Bộ trưởng tài chính các nước G7 sẽ họp tại Paris ngày 18–19/5 để bàn cách ứng phó căng thẳng kinh tế toàn cầu, năng lượng và phụ thuộc vào nguyên liệu chiến lược, song các bất đồng địa chính trị được xem là phép thử đối với mức độ đoàn kết nội bộ của khối.
Bối cảnh và mục tiêu cuộc họp Paris
G7 hiện gồm Mỹ, Anh, Canada, Pháp, Đức, Ý và Nhật. Dự kiến bộ trưởng tài chính Brazil, Ấn Độ, Hàn Quốc và Kenya cũng tham dự cuộc họp lần này. Cuộc họp ở Paris là bước chuẩn bị cho thượng đỉnh lãnh đạo G7 dự kiến diễn ra tại Evian (Pháp) từ 15–17/6.
Bộ trưởng Tài chính Pháp Roland Lescure, người chủ trì cuộc họp, nhận định trọng tâm chương trình nghị sự là vấn đề “mất cân đối sâu sắc” trong kinh tế toàn cầu. Ông cho rằng mô hình tăng trưởng khoảng 10 năm qua là “không bền vững”. Ông cũng chỉ ra rằng đây là cơ hội để G7 “thảo luận thẳng thắn”, đồng thời thừa nhận “không dễ đạt đồng thuận trên mọi vấn đề, đặc biệt là với các đối tác Mỹ”.
Các quan chức Pháp tham gia chuẩn bị cho biết, sau thượng đỉnh Trump – Tập, bộ trưởng tài chính G7 sẽ chú ý sát sao diễn biến mới trong quan hệ Mỹ–Trung; cuộc họp được xem là thành công nếu các bên chấp nhận chia sẻ một phần trách nhiệm của mình đối với mất cân đối thương mại và dòng vốn.
Trung Đông, Hormuz và áp lực lạm phát
Các bộ trưởng dự kiến thảo luận tác động kinh tế của chiến sự Trung Đông, nỗ lực của Mỹ nhằm tái mở cửa eo biển Hormuz và biến động trên thị trường trái phiếu. Nhật Bản, nước nhập khẩu năng lượng lớn, đặc biệt nhạy cảm với áp lực lạm phát từ chiến tranh; lợi suất trái phiếu chính phủ Nhật gần đây tăng mạnh. Tại Anh, bất ổn chính trị và lo ngại lạm phát khiến lợi suất trái phiếu chính phủ kỳ hạn 30 năm lên mức cao nhất kể từ cuối thập niên 1990.
Lợi suất trái phiếu tăng thường phản ánh niềm tin của nhà đầu tư vào khả năng tài khóa của chính phủ suy yếu, buộc họ yêu cầu lãi suất cao hơn để nắm giữ nợ công.
Giá hợp đồng tương lai dầu Brent giao tháng 7 hiện quanh mức trên 100 USD/thùng; một số báo cáo thị trường gần đây ghi nhận dầu Brent dao động khoảng 101–114 USD/thùng, thấp hơn đỉnh gần 118 USD hồi cuối tháng 4, nhưng vẫn cao hơn đáng kể so với trước khi nổ ra chiến sự ở Trung Đông. Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) trong báo cáo tháng 5 cảnh báo nhu cầu năng lượng mùa hè sẽ đạt đỉnh, nếu tình trạng gián đoạn tại eo biển Hormuz không được giải quyết, giá dầu và sản phẩm tinh chế nhiều khả năng tiếp tục leo thang.
Bộ Tài chính Anh cho biết Bộ trưởng Rachel Reeves sẽ kêu gọi hành động phối hợp nhằm hạn chế lạm phát và áp lực chuỗi cung ứng, đồng thời nhấn mạnh tầm quan trọng của việc khôi phục tự do hàng hải tại Hormuz. Bà cũng dự định tái khẳng định mong muốn giảm bớt rào cản thương mại giữa Anh và Liên minh châu Âu.
Đại diện Eurogroup, Bộ trưởng Tài chính Hy Lạp Kyriakos Pierrakakis, nhận định trong tuyên bố ngày 15/5 rằng việc tái mở cửa Hormuz và chấm dứt xung đột Trung Đông có ý nghĩa then chốt để giảm áp lực kinh tế, nhưng ngay cả khi chiến sự kết thúc nhanh chóng, nền kinh tế toàn cầu vẫn chịu sức ép do mất cân đối vĩ mô kéo dài. Bộ trưởng Tài chính Đức Lars Klingbeil cảnh báo trước cuộc họp rằng “chúng ta phải làm mọi điều có thể để chấm dứt chiến tranh, ổn định khu vực và bảo đảm tự do hàng hải”, đồng thời nhấn mạnh châu Âu nên ưu tiên “hợp tác hơn là đối đầu”.
Giảm phụ thuộc vào khoáng sản chiến lược từ Trung Quốc
Một trụ cột quan trọng khác là nỗ lực điều phối để cắt giảm phụ thuộc vào Trung Quốc trong lĩnh vực khoáng sản và đất hiếm thiết yếu. Ông Lescure nói G7 muốn tăng cường phối hợp trong giám sát thị trường, dự báo gián đoạn nguồn cung và phát triển các phương án thay thế, với mục tiêu bảo đảm “không quốc gia nào có thể độc chiếm” các nguyên liệu then chốt.
Các nước G7 kỳ vọng có thể nhất trí về một gói công cụ chung nhằm ổn định thị trường và khuyến khích đầu tư nội địa, có thể bao gồm: thiết lập giá sàn cho nhà sản xuất, mua sắm chung và áp thuế quan chọn lọc. Tuy nhiên, ông Philip Luck, giám đốc chương trình kinh tế tại Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS) tại Washington, tin rằng sáng kiến này là một dự án dài hạn và có thể không đạt được nhiều kết quả tại cuộc họp của các bộ trưởng tài chính.
Ông nói: “Chúng tôi vẫn đang trong giai đoạn đầu tìm hiểu vấn đề này. Tôi cho rằng chiến lược này chưa đạt được sự đồng thuận trong Chính phủ Mỹ và việc thuyết phục các đối tác của chúng tôi ký các thỏa thuận hợp tác tương tự càng khó khăn hơn”.
Hồi tháng 1, bộ trưởng tài chính G7 và một số nền kinh tế lớn khác đã họp tại Washington bàn cách giảm phụ thuộc vào đất hiếm Trung Quốc, trong đó có đề xuất lập giá sàn và các khuôn khổ hợp tác mới với nước sản xuất nhằm xây dựng nguồn cung thay thế. IEA ước tính Trung Quốc hiện chi phối từ khoảng 47% đến 87% hoạt động tinh luyện đồng, lithium, cobalt, graphite và đất hiếm trên thế giới, khiến mọi cú sốc chính sách từ Bắc Kinh đều có thể tạo ra dư chấn trên thị trường toàn cầu.
Theo Reuters, nhìn chung, Paris được xem là phép thử cho khả năng G7 thống nhất lập trường trước các cú sốc năng lượng, nợ công và cạnh tranh địa chính trị – từ Hormuz đến thị trường khoáng sản chiến lược – trong bối cảnh đường hướng kinh tế và ưu tiên chính trị của từng nước ngày càng phân tán.
Ngô Thụy Xương / Epoch Times