Tác giả: Tibor Görföl
Phạm Hồng Lam dịch
14-4-2026
Năng lực kinh tế yếu kém, chính sách đối ngoại mâu thuẫn và những sai lầm đạo đức của giới tinh hoa đã khiến cho giới này bị cử tri loại khỏi chính trường Hungary. Giáo hội Công giáo xứ này giờ đây phải làm sao thoát ra khỏi sự thụ động và lệ thuộc vốn có.
Đầu năm 2024, một luật sư, cho đến nay vẫn giấu tên, đã phát hiện ra một thông báo chính thức được giấu kín, trong đó nêu rõ tổng thống Cộng hòa Hungary đã ân xá cho một người bị kết tội liên quan đến ấu dâm. Một nhà báo tình cờ đọc được tuyên bố ngắn gọn của luật sư này, và vài ngày sau, cả Tổng thống Hungary lẫn Bộ trưởng Tư pháp đều từ chức.
Vụ bê bối này đánh dấu vết nứt nghiêm trọng đầu tiên trong nền tảng tư tưởng của chính phủ Hungary, một chính phủ vốn luôn tuyên bố đề cao việc bảo vệ trẻ em, gia đình và Kitô giáo.
Ngay sau đó, người chồng cũ của bà Bộ trưởng Tư Pháp, Péter Magyar, đã thành lập một đảng chính trị và nhanh chóng nhận được sự ủng hộ mạnh mẽ. Ngày 12 tháng 4 năm 2026, đảng này đã giành chiến thắng áp đảo trong cuộc bầu cử quốc hội Hungary.
Những hành động của Orbán: Chống lại các trường đại học, bóp nghẹt báo chí độc lập, chống người nhập cư và cam kết bảo vệ các giá trị được cho là của Kitô giáo đã trở thành hình mẫu cho các biện pháp của chính phủ Mỹ.
Cuộc bầu cử vừa qua không chỉ đơn thuần là vấn đề của Hungary. Tầm quan trọng của nó cũng không chỉ giới hạn ở châu Âu. Tại Mỹ, phong trào MAGA coi thủ tướng Hungary Viktor Orbán là hình mẫu lý tưởng. Những hành động trên đây của ông đã là khuôn mẫu cho các chính sách của chính phủ Mỹ. Và khuôn mẫu kia đã thất bại vào cuối tuần vừa rồi. Và thất bại này là bài học quan trọng cho cả chính trị lẫn Kitô giáo.
Những mâu thuẫn nội tại
Trong hai năm qua, các cuộc tranh luận công khai ở Hungary chủ yếu xoay quanh ba chủ đề chính: Đánh giá các sự kiện lịch sử thế giới, đặc biệt là cuộc chiến tranh do Nga tiến hành chống lại Ukraine; các vấn đề kinh tế, đặc biệt là các vấn đề về đời sống hàng ngày của người dân và hệ thống cung ứng xã hội của quốc gia; và các hiện tượng đạo đức cơ bản của đời sống cá nhân và xã hội.
Có vẻ như chính phủ vừa bị lật đổ ở Hungary đã tự mâu thuẫn với chính mình trong cả ba lĩnh vực này.
Gần gũi với Trung Quốc và Nga
Thứ nhất, trong khi Hungary tự xưng là người bảo vệ hòa bình, nước này lại duy trì quan hệ thân thiết và hữu nghị với Nga, coi việc Nga đánh Ukraine là điều hợp lý và chính đáng về mặt quân sự.
Ukraine bị mô tả như một thế lực thù địch; và thật phi lý, chính phủ Orbán đã gán cho bất cứ ai không đồng ý với quan điểm của mình là gián điệp của Ukraine. Tác dụng của hành vi trẻ con này, sau một thời gian, hầu như đã không còn hữu hiệu.
Đồng thời, Hungary tìm kiếm sự hợp tác chặt chẽ với Trung Quốc, thậm chí còn có những tuyên bố rằng, chính phủ Hungary đồng ý với chính sách của Trung Quốc trên mọi phương diện. Tuy nhiên, hoạt động gây hại môi trường của các nhà máy Trung Quốc đặt ở Hungary đã gây ra sự phẫn nộ lớn nơi dân chúng.
Các vấn đề kinh tế và xã hội
Về đời sống thường nhật, có một năm tỉ lệ lạm phát ở Hungary đạt 18%. Năm 2025, giá bất động sản tăng gần 25%. Cùng năm đó, lịch sử Hungary ghi đạt tỉ lệ sinh thấp nhất.
Tình trạng các bệnh viện vô cùng tồi tệ; cả giáo viên lẫn phụ huynh đều không hài lòng với hệ thống giáo dục, ví dụ, vì tất cả mọi người đều phải học theo sách giáo khoa do nhà nước quy định và không được phép tự do lựa chọn.
Vợ tôi là bác sĩ: Ở quận của bà, có một cậu bé sáu tuổi bị bệnh nặng và phải chờ hai năm mới được khám lần đầu tại bệnh viện – chứ chưa nói đến việc bắt đầu điều trị!
Thất bại về đạo đức
Hết vụ bê bối này đến vụ bê bối khác trong nước đã làm hoen ố các vấn đề đạo đức trong những năm gần đây. Trong bốn năm qua, Hungary liên tục bị xếp hạng là quốc gia tham nhũng nhất trong EU. Bạn bè và người thân của Thủ Tướng đã tích lũy khối tài sản khổng lồ đến mức không thể chấp nhận được đối với hầu hết mọi người.
Vị chính trị gia được giao nhiệm vụ sửa đổi hiến pháp và người đặc biệt chú trọng bảo vệ gia đình truyền thống đã bỏ trốn khỏi một cuộc thác loạn đồng tính bằng cách chui xuống cống với ma túy trong ba lô.
Giám đốc một trung tâm giáo huấn do nhà nước điều hành đã ép buộc các cô gái sống trong đó hành nghề mại dâm trong hơn mười năm; ông nhận được nhiều giải thưởng của nhà nước và thường xuyên thuyết trình tại các hội nghị bảo vệ trẻ em. Khi vụ việc bị đổ bể, một người ủng hộ ý thức hệ của nhà nước tuyên bố rằng, đây chẳng phải là chuyện nghiêm trọng, vì dù sao các cô gái kia cũng đã kiếm được một ít tiền thông qua việc họ làm.
Thật không may, Hungary đã chứng kiến nhiều vụ bê bối như vậy trong những năm gần đây.
Giáo hội im lặng
Trong khi đó, các giáo hội phần lớn đều im lặng, đặc biệt là giáo hội Tin lành cải cách, nơi quy tụ phần lớn các thành viên chính phủ, cũng như giáo hội Công giáo. Giáo hội tin lành Luther là một ngoại lệ, họ vốn có lập trường phê phán với thái độ thận trọng và lịch sự.
“Các nguồn tài trợ và các luận điệu bảo vệ Kitô giáo của chính phủ khiến cho bản sắc chính trị và Công giáo quyện lẫn và hoà tan vào nhau: Những người ủng hộ chính sách của chính quyền được coi là những người Công giáo tốt; tất cả những người khác bị nhìn với ánh mắt nghi ngờ hoặc như kẻ thù”.
Dưới ảnh hưởng các nguồn tài trợ và các luận điệu bảo vệ Kitô giáo của chính phủ, bản sắc chính trị và bản sắc Công giáo thường hòa quyện hoàn toàn vào trong nhau nơi cộng đồng Công giáo Hungary: Những người ủng hộ chính sách của chính quyền được coi là những người Công giáo tốt; tất cả những người khác bị nhìn với ánh mắt nghi ngờ hoặc như kẻ thù.
Ngay cả trong những ngày gần đây, Viktor Orbán vẫn được mô tả như một sứ giả của Thiên Chúa, và các bài giảng trong nhà thờ thậm chí còn gọi các đối thủ chính trị của ông là kẻ thù của Chúa Giêsu Kitô.
Những người không sống ở Hungary khó tưởng tượng ra nổi về sự vô lý đó. Chẳng hạn như một thiếu niên 17 tuổi đang theo học tại một trường Công giáo lại bị phạt bằng cách cấm không được giúp lễ trong nhiều tuần, chỉ vì cậu chụp ảnh với một chính trị gia đối lập. Chuyện không thể nào hiểu nổi.
Sự phản kháng của người Kitô giáo
Trong hai năm qua, chính phủ chỉ nhận được đa số phiếu ủng hộ từ những người trên 65 tuổi và những người không có bằng tốt nghiệp trung học. Đồng thời, sự bất mãn trong giới giáo viên, học giả và nghệ sĩ Kitô giáo ngày càng gia tăng, và một phong trào phản kháng của Kitô hữu đã nổi lên chống lại hệ ý thức của chính quyền.
Cho đến nay, chưa ai biết làm thế nào để sự phản kháng này trở nên tích cực và mang tính xây dựng, vì thực tế hầu như không có diễn đàn công khai nào của người Công giáo, nhưng tôi rất lạc quan.
“Giáo hội Công giáo phải học cách trở thành một chủ thể tác động trong xã hội và cách làm thế nào để bảo vệ các nguyên tắc đạo đức mà không bị ràng buộc bởi hệ tư tưởng của chính quyền”.
Trong bối cảnh chính trị mới, giáo hội Công giáo phải học cách trở thành một chủ thể tác động trong xã hội và cách làm thế nào để bảo vệ các nguyên tắc đạo đức mà không bị ràng buộc bởi hệ tư tưởng của chính quyền.
Tiếc thay, từ thập niên 1960, giáo hội Công giáo Hungary đã không ngần ngại can tâm thỏa hiệp với các chế độ cầm quyền, và dường như sau 50 năm, giáo hội này vẫn chưa có khả năng lấy lại được sự độc lập và uy quyền đạo đức của mình. Ngày 12 tháng 4 năm 2026 vừa qua, họ được trao thêm một cơ hội để làm điều đó.
Có lẽ sẽ không có thay đổi đáng kể nào đối với các giáo hội Kitô giáo từ chính quyền sắp tới. Thủ tướng tương lai, Péter Magyar, là con đỡ đầu của cựu tổng thống bảo thủ Kitô giáo Ferenc Mádl. Các biểu tượng truyền thống đóng vai trò quan trọng trong chiến dịch tranh cử. Quả thực, Magyar ngày càng đề cập tới các chủ đề Kitô giáo và thường xuyên cầu xin Chúa ban phước lành cho đất nước. Một phần đáng kể cử tri của phe đối lập là những người bảo thủ, và việc chỉ trích các giáo hội có thể sẽ là hành động tự sát chính trị ở Hungary.
Cuộc bầu cử cho thấy rõ: Sự yếu kém về kinh tế, mà hậu quả là nghèo đói và lạc hậu, một hệ thống giáo dục hà khắc, và một cách diễn giải Kitô giáo đầy mâu thuẫn về mặt đạo đức, về lâu về dài sẽ không hấp dẫn người dân. Tôi chắc chắn rằng, điều này sẽ mang lại nhiều hệ quả sâu rộng, từ Mỹ đến Đức và từ Ý đến Ba Lan.
_______
Tác giả: Tibor Görföl, sinh năm 1976, dạy triết học tôn giáo tại Đại Học Pécs và thần học tín điều tại Viện Thần Học Thánh Athanasius (Nyíregyháza). Ông là tổng biên tập của tạp chí Công giáo “Vigilia”, cộng tác viên cho ấn bản tiếng Hungary của COMMUNIO, và dịch các tác phẩm của Hans Urs von Balthasar, Joseph Ratzinger và Wolfhart Pannenberg sang tiếng Hungary. Görföl có vợ và bốn con.