Lý Trực Dũng
7-2-2026
Tôi rất xúc động khi hay tin Bí thư Thành ủy TP Hồ Chí Minh Trần Lưu Quang chỉ đạo cho ngừng xây dựng nhà ở tại khu vực Nhà Rồng để ưu tiên mở rộng không gian văn hóa của TP Hồ Chí Minh và xây dựng Đài tưởng niệm nạn nhân COVID ở khu đất số 1 đường Lý Thái Tổ, phường Vườn Lài. Một quyết định nhân văn mang tầm quốc gia ấm lòng người. Nạn nhân COVID ở Việt Nam theo thông tin của Bộ Y tế lên tới 43.041 người, riêng TP.HCM có 23.000 người và nỗi đau của hàng trăm nghìn người thân của họ khắp cả nước…
Mới đây, nhiều báo đăng thông tin Đài tưởng tiệm này đã lắp đặt xong vật thể biểu trưng giọt nước cao 6m, chu vi 13m, bằng inox, là linh hồn của Đài tưởng niệm này. Điều ngạc nhiên cho đến hôm nay 7.2.2026, Đài tượng niệm nạn nhân COVID đã được khởi công xây dựng hơn hai tháng và sắp khánh thành nhưng thông tin qua báo chí vẫn mờ mờ ảo ảo không biết ai là tác giả của Đài tượng niệm có hình giọt nước bằng kim loại này. Vì sao?
– Ông Hạng cho biết, tác phẩm được thiết kế trong ba tháng, nhưng được ông dồn tâm huyết một đời người để cùng đội ngũ kiến trúc sư hoàn thiện. “Chúng tôi mong muốn tác phẩm mang tình nhân loại. Không chỉ ở Việt Nam, cả thế giới đã trải qua COVID-19. Du khác nước ngoài đến Việt Nam sẽ thăm đài kỷ niệm này” (Theo báo Dân trí).
Ngay sau khi đài tưởng niệm COVID xuất hiện biểu trưng hình giọt nước trên một số báo Việt Nam thì lập tức nhiều người quan tâm đến Đài tưởng niệm này đã đăng trên mạng xã hội, rất nhiều hình ảnh biểu tượng giọt nước bằng kim loại rất lớn, trong đó có cả hình giọt nước có lỗ thủng… đã có ở nhiều nơi trên thế giới và họ khẳng định các biểu tượng giọt nước này ở nước ngoài có địa chỉ cụ thể… thậm chí các biểu tượng giọt nước này còn được sản xuất thành hàng hóa để bán cho bất kỳ ai có nhu cầu.
Sẽ ra sao khi du khách quốc tế đến Việt Nam, đến viếng Đài tưởng niệm nạn nhân COVID hết sức nhân văn được Việt Nam tự hào, quảng bá rộng rãi, đánh giá rất cao này lại phải cảm nhận điều không ai mong đợi: “Thì ra Đài tưởng niệm nạn nhân COVID này của Việt Nam ăn cắp ý tưởng nước ngoài…”
Xung quanh việc triển khai xây dựng dự án Đài tưởng niệm nạn nhân COVID theo tôi có nhiều điều cần làm rõ:
1. Vì UBND TP.HCM không đủ tiền, không đủ năng lực để triển khai dự án này nên buộc phải nhận tài trợ của tập đoàn Sun Group để thực hiện dự án Đài tưởng niệm nạn nhân COVID từ A đến Z hay vì một lý do gì khác?
Nếu vì không đủ tiền thực hiện dự án này thì đáng [lẽ] ra UBND TP.HCM nên kêu gọi nhân dân cả nước đóng góp tài chính để thực hiện và tôi tin họ sẽ nhận được sự ủng hộ tài chính tích cực của nhân dân cả nước để thực thi dự án nhân văn này.
2. UBND TP.HCM quyết định dự án Đài tưởng niệm nạn nhân COVID phải hoàn thành trước Tết Nguyên đán vì phục vụ công tác tuyên truyền: “Từ mất mát đến sự hồi sinh thần tốc”?
Theo tôi một dự án mang tầm cỡ quốc gia và đã đã được kêu gọi người dân cả nước góp ý tưởng, nội dung, hình thức như dự án Đài tưởng niệm này nên không thể quá vội vã thực hiện mà phải có thời gian cần thiết để cân nhắc, chọn lựa phương án và tiếp nhận ý kiến đóng góp cụ thể, thiết thực của đông đảo người dân và của giới chuyên môn như Hội Mỹ thuật Việt Nam, Hội mỹ thuật TP.HCM…
3. Được biết, Tập đoàn Sun Group cam kết tài trợ xây dựng Đài tưởng niệm nạn nhân COVID này và Sun Group cũng thông báo cho UBND TP.HCM về việc chỉ định đơn vị thành viên là Công ty TNHH Đầu tư và phát triển đô thị Vũng Tàu thực hiện công trình này với tư cách là đơn vị tài trợ. Vậy công ty này có thực hiện nghiêm túc công tác thiết kế, phê duyệt dự án, thi công đài tưởng niệm theo quy định chặt chẽ hiện hành của Pháp luật về đài tưởng niệm hay không và ai là người chủ trì thiết kế Đài tưởng niệm nạn nhân COVID có hình giọt nước này?
– Phương án này trước khi thi công có được Công ty TNHH Đầu tư và phát triển đô thị Vũng Tàu báo cáo xin ý kiến của UBND TP.HCM hay không? Cơ quan hay cá nhân nào thuộc UBND TP.HCM đã phê duyệt thiết kế sơ bộ và đồng ý cho thi công? Hay công ty TNHH Đầu tư và phát triển đô thị Vũng Tàu tự ý thực hiện dự án không cần báo cáo, xin kiến của các cơ quan chức năng của TP.HCM? Chỉ cần xong và bàn giao là OK?
Theo tôi được biết quy trình thiết kế xây dựng tượng đài kỷ niệm có các bước sau:
1. Tiếp nhận và nghiên cứu thông tin
1.1. Xác định mục đích, bối cảnh lịch sử và ý nghĩa của đài tưởng niệm
1.2. Thu thập thông tin về địa điểm xây dựng (diện tích, cảnh quan…)
2. Khảo sát và lên ý tưởng
2.1. Khảo sát thực địa
2.2. Phác thảo các ý tưởng thiết kế, lựa chọn các phương án kiến trúc và tạo hình phù hợp
3. Phê duyệt thiết kế sơ bộ
3.1. Trình bày phương án thiết kế
3.2. Tinh chữa theo yêu cầu của chủ đầu tư hoặc của cơ quan chức năng
4. Triển khai bản vẽ kỹ thuật chi tiết
4.1. Xây dựng hồ sơ thiết kế kỹ thuật, kết cấu, vật liệu cho phần kiến trúc, xây dựng
4.2. Hoàn chỉnh hồ sơ kỹ thuật thi công phần nghệ thuật tạo hình bằng vật liệu đá, bê tông, kim loại v.v..
5. Thi công và hoàn thiện
5.1. Thi công phần nề, kiến trúc
5.2. Chế tác, hoàn thiện chi tiết phần hình tượng… và lắp dựng
Trước thông tin nhiễu loạn về biểu trưng giọt nước là linh hồn của Đài tưởng niệm nạn nhân COVID này giống các hình tượng tượng giọt nước ở nước ngoài, người dân cần được biết đây là sáng tạo nguyên bản của tác giả Đài tưởng niệm này hay tác giả có tham khảo hình ảnh các tượng này ở nước ngoài? Đây là việc rất hệ trọng về bản quyền tác giả đặc biệt đối với một dự án mang tầm quốc gia, nên tôi xin đề nghị UBND TP.HCM cho cơ quan chuyên môn điều tra, làm rõ:
– Tượng giọt nước và thời gian xuất hiện các tượng hình giọt nước lớn nhỏ khác nhau bằng kim loại ở nước ngoài có trước khi UBND TP.HCM quyết định xây dựng Đài tưởng niệm nạn nhân COVID này hay sau đó?
– Ai là tác giả của dự án Đài tưởng niệm nạn nhân COVID này? Là cá nhân hay tập thể? Vì lý do gì mà cho đến nay khi Đài tưởng niệm này chỉ còn khoảng hai tuần là khánh thành mà vẫn không công khai tên tác giả?
Cá nhân tôi đề nghị: UBND TP.HCM cần kiểm tra và xác nhận có sự thiếu trung thực của tác giả chủ trì thiết kế dự án Đài tưởng niệm nạn nhân COVID này hay không? Nếu xác nhận có “tham khảo” mà thực chất là ăn cắp bản quyền hình tượng tượng giọt nước của nước ngoài thì… rất đáng tiếc nhưng nên cho hủy bỏ Đài tượng niệm nạn nhân COVID này. Vì đây là một sự xúc phạm nghiêm trọng đến hơn 43 ngàn nạn nhân COVID đã chết ở Việt Nam và hàng trăm ngàn người thân của họ còn sống trong đau khổ.
Không thể để người Việt Nam chúng ta, nhất là thế hệ trẻ và khách quốc tế, cảm thấy bị xấu hổ, tổn thương khi đến viếng thăm Đài tưởng niệm này.
***
Tôi muốn nói đến việc xây dựng một Đài tưởng niệm tầm quốc gia ở Hà Nội là Đài tưởng niệm các anh hùng liệt sĩ ở đường Bắc Sơn. Năm 1992, TP Hà Nội mở cuộc thi thiết kế Đài tưởng niệm liệt sĩ Bắc Sơn. Phương án của KTS Lê Hiệp chỉ được xếp lọai 2. Nhưng khi được báo cáo, Thủ tướng Võ Văn Kiệt đã yêu cầu được đến trụ sở UBND TP Hà Nội để trực tiếp nghe báo cáo sự thể nội tình cuộc thi và xem xét cả phương án của KTS Lê Hiệp…
Sau đó qua giải trình, thảo luận với các cơ quan chuyên môn đáng giá đúng chất lượng của của các hồ sơ dự thi, Thủ tướng Võ Văn Kiệt đã quyết định chọn phương án xếp hạng 2 của KTS Lê Hiệp để triển khai xây dựng và Đài tưởng niệm này đã hoàn thành sau gần một năm thi công (7.4.1993 – 7.5.1994) trở thành biểu tượng của lòng tự hào dân tộc, tưởng niệm và tri ân sự hy sinh của các anh hùng, liệt sĩ vì tự do, độc lập của Tổ quốc Việt Nam.
Qua đây chúng ta thấy rõ việc chọn lựa phương án xây dựng Đài tưởng niệm mang tầm quốc gia rất phức tạp và phải rất cẩn trọng.