Dữ liệu do Bộ Tài chính Mỹ công bố ngày 19/8 cho thấy, tính đến ngày 18/8, tổng nợ công của Mỹ lần đầu vượt 40 nghìn tỷ USD. Trong bối cảnh lợi suất trái phiếu Chính phủ Mỹ kỳ hạn dài tăng lên mức cao nhất gần 20 năm, Bộ Tài chính thông báo tăng quy mô mua lại trái phiếu kỳ hạn dài nhằm giảm sức ép trên thị trường. Nhà Trắng cũng nhấn mạnh chính quyền đang cắt giảm lãng phí và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.
Tính đến thứ Ba (18/8/2026), tổng nợ công của Mỹ đạt 40,047 nghìn tỷ USD. Trong đó, 32,266 nghìn tỷ USD là trái phiếu Mỹ do công chúng nắm giữ, còn 7,782 nghìn tỷ USD là khoản nợ nội bộ giữa các cơ quan chính phủ.
Mức nợ này đạt được chỉ khoảng năm tháng sau khi nợ Mỹ vượt 39 nghìn tỷ USD vào tháng 3. Tháng 10/2025, nợ công Mỹ mới vừa chạm mốc 38 nghìn tỷ USD.
Tốc độ gia tăng nợ gần đây nhanh hơn dự báo trước đó. Văn phòng Ngân sách Quốc hội Mỹ (CBO) hồi tháng 2 dự báo nợ Mỹ vào cuối tài khóa này ở mức khoảng 39,4 nghìn tỷ USD; tuy nhiên, đến thứ Hai tuần này, con số đã tăng lên 39,9 nghìn tỷ USD.
Theo báo cáo, một nguyên nhân khiến nợ tăng nhanh là nguồn thu liên bang giảm sau khi chính sách “huế quan đối ứng” của chính quyền Trump bị tòa án phán quyết vô hiệu. Bộ Tài chính gần đây cũng tăng quy mô vay để bổ sung dự trữ tiền mặt.
Lợi suất trái phiếu dài hạn tăng mạnh
Trong lúc quy mô nợ công tăng, thị trường trái phiếu Chính phủ Mỹ kỳ hạn dài cũng chịu áp lực bán tháo.
Ngày 18/8, lợi suất trái phiếu Chính phủ Mỹ kỳ hạn 30 năm tăng lên mức cao nhất gần 20 năm. Vài ngày trước đó, trong một đợt đấu giá trái phiếu kỳ hạn 30 năm trị giá 25 tỷ USD, lợi suất cũng đạt mức cao nhất kể từ năm 2021.
Lợi suất và giá trái phiếu thường biến động ngược chiều. Khi lợi suất trái phiếu dài hạn tăng, lãi suất vay mua nhà, vay mua ô tô và vay thương mại.
Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent ngày 19/8 thông báo tăng gấp đôi quy mô mua lại một số trái phiếu chính phủ kỳ hạn từ 10 đến 30 năm, với quy mô mỗi đợt ít nhất 4 tỷ USD, nhằm giảm áp lực trên thị trường trái phiếu dài hạn.
Khi được hỏi tại Nhà Trắng liệu người Mỹ có nên lo ngại trước biến động của thị trường trái phiếu hay không, Tổng thống Trump nói: “Tôi hoàn toàn không nghĩ vậy. Tôi cho rằng chúng ta là một quốc gia rất mạnh và đang vượt qua những mức lãi suất vô lý này — chúng thực sự quá vô lý. Khi đất nước chúng ta mạnh, lãi suất đáng lẽ phải giảm”.
Nợ tăng gấp đôi trong chưa đầy 10 năm
Nợ công Mỹ đã tăng nhanh trong những năm gần đây. Khi ông Trump lần đầu nhậm chức vào tháng 1/2017, nợ Mỹ ở mức khoảng 19,95 nghìn tỷ USD; hiện nay con số đã tăng hơn gấp đôi.
Khoảng một phần ba số nợ tăng thêm phát sinh trong đại dịch COVID-19. Chính quyền Trump trong nhiệm kỳ đầu và chính quyền Biden đều vay nợ quy mô lớn để ổn định nền kinh tế chịu tác động của đại dịch và hỗ trợ phục hồi. Phần tăng còn lại liên quan đến chính sách tài khóa của các chính quyền qua nhiều nhiệm kỳ, cũng như tình trạng mất cân đối kéo dài giữa thu ngân sách và chi tiêu.
Trong nhiệm kỳ đầu của ông Trump, nợ công Mỹ tăng 7,8 nghìn tỷ USD; hơn một nửa khoản tăng này phát sinh trong chín tháng cuối nhiệm kỳ, khi chính phủ ứng phó với đại dịch. Kể từ khi ông Trump bắt đầu nhiệm kỳ thứ hai vào tháng 1/2025, nợ tăng thêm 3,8 nghìn tỷ USD. Tổng mức tăng trong hai nhiệm kỳ hiện lên tới 11,6 nghìn tỷ USD.
Trong bốn năm cầm quyền, chính quyền Biden khiến nợ công tăng 8,4 nghìn tỷ USD. Ngoài chi tiêu phục hồi sau đại dịch, khoản tăng còn bao gồm đầu tư cơ sở hạ tầng, trợ cấp năng lượng sạch và các chương trình chính sách khác.
Chi phí an sinh và lãi nợ tăng
Chính phủ liên bang Mỹ hiện chịu áp lực từ chi phí ngày càng tăng của các chương trình An sinh Xã hội, Medicare và những khoản chi bắt buộc khác, cùng với chi phí trả lãi nợ.
Mỗi năm, Chính phủ Mỹ chi khoảng 7 nghìn tỷ USD; khoảng 60% được dành cho các chương trình bắt buộc như An sinh Xã hội, Medicare, Medicaid và chăm sóc cựu quân nhân.
Khoảng 1,1 nghìn tỷ USD khác được dùng để trả lãi nợ liên bang. Trong 10 tháng đầu tài khóa 2026, chi phí trả lãi của Chính phủ Mỹ đã vượt chi phí Medicare, trở thành khoản chi ngân sách liên bang lớn thứ hai, chỉ sau An sinh Xã hội.
Người phát ngôn Nhà Trắng Kush Desai cho biết chính quyền Trump “cam kết mạnh mẽ cắt giảm lãng phí, gian lận và lạm dụng trong chi tiêu liên bang, đồng thời thúc đẩy tăng trưởng kinh tế để đưa tỷ lệ nợ trên GDP của Mỹ đi theo hướng bền vững hơn.”
Trần nợ có thể bị chạm sớm hơn
Khi tốc độ vay nợ tăng, thời điểm Mỹ chạm trần nợ lần tiếp theo cũng có thể đến sớm hơn.
Năm ngoái, Quốc hội Mỹ nâng trần nợ theo luật lên 41,1 nghìn tỷ USD. Trung tâm Chính sách Lưỡng đảng, một tổ chức nghiên cứu không thuộc đảng phái nào, ước tính sơ bộ Mỹ có thể chạm trần nợ này trong khoảng từ cuối mùa đông đến giữa mùa hè năm 2027. Dựa trên dữ liệu vay nợ gần đây, thời điểm này có xu hướng rơi vào đầu khoảng dự báo.
Tuy nhiên, việc chạm trần nợ không đồng nghĩa Mỹ sẽ lập tức vỡ nợ.
Sau khi đạt giới hạn vay, Bộ Tài chính vẫn có thể sử dụng tiền mặt dự trữ và áp dụng các “biện pháp đặc biệt” — những biện pháp kế toán tạm thời — để thanh toán các hóa đơn của chính phủ. Các biện pháp này thường giúp kéo dài thêm khoảng sáu đến chín tháng.
Chỉ khi những nguồn lực đó cạn kiệt, Mỹ mới bước vào cái gọi là “Ngày X” (X-date), thời điểm Bộ Tài chính có thể không còn đủ tiền mặt để thực hiện các nghĩa vụ thanh toán.
Các tổ chức giám sát tài khóa nhìn chung cho rằng Mỹ về lâu dài vẫn phải xử lý tình trạng mất cân đối giữa nguồn thu, chi tiêu và chi phí trả lãi nợ. Dữ liệu của Quỹ Peter G. Peterson cho thấy hiện chi phí lãi nợ liên bang tương đương khoảng 19% nguồn thu của chính phủ và có thể tăng lên 26% vào năm 2036.
Theo Trần Đình / Epoch Times