Khi AI phát triển ngày một nhanh, các cố vấn của ông Trump chia rẽ về việc siết quản lý, trong lúc giới công nghệ tích cực vận động duy trì cách tiếp cận nới lỏng.
Nhiều quan chức cấp cao của Nhà Trắng, gồm Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent và Chánh văn phòng Nhà Trắng Susie Wiles, tỏ ra bất bình sau khi cố vấn AI David Sacks thuyết phục Tổng thống Trump hủy sắc lệnh hành pháp dự kiến ban hành hồi tháng 5. Văn bản này vốn được thiết kế để mở rộng quyền giám sát của chính phủ đối với các mô hình AI.
Sau những nỗ lực vận động từ bà Wiles và ông Bessent, Tổng thống Trump sau đó đã ký một phiên bản thu gọn của sắc lệnh.
Trong những tháng sau đó, bà Wiles, ông Bessent cùng nhiều quan chức khác gần như ngày nào cũng họp để bàn về rủi ro của ngành AI và các biện pháp quản lý, đồng thời thuyết phục ông Trump can dự sâu hơn.
Trái lại, ông Sacks, Tổng giám đốc Meta Mark Zuckerberg và CEO Nvidia Jensen Huang nằm trong số những người liên tục thúc giục Tổng thống duy trì tiếp cận nới lỏng quy định với AI, một hướng đi dường như đang chiếm ưu thế.
Ông Sacks được xem là tâm điểm bất đồng đối với một số quan chức Nhà Trắng. Trong vai trò ban đầu là “trùm” về AI và tiền số của chính quyền, Sacks ủng hộ việc chính phủ hạn chế can thiệp vào AI. Một số quan chức chính quyền sau đó đã âm thầm rà soát các doanh nghiệp của Sacks để xem liệu nhà đầu tư mạo hiểm này có trục lợi cá nhân nếu ngăn chặn các quy định hay không.
Khi Sacks đảm nhận vị trí nhân viên chính phủ đặc biệt, Văn phòng Đạo đức Chính phủ yêu cầu công ty đầu tư của ông phải thoái vốn một phần danh mục đầu tư vào AI. Danh mục trị giá hàng tỷ USD của công ty này gồm cổ phần tại SpaceX của Elon Musk và nhiều startup AI. Trước đó, Sacks cũng từng đầu tư vào Meta của Zuckerberg, Palantir và Airbnb.
Ông rời vị trí “trùm” AI vào tháng 3 để trở thành đồng chủ tịch một hội đồng cố vấn công nghệ của Nhà Trắng. Sức ảnh hưởng của Sacks được thể hiện trong tuần này khi ông Trump ngày 14/9 gọi tới sự kiện “All-In” do podcast công nghệ mà Sacks đồng dẫn chương trình tổ chức. Khi đó, Sacks đang đứng trên sân khấu cùng ông Huang trong buổi ghi hình trực tiếp, và CEO Nvidia đã nhận cuộc gọi. Ông Huang ca ngợi những tuyên bố trước đó của ông Trump rồi bật loa ngoài.
“Robot sẽ không chiếm quyền kiểm soát. AI sẽ không thâu tóm phần còn lại của thế giới”, ông Trump nói.
Phát biểu tại một sự kiện của Politico ngày 16/9, Sacks cho rằng luật hiện hành về trách nhiệm sản phẩm và các biện pháp chống gian lận phần lớn đã đủ để quản lý các mô hình AI vào thời điểm này.
Nguyên do bất đồng
Việc Anthropic giới thiệu mô hình Mythos mạnh mẽ vào mùa xuân đã khiến Nhà Trắng thay đổi cách nhìn về AI. Các quan chức nhận ra công cụ này có thể bị lợi dụng để tiến hành các cuộc tấn công mạng và đe dọa an ninh quốc gia.
Vào tháng 7, một cuộc thử nghiệm bảo mật của OpenAI, trong đó hàng trăm tác tử AI phối hợp xâm nhập hệ thống của Hugging Face, càng làm dấy lên lo ngại trong giới chức về nguy cơ các mô hình AI mất kiểm soát.
Kể từ đó, các quan chức Nhà Trắng thường xuyên tranh luận với những lãnh đạo công ty AI. Nhà Trắng bắt đầu xem xét kịch bản các nhà phát triển biến chất hoặc thế lực nước ngoài lợi dụng AI để tấn công người dân và phá hoại hạ tầng trọng yếu của Mỹ, như mạng lưới điện, nước. Quá trình đánh giá này có sự tham gia của Cơ quan An ninh Quốc gia (NSA) và Cơ quan Tình báo Trung ương (CIA).
Khi các cuộc thảo luận tại Nhà Trắng mở rộng sang nguy cơ AI bị lợi dụng để tạo vũ khí sinh học, đôi lúc các quan chức cấp cao của Bộ Y tế và Dịch vụ Nhân sinh Mỹ (HHS) cũng góp mặt.
Một quan chức cấp cao nói với WSJ rằng ông Trump “hứng thú” với AI dù “không sử dụng nó thường xuyên”. Bất chấp những lo ngại từ các cố vấn thân cận, ông Trump vẫn cho rằng Mỹ cần đẩy nhanh phát triển AI và tiếp tục xây dựng các trung tâm dữ liệu để cạnh tranh với Trung Quốc và thúc đẩy kinh tế.
“Có một âm mưu điên rồ chống lại AI và các trung tâm dữ liệu, và Trung Quốc là bên duy nhất vui mừng. Ai làm chủ được AI, người đó sẽ chiến thắng!”, ông viết trên Truth Social ngày 14/9.
Demis Hassabis, nhà khoa học trưởng của Alphabet, gần đây đã đề xuất với giới chức Nhà Trắng về một tổ chức do ngành tự tài trợ nhằm thiết lập tiêu chuẩn và ngăn ngừa rủi ro từ AI, tương tự Cơ quan Quản lý Ngành Tài chính (FINRA) đang giám sát các công ty môi giới.
Nhiều lãnh đạo trong ngành ủng hộ ý tưởng này, nhưng Zuckerberg, Huang và Musk phản đối. Họ lo ngại về việc ai sẽ được chọn vào tổ chức và nguy cơ quyền lực tập trung vào OpenAI, Anthropic và Google. Theo những người nắm rõ sự việc, họ đã lần lượt trao đổi với ông Trump, bày tỏ quan ngại về đề xuất và ủng hộ cách quản lý AI tương đối nhẹ tay hiện nay.
Ông Trump cuối cùng đã không đồng ý thành lập một tổ chức như vậy, quyết định gây thất vọng đối với một số quan chức Nhà Trắng. Hôm 14/9, ông tuyên bố điều duy nhất Mỹ cần để quản lý AI là một “tổng thống mạnh mẽ và sáng suốt”.
Thanh Tâm (Theo WSJ, AFP, Reuters)