Ngô Ngọc Trai
8-3-2026
Xem báo thì được biết, mới hai hôm trước, ngày 6 tháng 3, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Hải Ninh đã có buổi làm việc với Tỉnh ủy Tây Ninh về công tác tư pháp và thi hành án dân sự.
Trong bối cảnh dư luận đang dành sự quan tâm cho vụ án của Hồ Duy Hải, trước đây thuộc tỉnh Long An, bây giờ thuộc tỉnh Tây Ninh, liên hệ hai sự việc với nhau mình chợt nghĩ không biết Bộ trưởng Nguyễn Hải Ninh có đem theo ý kiến chỉ đạo nào của Trung ương vào Tây Ninh không, liệu trong thời gian tới Hồ Duy Hải có được trả tự do?
Vừa rồi trong kỳ Đại hội Đảng diễn ra năm ngoái mình thấy rất mừng khi một số cấp lãnh đạo là những người có quan điểm thuận lợi cho Hồ Duy Hải trước đây đều được Trung ương tín nhiệm giữ lại đảm nhiệm các vị trí công tác, đó là các anh Lê Minh Trí, anh Nguyễn Văn Quảng, chị Lê Thị Nga, điều đó sẽ đem lại nhiều hy vọng cho Hải.
Thực nghiệm điều tra
Trở lại với nội dung vụ án Hồ Duy Hải, mới đây khi suy nghĩ về vụ án, mình chợt nghĩ đến một tình tiết, đó là khoảng thời gian một cô gái đi ra ngoài mua trái cây là bao lâu, có đủ thời gian hợp lý để Hải thực hiện hành vi sát hại cô gái còn lại ở trong bưu điện như bị quy buộc?
Tài liệu vụ án mô tả diễn biến hành vi của Hải như sau: Ban đầu Hải và hai cô gái ngồi nói chuyện ở bàn tiếp khách của Bưu điện, sau đó Hải đưa tiền cho cô Vân đi ra ngoài mua trái cây. Sau khi cô Vân đi ra ngoài thì Hải kéo tay cô Hồng vào khu vực giường nằm, Hải đẩy cô Hồng nằm lên giường, giữ tay và muốn thực hiện hành vi tình dục.
Cô Hồng phản ứng đạp chân vào bụng Hải đẩy ra và bật dậy chạy vào khu vực bếp, Hải đuổi theo nắm tóc đánh đập, dùng thớt gỗ đánh khiến cô Hồng bất tỉnh nằm dưới đất, rồi Hải dùng dao cắt cổ. Khi cô Vân mua trái cây về thì Hải tiếp tục ra tay. (Mọi người có thể tự tìm hiểu thêm qua Quyết định giám đốc thẩm có thể tìm thấy trên mạng).
Như mình được biết thì sạp bán trái cây ở phía ngoài bưu điện cách khoảng có lẽ chỉ một vài trăm mét, nếu tính thời gian đi bộ và chọn lựa hoa quả và trả tiền, liệu sẽ hết bao nhiêu thời gian? Thời gian đó có phù hợp với diễn biến hành vi gây án trong bưu điện? Đáng tiếc nội dung này đã không được thực nghiệm làm rõ trong quá trình điều tra vụ án trước đây, dù cơ quan điều tra cũng đã thực hiện một số hoạt động thực nghiệm khác.
Nên biết rằng việc thực nghiệm điều tra không chỉ cho thấy một hoạt động có thể được thực hiện với khả năng của con người, mà quá trình thực nghiệm sẽ còn bộc lộ ra cho thấy sự hợp lý hay bất hợp lý của diễn biến sự vật, sự việc.
Thiết nghĩ, nếu ngay từ đầu Hải đã có ý định sát hại cô Hồng thì khi cô Vân đi Hải sẽ ra tay, như thế thì thời gian có lẽ còn kịp cho việc gây án. Ngược lại, nếu không có ý định sát hại từ đầu, chỉ vì muốn được gần gũi quan hệ tình dục, khi bị từ chối mới thực hiện hành vi, thì chuỗi diễn biến sự việc và chuyển hóa nhận thức như thế liệu có phù hợp với khoảng thời gian ngắn?
Liệu một người như Hải có nghĩ rằng sẽ có thể quan hệ tình dục với cô Hồng chỉ trong quãng thời gian cô Vân đi mua trái cây trở về?
Liệu Hải có thể sát hại cô gái khi cửa bưu điện vẫn mở, đèn vẫn sáng, có thể khách vào bất kỳ lúc nào? Cô gái nạn nhân đã không thể vùng vẫy bỏ chạy khi bưu điện có cả hai cửa trước và cửa sau?
Về lý thuyết, hoạt động tư pháp đặt dựa trên căn bản là nhận thức duy lý nơi con người. Trong tiếng Việt thuật ngữ Tư pháp và Công lý khi dịch sang tiếng Anh đều là Justice. Công lý và Tư pháp theo đó là những thuật ngữ đồng nghĩa, đều dựa trên nhận thức duy lý.
Trong sự thực hành, để chứng minh một người phạm tội phải khỏa lấp làm rõ được hết những điểm bất hợp lý trong vụ án, có như thế mới tạo thành niềm tin nội tâm trong xét đoán đưa tới kết quả cuối cùng là niềm tin công lý. Ở nhiều nước họ coi trọng nguyên tắc pháp lý về sự nghi ngờ hợp lý, khi còn tồn tại một điểm nghi ngờ hợp lý họ sẽ không kết luận có tội.
Trong vụ án của Hải, nội dung mô tả hành vi gây án không cho thấy được sự chuyển hóa tâm lý nhận thức từ yêu thương sang sát hại là như thế nào? Một sự chuyển hóa tâm lý nhận thức như thế sẽ cần phải có lý do và thời gian.
Qua nhiều vụ án thì thấy thông thường hành vi sát hại người yêu là do ghen tuông, nhưng trong vụ án này không thấy nêu ra lý do Hải đã ghen tuông.
Lý do như được mô tả trong vụ án chỉ là do bị từ chối quan hệ tình dục, nhưng liệu điều đó có hợp lý đưa tới sự chuyển hóa tâm lý dẫn đến hành vi sát hại? Một hành vi đòi hỏi quan hệ ái ân của hai người có tình cảm với nhau, khi bị từ chối liệu có ngay lập tức dẫn đến thay đổi cảm xúc cực độ giết người?
Đây là điểm vô lý về động cơ gây án không được làm rõ sẽ dẫn đến oan sai (động cơ gây án là một trong các căn cứ buộc tội, khi không được làm rõ sẽ là cơ sở để áp dụng Điều 13 về nguyên tắc suy đoán vô tội).
Trong vụ án oan của ông Nguyễn Thanh Chấn ở Bắc Giang trước đây mà mọi người cũng đã biết, ông Chấn bị kết tội giết một người phụ nữ với diễn biến hành vi như sau: Vào một buổi chiều tối của năm 2003, khi đi ngang nhà một phụ nữ, thấy nạn nhân ở nhà một mình nên ông Chấn ghé vào có hành vi sàm sỡ và muốn quan hệ tình dục, khi bị từ chối thì nghĩ rằng sẽ bị xấu hổ nếu bị nạn nhân nói ra cho người khác biết nên đã ra tay sát hại. Ông Chấn đã bị kết án chung thân, sau khi đi tù thụ án 10 năm, đến năm 2013 ông Chấn đã được minh oan và được trả tự do.
Nguồn: Tiếng Dân