Nguyễn Ngọc Chu
14-4-2026
1. CHÚC MỪNG TUỔI TRẺ HUNGARY
Hungary có diện tích khoảng 93.000km2 với dân số khoảng 9,6 triệu người, nhưng cuộc bầu cử ngày 12/4/2026 đã làm “náo động” thế giới. Không chỉ toàn bộ Liên Âu, mà các siêu cường Hoa Kỳ, Nga, Trung Quốc đều hướng về Budapest đợi chờ kết quả.
Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump đã cử Phó tổng thống JD Vance sang Budapest để vận động tranh cử cho Viktor Orbán. Ngay tại Việt Nam cũng không ít người quan tâm đến kết quả ở Hungary, có thể hơn cả bầu cử ở quê hương.
Dư luận và truyền thông quốc tế dành sự quan tâm đặc biệt cho cuộc bầu cử ngày 12/4/2026 của Hungary, bởi lẽ kết quả bầu cử sẽ quyết định con đường tiếp theo của nước này: Gắn bó với quỹ đạo chung của văn minh châu Âu, hay tiếp tục theo đuổi đường lối đối đầu của Viktor Orbán, thân Putin và ngày càng rời xa Liên Âu.
Dưới sự dẫn dắt của Viktor Orbán, Hungary có xu hướng tập trung hóa quyền lực. Điểm đáng chú ý là sự tương đồng về cách tiếp cận quyền lực giữa Orbán với Donald Trump – đều đề cao vai trò cá nhân lãnh đạo, ưu tiên quyết định tập trung, và giảm vai trò của các thiết chế kiểm soát trung gian. Xu hướng “kiểu Orbán” cũng đang hiện diện ở một số nơi tại châu Âu. Vì vậy, cuộc bầu cử ngày 12/4/2026 không chỉ là lựa chọn của Hungary, tương lai của EU, mà còn là phép thử đối với các xu hướng tập trung quyền lực trong thế giới hiện nay.
Tuy nhiên, nhân dân Hungary đã cho thấy sự sáng suốt trong lựa chọn tương lai, với tỷ lệ cử tri đi bầu đạt mức kỷ lục 78%, trong đó có sự tham gia đông đảo của giới trẻ. Đảng Tisza do Péter Magyar (45 tuổi) lãnh đạo đã giành được 138/199 ghế, chấm dứt 16 năm cầm quyền của đảng Fidesz do Viktor Orbán (62 tuổi) lãnh đạo. Hàng chục nghìn người đã đổ ra đường ăn mừng—một cảnh tượng chưa từng có kể từ ngày 23/10/1989, khi Hungary chấm dứt chế độ cộng sản và thành lập Cộng hòa Hungary.
2. ƯỚC MUỐN GIẢN ĐƠN
Cuộc bầu cử ngày 12/4/2026 của Hungary, ngoài các điều nêu trên thu hút sự quan tâm quốc tế rộng rãi, thì còn có những điều rất ý nghĩa, đến mức hơn cả khát khao của nhiều triệu người.
Ước muốn giản đơn của nhiều triệu người trên trái đất là được cầm lá phiếu tự do bầu chọn lãnh đạo đất nước. Có hàng chục triệu người, cả cuộc đời, không đạt được ước muốn giản đơn này.
Ví như Bắc Triều Tiên, không biết bao giờ sẽ có cuộc bầu cử tương tự như ngày 12/4/2026 ở Hungary? Vì từ năm 1948 cho đến nay, sau Kim Nhật Thành (Kim Il-sung) là con trai Kim Chính Nhật (Kim Jong-il), rồi đến cháu nội Kim Chính Ân (Kim Jong-un) – cả ba đời từ ông cho đến cháu nội tiếp nối nhau lãnh đạo đất nước.
3. TÀI NĂNG KHÔNG ĐỢI XẾP HÀNG
Không ít lần chúng ta đã đề cập đến việc trọng dụng nhân tài. Nhưng biện pháp thực tế thì không có là bao, lại chưa thực chất.
Trọng dụng nhân tài, trước hết là tạo môi trường cho nhân tài thể hiện. Chỉ có cạnh tranh sòng phẳng trong môi trường khắc nghiệt mới sản sinh ra nhân tài. Nhân tài không sinh ra từ các lớp bồi dưỡng hay từ việc kinh qua các chức vụ ngắn hạn – tựa như “cưỡi ngựa xem hoa”.
Trọng dụng tài năng trẻ không phải là nâng đỡ, mà là cho cơ hội “thi đấu sòng phẳng” với các “bậc lão luyện”. Trong khoa học, thể thao, chiến tranh và cả chính trị, tuổi trẻ thể hiện một trí tuệ sáng tạo và tài năng vượt trội. Được thi đấu sòng phẳng, tuổi trẻ sẽ tự mình giành được vị trí xứng đáng.
Chính nhờ được thi đấu sòng phẳng trong môi trường bầu cử tự do mà ở châu Âu xuất hiện các nhà lãnh đạo quốc gia rất trẻ. Sebastian Kurz trở thành Thủ tướng Áo năm 31 tuổi (2017), nữ Thủ tướng Phần Lan Sanna Marin nhận chức khi mới 34 tuổi (2019), còn Gabriel Attal được bổ nhiệm làm Thủ tướng Pháp ở tuổi 34 (2024).
Trong lịch sử Việt Nam, các bậc khai quốc lừng danh đều lên ngôi ở tuổi trên dưới 40. Đinh Tiên Hoàng lên ngôi năm 968, ở tuổi 44. Lê Lợi lên ngôi năm 1428, ở tuổi 43. Quang Trung lên ngôi năm 1788, ở tuổi 35. Gia Long lên ngôi năm 1802, khi khoảng 40 tuổi.
Bao giờ thì nước ta lại có các nhà lãnh đạo quốc gia ở tuổi 40? Tài năng không đợi xếp hàng. Khi ước muốn giản đơn được thực thi, cũng là lúc xuất hiện tài năng trẻ.
Nguồn: Tiếng Dân