America First” và trong khi nội bộ nước Mỹ xáo trộn, Trump lại đang chuẩn bị một cuộc khủng hoảng quốc tế khác. Nguy cơ chiến tranh giữa Mỹ và Iran dường như ngày càng hiện hữu rõ rệt hơn sau khi Donald Trump tuyên bố với Tehran rằng thời gian không còn nhiều và một hạm đội lớn của Mỹ đang nhanh chóng tiến về phía nước này “với sức mạnh, sự nhiệt huyết và mục đích to lớn”.
Trump nói: “Hy vọng Iran sẽ nhanh chóng ‘ngồi vào bàn đàm phán’ và thương lượng một thỏa thuận công bằng và hợp lý – không vũ khí hạt nhân – một thỏa thuận có lợi cho tất cả các bên. Thời gian không còn nhiều, điều này thực sự rất quan trọng!”
Bộ Trưởng Ngoại Giao Iran Abbas Araghchi cho biết, lực lượng vũ trang Iran sẵn sàng “phản ứng ngay lập tức và mạnh mẽ” trước bất kỳ cuộc tấn công nào có thể xảy ra từ phía Hoa Kỳ, chỉ vài giờ sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump nhắc lại lời đe dọa hành động quân sự chống lại nước này.
Ngoại Trưởng Abbas Araghchi cho biết, lực lượng vũ trang Iran sẵn sàng “phản ứng ngay lập tức và mạnh mẽ” trước bất kỳ cuộc tấn công nào có thể xảy ra từ phía Hoa Kỳ, chỉ vài giờ sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump nhắc lại lời đe dọa hành động quân sự chống lại nước này.
“Lực lượng vũ trang dũng cảm của chúng tôi đã sẵn sàng – với ngón tay đặt trên cò súng – để phản ứng ngay lập tức và mạnh mẽ trước bất kỳ hành động gây hấn nào chống lại đất liền, không phận và lãnh hải thân yêu của chúng ta”, ông Abbas Araghchi viết trên mạng xã hội vào tối thứ Tư.
Vấn đề đặt ra là, tại sao Trump lại nhắm Iran, thay vì Bắc Hàn hay Do Thái? Câu hỏi để các học giả trả lời giùm. Theo BBC, Hoa Kỳ bắt đầu cuộc tấn công này thì dễ, nhưng không biết kết quả sẽ như thế nào với bảy kịch bản từ lạc quan đến thảm khốc. Việc Donald Trump sau khi điều quân lên đỉnh đồi giờ đây cảm thấy mình phải làm điều gì đó nếu không muốn mất mặt, mà không thực sự biết kết quả và tình hình cuối cùng sẽ ra sao.
Donald Trump đã nhiều lần hứa rằng Hoa Kỳ sẽ ngừng đóng vai trò “cảnh sát của thế giới” trong chính sách đối ngoại “Nước Mỹ trên hết”, chuyển hướng khỏi việc xây dựng các quốc gia và thay vào đó tập trung vào lợi ích của Hoa Kỳ. Ông từng tuyên bố “Chúng ta sẽ chăm lo cho đất nước này trước khi lo lắng cho bất kỳ ai khác trên thế giới“.
Trong thời gian vỏn vẹn hơn một năm của nhiệm kỳ II, Trump đã đưa nước Mỹ vào quá nhiều cuộc phiêu lưu quốc tế. Tình huống thật mâu thuẫn và nguy hiểm.
Trump từng hứa không can dự vào chuyện thế giới và của các quốc gia để lo cho nước Mỹ trước tiên nhưng trong nhiệm kỳ II, ông gây chuyện liên tục với thế giới quá nhiều và cho tới nay chưa thấy ông đạt kết quả nào có lợi cho nước Mỹ. Đây là một trong những lý do mà cựu Dân Biểu Majorie Taylor Green từ chức để phản đối Tổng thống Trump. Thực tế trước mắt là nước Mỹ đang bị cô lập, ngay cả với đồng minh truyền thống.
Trump cũng từng hứa sẽ rút quân Mỹ về nước. Nhưng theo các báo cáo từ tháng 1/2025, Tổng thống Donald Trump đã giám sát sự gia tăng nhanh chóng các hoạt động quân sự và không kích của Mỹ, đảo ngược một số đợt cắt giảm quân số trước đó.
Số lượng binh sĩ Mỹ tại Trung Đông đã tăng từ khoảng 34,000 từ đầu năm 2025 lên gần 50,000. Mặc dù Trump hứa hẹn sẽ chấm dứt “chiến tranh bất tật” (end endless wars), Hải Quân/ Không Quân Hoa Kỳ đã thực hiện hơn 626 cuộc không kích, bao gồm cả các cuộc tấn công nhằm vào các địa điểm hạt nhân của Iran. Trump còn đe dọa tấn công Cuba, Columbia và Mexico ngoài Venezuela, Greenland, và Iran.
TRUMP LỢI DỤNG CHỨC VỤ TỔNG THỐNG ĐỂ PHỤC VỤ LỢI ÍCH CÁ NHÂN
Các cuộc thăm dò dư luận cho thấy một phần đáng kể người Mỹ tin rằng Trump là người ích kỷ và không đặt lợi ích của người dân bình thường lên hàng đầu.
Theo tổ chức Citizens for Responsibility and Ethics tại Washington, bằng chứng cho thấy Donald Trump đã lợi dụng chức vụ tổng thống để trục lợi cá nhân bao gồm việc quảng bá các bất động sản của mình, chẳng hạn như Mar-a-Lago, cho các quan chức nước ngoài và các nhà vận động hành lang trong nước, nhận quà tặng từ nước ngoài, theo đuổi các thỏa thuận kinh doanh quốc tế (ví dụ, ở Việt Nam) trong thời gian đương chức, và ban hành các chính sách thuế hoặc quy định có khả năng làm tăng tài sản cá nhân của ông ta.
1. Những món quà giá trị trump đã nhận từ nước ngoài
Tính đến đầu năm 2026, Donald Trump đã nhận được những món quà giá trị từ nước ngoài, đáng chú ý nhất là một chiếc máy bay Boeing 747 từ Qatar, ước tính trị giá 400 triệu đô la, cùng với một thỏi vàng trị giá 130,000 đô la và một chiếc đồng hồ Rolex từ Thụy Sĩ. Các vật phẩm đáng chú ý khác bao gồm một con dao găm của Ả Rập Xê Út (24,000 đô la), hai thanh kiếm (8,000 đô la) và vô số vật phẩm khác không được kê khai trong nhiệm kỳ đầu tiên của ông.
Một ủy ban Hạ viện báo cáo rằng hơn 100 vật phẩm từ các quốc gia nước ngoài đã bị thất lạc, bao gồm cả bộ gậy golf từ Nhật Bản (trị giá tổng cộng hơn 250,000 đô la) và một bức tranh khổ lớn từ El Salvador. Những món quà này đã gây ra những cuộc tranh luận pháp lý và đạo đức kéo dài liên quan đến khả năng mâu thuẫn lợi ích.
2. Trump sử dụng chức vụ tổng thống để quảng bá khách sạn và khu nghỉ dưỡng
Donald Trump đã tận dụng chức vụ tổng thống của mình để quảng bá các khách sạn, khu nghỉ dưỡng và sân golf của mình bằng cách kết hợp các nhiệm vụ chính thức với việc quảng bá thương hiệu kinh doanh. Ông thường xuyên đến thăm các cơ sở kinh doanh của mình, đưa chúng vào các sự kiện chính thức, dẫn đến thu về hàng triệu đô la doanh thu từ chi tiêu của chính phủ, các tổ chức chính trị và các lợi ích nước ngoài.
Thật vậy, Tổng thống Trump đã dành khoảng một phần ba thời gian tại nhiệm để đến thăm các bất động sản thuộc sở hữu của mình, bao gồm Mar-a-Lago, Bedminster và khách sạn của ông ở Washington D.C., giúp những địa điểm này xuất hiện trên các phương tiện truyền thông.
Ông ta đã sử dụng các bất động sản của mình cho công việc chính thức, bao gồm việc tiếp đón các nhà lãnh đạo nước ngoài như Thủ tướng Nhật Bản tại khu nghỉ dưỡng Mar-a-Lago và đề xuất khu nghỉ dưỡng Doral ở Florida của mình làm địa điểm tổ chức Hội Nghị Thượng Đỉnh G-7.
Washington Post nhận xét về đề xuất chọn nơi họp cho G-7 của Trump như sau: “Quyết định này chưa từng có tiền lệ trong lịch sử hiện đại của nước Mỹ: Tổng thống đã sử dụng chức vụ công của mình để trao một hợp đồng khổng lồ cho chính mình”.
Nhiều nhóm và chiến dịch chính trị của đảng Cộng Hòa đã tổ chức các sự kiện tại các cơ sở thuộc sở hữu của Trump, đặc biệt là khách sạn Trump International ở Washington, D.C., tạo ra doanh thu đáng kể.
Tiền thuế của người dân đã được chi tiêu tại các bất động sản của ông ta, bao gồm cả các khoản thanh toán cho Cơ Quan Mật Vụ để họ lưu trú tại các khách sạn của ông ta và thuê xe chơi golf.
3. Trump đã cấp thị thực visa H-2A VÀ H-2B cho công nhân nước ngoài làm việc tại các cơ sở kinh doanh tư nhân
Trump Organization đã sử dụng quy trình cấp thị thực H-2A và H-2B hợp pháp, liên quan đến nhiều cơ quan, để thuê hàng trăm công nhân nước ngoài cho các vị trí thời vụ tại các doanh nghiệp cá nhân của ông như Mar-a-Lago và nhiều sân golf khác nhau, bất chấp khẩu hiệu “Thuê người Mỹ” của ông. Chính quyền của ông cũng đã tăng giới hạn hàng năm đối với các loại thị thực này.
Trong khi vận động tranh cử dựa trên chủ trương hạn chế nhập cư, chính quyền Trump lại tăng giới hạn pháp định 66,000 thị thực H-2B bằng cách bổ sung thêm thị thực. Từ năm 2017 đến năm 2025, tổ chức này đã tìm cách tuyển dụng hơn 500 lao động nước ngoài cho các vị trí như đầu bếp, người giúp việc nhà và nhân viên phục vụ.
4. Trump đã hủy bỏ các quy định về môi trường ảnh hưởng đến các sân golf và bất động sản của ông ta
Chính quyền Trump đã hủy bỏ các quy định về môi trường, đặc biệt là Quy Tắc Nước Sạch (WOTUS), vào năm 2017 và hoàn thiện những thay đổi này từ năm 2019 đến năm 2020, trực tiếp mang lại lợi ích cho các bất động sản như câu lạc bộ golf Bedminster bằng cách nới lỏng các hạn chế đối với vùng đất ngập nước và suối. Những hành động này đã giảm bớt gánh nặng cho các nhà phát triển, bao gồm cả việc quản lý nước tại chỗ.
5. Trump đã kết hợp chính sách đối ngoại của Hoa Kỳ với lợi ích kinh doanh cá nhân nào trong trường hợp Saudi Arabia và Việt Nam
Chính sách đối ngoại của Trump đối với Việt Nam và Riyadh gắn bó chặt chẽ với lợi ích kinh doanh cá nhân, ưu tiên các thỏa thuận đầu tư tư nhân quy mô lớn – chẳng hạn như phát triển sân golf và hợp đồng quốc phòng – bên cạnh các mối quan hệ ngoại giao truyền thống. Chính quyền của ông đã tạo điều kiện thuận lợi cho những hoạt động này, thường được gọi là “ngoại giao kinh doanh” (business diplomacy), bằng cách kết hợp các chuyến thăm cấp nhà nước chính thức với các thỏa thuận thương mại mang lại lợi nhuận cá nhân đáng kể.
• Saudi Arabia: Trong các chuyến thăm, chính quyền Trump đã củng cố mối quan hệ đối tác chiến lược, nổi bật là các cam kết đầu tư trị giá hơn 600 tỷ đô la, bao gồm nhưng không giới hạn ở các thỏa thuận quốc phòng khổng lồ. Cách tiếp cận này đã đảm bảo các khoản đầu tư cho Hoa Kỳ đồng thời tạo ra cơ hội kinh doanh cho gia đình Trump, bao gồm cả các dự án tiềm năng trong lĩnh vực tiền điện tử, bất động sản và khách sạn.
• Việt Nam: Trong khi chính phủ Hoa Kỳ tham gia đàm phán thương mại với Việt Nam, Tổ chức Trump đã theo đuổi và Eric Trump đã đến dự lễ khởi công dự án khu dân cư và sân golf trị giá 1,5 tỷ đô la. Điều này tạo ra xung đột lợi ích trực tiếp, vì chính quyền tìm cách giải quyết sự mất cân bằng thương mại đồng thời hưởng lợi từ các dự án thương mại địa phương 5 tỷ đô la. Điều này tạo ra xung đột lợi ích trực tiếp, vì chính quyền tìm cách giải quyết sự mất cân bằng thương mại đồng thời hưởng lợi từ các dự án thương mại địa phương.
KẾT LUẬN
Ngay từ 2019, bình luận gia Dana Milbank của Washington Post đã mô tả Trump như sau:
“Trump có nhiều đặc điểm không đáng mong muốn: Ông ta nói dối, ông ta theo đuổi các thuyết âm mưu, ông ta phân biệt chủng tộc, ông ta lạm dụng quyền lực, ông ta tàn nhẫn. Điểm chung – một lý thuyết thống nhất về Trump, nếu bạn muốn – là người đàn ông hứa hẹn một chương trình nghị sự ‘Nước Mỹ trên hết’ lại đang theo đuổi chương trình nghị sự ‘Trump trên hết’. Đây là nhiệm kỳ tổng thống chỉ vì bản thân ông ta”.
Cụm từ “Nước Mỹ Trên Hết” không phải do Trump sáng chế mà bắt nguồn từ Chủ Nghĩa Dân Tộc Bản Địa vào những năm 1850. Tổng thống Woodrow Wilson sử dụng cụm từ “Nước Mỹ Trên Hết” vào năm 1915 để thúc đẩy chính sách trung lập khi bắt đầu Thế Chiến Thứ Nhất. Tổ chức Ku Klux Klan (1915–1944) đã sử dụng cụm từ này để thúc đẩy chương trình nghị sự thượng tôn người da trắng, chống người nhập cư và chống đạo Công Giáo.
Do đó, không có gì thực sự mới mẻ về khẩu hiệu “Nước Mỹ Trên Hết”, và “Nước Mỹ” ở đây không có nghĩa là toàn thể nước Mỹ, mà là những người đề xướng khẩu hiệu này và nhóm cử tri thực sự ủng hộ họ. Theo cách nói của Trump, “Nước Mỹ Trên Hết” chỉ có nghĩa là “Tôi Trên Hết” bao gồm nhóm tài phiệt và MAGA. Về mặt quốc nội, Trump đã thành công. Các chính sách đối nội của Trump được định hướng bởi những mục tiêu rõ ràng – tăng lợi nhuận cho các doanh nghiệp, hủy bỏ mọi chính sách do chính quyền Obama ban hành và xoa dịu những người ủng hộ chống nhập cư của Trump.
Theo GS Noam Chomsky thuộc Arizona University, một chính sách thành tựu mà chính quyền Trump – Ryan – McConnell tự hào nhất là đạo luật thuế — mà Joseph Stiglitz đã gọi một cách chính xác là “Đạo Luật Cứu Trợ Cho Các Nhà Tài Trợ Của Mỹ Năm 2017”. Nó đóng góp trực tiếp vào sự thịnh vượng của cử tri thực sự của họ: Giới giàu có và quyền lực doanh nghiệp. Nó mang lại lợi ích cho cử tri thực sự một cách gián tiếp bằng kỹ thuật tiêu chuẩn của Đảng Cộng Hòa (kể từ thời Reagan) là làm tăng thâm hụt ngân sách như một cái cớ để làm suy yếu các chương trình xã hội, vốn là mục tiêu tiếp theo của Đảng Cộng Hòa. Do đó, dự luật này thực sự mang lại lợi ích cho cử tri của họ nhưng gây tổn hại nghiêm trọng đến dân chúng và quốc gia nói chung.
Về mặt ngoại giao, tính đến đầu năm 2026, các nhà phê bình lập luận rằng học thuyết “Nước Mỹ Trên Hết” của Donald Trump là một chính sách thất bại, gây bất ổn toàn cầu, làm căng thẳng các liên minh quan trọng và gây thiệt hại cho nền kinh tế Mỹ thông qua các biện pháp thuế quan bảo hộ. Nó được mô tả rộng rãi như một cách tiếp cận chủ nghĩa tân cô lập, làm suy yếu ảnh hưởng của Mỹ, gây ra các biện pháp trả đũa thương mại và làm suy yếu các quy tắc quốc tế.
__________
Tham khảo:
– Thomas L. Friedman, “Trump’s Politics Are Not America First. They’re Me First”. New York Times, January 21, 2026.
– C.J. Polychroniou, “Noam Chomsky on Donald Trump and the ‘Me First’ Doctrine”. Truthout, May 24, 2018.
– Gerald F. Seib, “Trump’s ‘America First’ Message Is a Case of Rhetoric vs. Reality—So Far”. WSJ, January 22, 2018.
– Dana Milbank, “It was never about ‘America First.’ It’s always been Trump f irst”. Washington Post, October 4, 2019.
– Chuck Todd, Mark Murray, Carrie Dann, “Trump replaces ‘America First’ with ‘Me First’” NBC News, October 18, 2019.
– Jason M. Brodsky, Danny Citrinowicz, “The expert conversation: Should Trump strike Iran? What happens next if he does?” Atlantic Council, January 28, 2026.
– Holly Ellyatt, “Is ‘America First’ starting to backfire as Washington’s allies go it alone?” CNBC, January 31, 2026.