Phan Thế Hải
15-4-2026
Tô Chủ tịch đã có chuyến thăm Trung Quốc bốn ngày (14–17/4/2026). Sự khác biệt của lần này là ra sân bay đón đoàn Việt Nam có Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Thành ủy Bắc Kinh Doãn Lực. Thường thì Trung Quốc chỉ cử cán bộ hàm Trung ủy trong các cuộc đón tiếp tại chân cầu thang máy bay.
Chuyến thăm được đánh giá là “có ý nghĩa đặc biệt” vì nó hội tụ nhiều yếu tố hiếm khi trùng nhau trong ngoại giao Việt–Trung với 5 điểm đáng chú ý nhất:
Thứ nhất là chuyến thăm đầu tiên trên cương vị “lãnh đạo cao nhất”. Đây là chuyến thăm cấp Nhà nước đầu tiên của ông Tô Lâm kể từ khi đảm nhiệm đồng thời vị trí cao nhất của Đảng và Nhà nước. Trong ngoại giao, “chuyến đi đầu tiên” luôn mang tính định hướng chiến lược dài hạn. Ông Tô chọn Trung Quốc là điểm đến cho thấy mức độ ưu tiên rất cao.
Thứ hai là tần suất tiếp xúc cấp cao dày đặc hiếm có. Chỉ trong chưa đầy hai năm, lãnh đạo cao nhất hai nước đã thăm lẫn nhau tới ba lần, gồm chuyến của Tập sang Việt Nam 2025. Điều này cho thấy, quan hệ đang ở giai đoạn không chỉ là ấm mà là rất “nóng” về chính trị. Hai bên muốn duy trì kiểm soát chiến lược trực tiếp từ cấp cao nhất.
Thứ ba là đúng thời điểm “chuyển pha” của cả hai nước. Việt Nam bước vào giai đoạn mới sau Đại hội XIV; Trung Quốc triển khai Kế hoạch 5 năm lần thứ 15. Vì vậy chuyến thăm không chỉ mang tính nghi thức mà là: Thiết kế lại hợp tác cho chu kỳ phát triển mới; đồng bộ chiến lược giữa hai nền kinh tế lớn trong khu vực.
Thứ tư là mục tiêu nâng cấp “gắn kết chiến lược”. Hai bên dự kiến bàn sâu các lĩnh vực chuỗi cung ứng – sản xuất; hạ tầng (đặc biệt là đường sắt kết nối); công nghệ, AI, đổi mới sáng tạo; thương mại – đầu tư – du lịch. Đây là dấu hiệu chuyển từ Quan hệ chính trị – ý thức hệ sang quan hệ thực dụng, kinh tế – công nghệ sâu hơn.
Thứ năm là xử lý khác biệt và củng cố “tin cậy chính trị”. Một mục tiêu quan trọng nhưng ít nói ra ấy là tăng độ tin cậy; kiểm soát bất đồng (đặc biệt các vấn đề nhạy cảm); giữ ổn định khu vực trong bối cảnh thế giới bất định. Nói cách khác, đây không chỉ là hợp tác, mà còn là “quản trị rủi ro chiến lược” giữa hai nước láng giềng lớn.
Chuyến đi này đặc biệt vì nó hội tụ 3 tầng:
– Tầng biểu tượng, chuyến thăm đầu tiên, chọn Trung Quốc làm điểm đến!
– Tầng chiến lược, tái định hình quan hệ trong giai đoạn phát triển mới.
– Tầng thực dụng, thúc đẩy các dự án cụ thể (hạ tầng, chuỗi cung ứng, công nghệ).
Đây không phải chuyến thăm “ngoại giao thông thường”, mà là chuyến đi để “reset và nâng cấp” quan hệ Việt–Trung trong một chu kỳ mới.
Trong mấy chục năm qua, Trung Quốc là đối tác thương mại lớn nhất của Việt Nam, là nguồn cung nguyên liệu, máy móc, linh kiện số 1. Nói nôm na là “bạn hàng lớn”. Ai đó khi rời bàn phím, vật lộn mưu sinh sẽ hiểu vai trò của “bạn hàng” nó quan trọng thế nào. Chỉ có những ai ăn bám mới có thể chửi Trung Quốc cho sướng miệng mà quên mất rằng, sự sống còn của nền kinh tế trước hết phải có thị trường.
Việt Nam có thể mua nhiều thứ từ Nhật và EU nhưng thường thì giá đắt cấp rưỡi. Khi gắn kết sâu hơn, doanh nghiệp Việt tiếp cận đầu vào rẻ hơn, ổn định hơn.
Trung Quốc đông dân, là thị trường xuất khẩu lớn, liền kề với Việt Nam. Các mặt hàng nông sản, thực phẩm, hàng tiêu dùng Việt Nam mang sang đó bán khá thuận lợi, dễ mở rộng quy mô. Đây là lợi ích ngắn hạn nhưng cực kỳ thiết thực. Trung Quốc đóng cửa, bà con nông dân, các DN làm nông sản đói, lao đao.
Trong bối cảnh cạnh tranh Mỹ–Trung, nhiều doanh nghiệp Trung Quốc dịch chuyển sản xuất ra ngoài, Việt Nam có thể thu hút FDI “vệ tinh” từ Trung Quốc, trở thành mắt xích trong chuỗi cung ứng khu vực. Nếu làm tốt, Việt Nam có thể giống như “công xưởng mở rộng” của Trung Quốc, nhưng theo cách có chọn lọc.
Cùng với đó các dự án đường sắt liên vận, Logistics biên giới, kết nối số nếu triển khai hiệu quả sẽ giảm mạnh chi phí logistics, tăng sức cạnh tranh hàng hóa Việt, đây là lợi ích dài hạn mang tính cấu trúc…