Tàu lặn không người lái Dive-LD có thể đang làm nhiệm vụ hỗ trợ rà phá thủy lôi hoặc trinh sát eo biển Hormuz trước khi rơi vào tay Iran.
Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) ngày 8/9 tuyên bố đã chặn bắt, tịch thu được tàu lặn không người lái Dive-LD trong trạng thái gần như nguyên vẹn sau chiến dịch tác chiến và tình báo phức tạp. IRGC mô tả đây là “một trong những tàu lặn không người lái thông minh và hiện đại nhất” mà Mỹ triển khai ở eo biển Hormuz.
Đại tá Tim Hawkins, phát ngôn viên Bộ tư lệnh Trung Tâm (CENTCOM), cơ quan đặc trách hoạt động của quân đội Mỹ ở Trung Đông, xác nhận một tàu lặn không người lái do lực lượng Mỹ vận hành đã gặp trục trặc khi đang khảo sát các vùng biển trong khu vực để hỗ trợ hoạt động tác chiến.
Ông khẳng định tàu lặn là “thiết bị đời cũ, không thu thập dữ liệu nhạy cảm, không mang theo hệ thống định vị thủy âm và radar bí mật”. Tuy nhiên, phát ngôn viên CENTCOM không xác nhận tàu lặn gặp trục trặc có phải phương tiện bị Iran tịch thu hay không.
Anduril, hãng chế tạo Dive-LD, ban đầu từ chối bình luận về thông tin và đề nghị chuyển câu hỏi cho CENTCOM. Công ty sau đó xác nhận một chiếc Dive-LD đã mất tích khi đang hoạt động tại Trung Đông.
“Dive-LD là hệ thống tự hành có thể tiêu hao, đồng nghĩa phương tiện được thiết kế để hoạt động trong môi trường nguy hiểm và các tổn thất đều nằm trong dự tính. Dive-LD giúp quân nhân tránh xa những khu vực rủi ro nhất khi tác chiến trong lòng biển”, phát ngôn viên Anduril cho hay.
Người này nhấn mạnh Dive-LD đã mang lại giá trị to lớn với “hàng nghìn giờ hoạt động trong các chiến dịch kéo dài nhiều tháng” tại Trung Đông.
Dive-LD được phân loại là tàu lặn không người lái (UUV) cỡ lớn, có chiều dài 5,8 m, đường kính 1,2 m và khối lượng gần 3 tấn.
Phương tiện được chế tạo để thực hiện nhiệm vụ dài ngày ở vùng biển sâu, có khả năng vận hành tự động trong 10 ngày liên tục và lặn xuống độ sâu tối đa 6.000 m. Một điểm nổi bật của Dive-LD là vỏ bên ngoài được chế tạo bằng công nghệ in 3D, cho phép tùy chỉnh nhanh chóng với chi phí thấp.
Dive-LD ban đầu phát triển bởi Dive Technologies, thành lập năm 2018 và được Anduril mua lại năm 2022. Vào tháng 4/2025, Anduril bàn giao chiếc Dive-LD đầu tiên cho Đơn vị Vận hành Tàu lặn không người lái số 1 (UUVGRU-1) của hải quân Mỹ. Chưa rõ hiện có bao nhiêu phương tiện loại này trong biên chế quân đội Mỹ.
Thiết kế dạng mô-đun cho phép bên vận hành nhanh chóng cấu hình Dive-LD cho nhiều nhiệm vụ khác nhau. Theo Anduril, Dive-LD có thể thu thập thông tin về môi trường tác chiến (IPOE), hoạt động tình báo, giám sát và trinh sát (ISR), chống thủy lôi, tác chiến chống ngầm, lập bản đồ đáy biển với độ phân giải cao.
Các quan chức Mỹ từng tiết lộ CENTCOM đã sử dụng UUV để rà phá thủy lôi ở eo biển Hormuz và khu vực lân cận. Loại phương tiện này có thể phát hiện và định vị thủy lôi bằng hệ thống thủy âm, camera cùng những cảm biến khác, giúp lực lượng vận hành giữ khoảng cách an toàn trước các mối đe dọa tiềm tàng.
Với khả năng hoạt động liên tục trong 10 ngày, Dive-LD có thể triển khai từ tàu căn cứ nổi viễn chinh ở ngoài eo biển Hormuz, cũng như các cảng của đồng minh, đối tác của Mỹ tại Trung Đông.
Ngoài rà phá thủy lôi, Dive-LD có thể khảo sát và vẽ bản đồ đáy biển với độ chính xác cao. Dữ liệu này đóng vai trò then chốt trong nỗ lực xác định khu vực có độ sâu đủ để tàu hàng cỡ lớn đi qua an toàn, giữa lúc Mỹ hỗ trợ tàu thương mại ra vào vùng Vịnh thông qua tuyến hàng hải gần bờ biển Oman.
Trong khi đó, nhiệm vụ IPOE, ISR trên mặt nước và dưới lòng biển cũng trực tiếp phục vụ hoạt động tác chiến của quân đội Mỹ tại Trung Đông, trong đó có những vụ tấn công tàu dầu và giám sát cảng biển nằm trong vùng phong tỏa do Washington áp đặt.
“Triển khai thiết bị như Dive-LD trong chiến dịch Trung Đông mang lại cho Mỹ cơ hội quý giá để kiểm chứng năng lực mới của UUV, cũng như xây dựng chiến thuật và quy trình vận hành. Những yếu tố này có thể đóng vai trò quyết định trong các xung đột cường độ cao với đối thủ ngang hàng trong tương lai”, Joseph Trevithick, biên tập viên chuyên trang quân sự War Zone,nhận định.
Ngoài ra, Dive-LD còn là nền tảng để Anduril phát triển UUV cỡ lớn với năng lực vượt trội có tên Ghost Shark. Đây là phiên bản quân sự hóa của Dive-XL, dòng sản phẩm kế tiếp Dive-LD.
“Iran thu được một chiếc Dive-LD nguyên vẹn là sự kiện đáng chú ý, dù thiết kế của phương tiện không phải mới và nó được cho là không mang theo thiết bị nhạy cảm nào”, Trevithick nói.
Dù được thiết kế theo hướng có thể chấp nhận tổn thất khi hoạt động, Dive-LD vẫn là hệ thống hiện đại, tiên tiến mà quân đội Mỹ đang vận hành. Thông tin chi tiết về năng lực và những hạn chế của Dive-LD chắc chắn sẽ thu hút sự quan tâm của các chuyên gia Iran lẫn nhiều bên khác.
“Chưa rõ quân đội Mỹ đã cố gắng tìm kiếm chiếc Dive-LD thế nào. Tuy nhiên, phương tiện này không bị phá hủy trước hoặc trong quá trình Iran trục vớt cho thấy lực lượng Mỹ đã hoàn toàn mất dấu nó”, Trevithick lưu ý.
Nguyễn Tiến (Theo War Zone, AP, Tasnim)